صدور حکم اعدام برای سه معترض کُرد توسط دادگاه انقلاب تهران
جمهوری اسلامی در ادامه موج صدور احکام مرگ برای بازداشت‌شدگان اعتراضات دی‌ماه ۱۴۰۴، سه شهروند کُرد اهل کرمانشاه را به اعدام محکوم کرده است؛ خسرو محمدی‌نیا، مسعود توشمالانی و سیروان شعبانی که پس از ماه‌ها بازداشت و بلاتکلیفی، اکنون در زندان قزلحصار کرج با خطر اجرای حکم مرگ روبه‌رو هستند. گزارش‌های حقوق بشری درباره این پرونده از نگهداری طولانی‌مدت در سلول انفرادی و اخذ آنچه «اعترافات اجباری» توصیف شده، خبر می‌دهند؛ در حالی که جزئیات کامل روند دادرسی و نحوه دسترسی آنان به وکیل انتخابی همچنان روشن نیست.
بر اساس گزارش‌های منتشر شده توسط سازمان‌های حقوق بشری و همچنین هانا، شعبه ۲۳ دادگاه انقلاب تهران این سه نفر را در یک پرونده مشترک به اتهام‌هایی از جمله «محاربه»، «اجتماع و تبانی به قصد برهم زدن امنیت کشور» و «اقدام عملیاتی به نفع دولت‌های متخاصم» به اعدام محکوم کرده است. حکم با امضای قاضی کرمی و قاضی تقی‌زاده صادر شده و هر سه نفر هم‌اکنون در زندان قزلحصار کرج محبوس‌اند.
سیروان شعبانی ۲۵ ساله، هنرمند، نوازنده و سرپرست یک ارکستر پاپ و سنتی است و اهل کرمانشاه و ساکن شهرک واوان اسلامشهر معرفی شده است. خسرو محمدی‌نیا و مسعود توشمالانی نیز اهل کرمانشاه هستند. هر سه نفر روز ۱۹ دی ۱۴۰۴ هم‌زمان با اعتراضات سراسری، در اسلامشهر توسط نیروهای امنیتی بازداشت شدند.
بر اساس گزارش هانا، این سه شهروند پس از بازداشت، ماه‌ها در سلول انفرادی نگهداری شدند و پس از آنچه این سازمان «اخذ اعترافات اجباری» خوانده، به زندان قزلحصار منتقل شدند. مسعود توشمالانی نیز پس از بازداشت اولیه برای مدتی با وثیقه آزاد شد، اما چند روز بعد دوباره بازداشت شد. با این حال، جزئیات مستقلی درباره محتوای اعترافات، ادله‌ای که دادگاه برای صدور حکم اعدام به آنها استناد کرده و کیفیت دفاع وکلای آنان منتشر نشده است.
آنچه این پرونده را بیش از پیش نگران‌کننده می‌کند، فاصله میان سنگینی مجازات و شفافیت روند قضایی است. وقتی اتهامی مانند «محاربه» می‌تواند به صدور حکم مرگ منتهی شود، طبیعی است که نحوه بازجویی، اعتبار اعترافات، ادله ارائه‌شده در دادگاه و دسترسی متهمان به وکیل مستقل باید به‌طور روشن قابل بررسی باشد. اما در مورد این سه زندانی، بخش مهمی از همین اطلاعات همچنان در دسترس افکار عمومی نیست. گزارش‌های حقوق بشری نیز تصریح کرده‌اند که درباره روند دادرسی و دسترسی آنان به وکیل انتخابی اطلاعات کافی منتشر نشده است.
صدور این سه حکم در حالی صورت می‌گیرد که پرونده‌های دیگری از بازداشت‌شدگان اعتراضات دی‌ماه نیز با احکام سنگین روبه‌رو شده‌اند. ایران‌وایر گزارش داده که در همین روزها چهارمین بازداشت‌شده، «مهدی نامی» نیز در شعبه ۲۳ دادگاه انقلاب تهران به اعدام محکوم شده است. این روند، نگرانی سازمان‌های حقوق بشری را درباره استفاده از مجازات اعدام در پرونده‌های مرتبط با اعتراضات افزایش داده است.
برای سیروان شعبانی، خسرو محمدی‌نیا و مسعود توشمالانی، اکنون مسئله فقط یک حکم قضایی نیست؛ پای جان سه انسان در میان است. اگر دستگاه قضایی جمهوری اسلامی مدعی است این افراد مرتکب جرایم منتهی به مجازات مرگ شده‌اند، باید ادله روشن و قابل بررسی ارائه شود و روند دادرسی آنها نیز با استانداردهای یک محاکمه عادلانه مطابقت داشته باشد. صدور حکم اعدام در پرونده‌ای که حتی جزئیات اساسی روند رسیدگی و حق دفاع آن برای افکار عمومی روشن نیست، نگرانی‌ها درباره تبدیل مجازات مرگ به ابزاری برای خاموش کردن معترضان را تشدید می‌کند.
این سه شهروند هنوز در قزلحصار هستند و گزارشی از اجرای حکم منتشر نشده است. با توجه به سابقه اجرای احکام اعدام علیه برخی معترضان، وضعیت آنان نیازمند توجه فوری نهادهای حقوق بشری و جامعه بین‌المللی است. اعتراض، فعالیت مدنی یا مخالفت سیاسی نباید به مسیری برای سلب حق حیات انسان‌ها تبدیل شود و هیچ حکم اعدامی نباید بر پایه روندی مبهم، اعترافات مورد مناقشه یا دادرسی غیرشفاف اجرا شود.
