اگر ایران چهار شرط نتانیاهو را نپذیرد، چه اتفاقی میافتد؟
نتانیاهو در آستانه مذاکرات ایران و آمریکا در ژنو، چهار شرط اسرائیل از جمله برچیدن کامل زیرساخت هستهای، محدودسازی برد موشکها به ۳۰۰ کیلومتر را برای هر توافقی با ایران اعلام کرد. اما آیا ایران چنین شروطی را خواهد پذیرفت؟
بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، در آستانه دور دوم مذاکرات ایران و آمریکا در ژنو، چهار شرط اسرائیل برای هر توافقی با ایران را اعلام کرد؛ خروج کامل اورانیوم غنیشده، برچیدن کامل زیرساخت هستهای، محدودسازی برد موشکها به ۳۰۰ کیلومتر و پایان حمایت از “نیابتیها”.
مقامات ایرانی بلافاصله با لحنی “کمتنشتر” نسبت به گذشته واکنش نشان دادند و از “انعطاف در برنامه هستهای در ازای رفع تحریمها” سخن گفتند و حتی مذاکرات بر سر برخی مشوقهای اقتصادی برای آمریکا صحبت کردند.
عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، پیش از سفر خود به ژنو تاکید کرد “توان موشکی ایران خط قرمز امنیت ملی است” و درباره آن مذاکره نخواهد شد.
مقامات ایرانی غنیسازی اورانیوم را هم حق خود میدانند و با برچیدن کامل برنامه هستهای یا انتقال اورانیوم غنیشده به کشور ثالث موافقت نمیکنند.
مجید تختروانچی، معاون وزیر خارجه، با تاکید بر آمادگی جمهوری اسلامی برای انعطاف در برنامه هستهای در ازای رفع تحریمها، احتمال رقیقسازی اورانیوم با غنای بالا را نمونهای از این انعطاف دانست، اما تصریح کرد تهران هرگز غنیسازی صفر را نخواهد پذیرفت.
او همچنین گفت ورود مستقیم اسرائیل به فضای مذاکرات میتواند چالشهای سیاسی و دیپلماتیک تازهای ایجاد کند؛ بهویژه در شرایطی که گفتوگوها در مرحلهای حساس قرار دارد.
“ایران شروط اسرائیل را بپذیرد هم تحریمها میمانند”
اما پرسش اصلی این است آیا ایران شروط اسرائیل و آمریکا را میپذیرد و اگر نپذیرد چه خواهد شد؟
فرزانه روستایی، تحلیلگر مسائل ایران و خاورمیانه معتقد است “بحران ایران” بسیار پیچیدهتر از آن است که بهسادگی حل شود و حتی میتوان آن را تا حد زیادی “لاینحل” دانست.
به گفته این کارشناس حتی اگر جمهوری اسلامی شروط نتانیاهو را بپذیرد، همچنان با مانع تحریمها روبهرو خواهد بود؛ زیرا همه تحریمها در اختیار رئیسجمهور آمریکا نیست و بخشی از آنها زیر نظر کنگره است و لغوشان زمانبر خواهد بود.
روستایی تحقق چهار شرط نتانیاهو را عملا ناممکن میداند و تاکید میکند جمهوری اسلامی بهدلیل پیامدهای چنین پذیرشی، تن به آن نخواهد داد؛ چراکه قبول این شروط میتواند حتی به پایان نظام منجر شود. از نگاه او، حل بحران هستهای، موشکی و نیابتیها تنها در صورت تغییر بنیادین ساختار سیاسی و “تغییر رژیم” امکانپذیر است.
روستایی همچنین وضعیت اقتصادی را اضطراری توصیف میکند و میگوید کاهش درآمدهای نفتی و فشارهای مالی، حکومت را در تنگنا قرار داده است.
به باور این کارشناس مذاکرات بیش از آنکه به توافقی پایدار منجر شود، میتواند تلاشی برای خرید زمان در برابر تهدیدهای جدی نظامی باشد. او احتمال میدهد در صورت شکست دیپلماسی، آمریکا و اسرائیل دست به حملات محدود چندروزه یا چند هفتهای بزنند؛ اقدامی که میتواند معادلات داخلی ایران را نیز تغییر دهد.
علیرضا اردبیلی: ایران به دنبال مصالحه فوری نیست
علیرضا اردبیلی، تحلیلگر سیاسی و مدیر وبسایت تحلیلی “تریبون”، معتقد است شواهد نشان میدهد جمهوری اسلامی در شرایط فعلی به دنبال مصالحه فوری نیست.
به گفته این کارشناس برآورد اتاق فکر حاکمیت بر این مبناست که توان تحمل یک ضربه مشترک دیگر از سوی آمریکا و اسرائیل وجود دارد و اگر قرار باشد مصالحهای صورت گیرد، ترجیح این است که پس از نمایش توان مدیریت بحران و نشان دادن قدرت بازدارندگی، از جمله ضربه زدن به منافع طرف مقابل، انجام شود.
و درباره پیامد حمله احتمالی آمریکا و اسرائیل به جمهوری اسلامی میگوید اگر هدف صرفا سرنگونی رژیم باشد، چنین سناریویی فقط در شرایطی بسیار خاص، از جمله آمادگی آمریکا برای پرداخت هزینههای سنگین اقتصادی و انسانی و حتی اعزام نیروی زمینی، قابل تصور است.
اما اگر هدف ساخت دموکراسی باشد، به باور او پاسخ منفی است؛ زیرا جامعه ایران نه ژاپنِ پس از جنگ جهانی دوم است و نه آلمانِ همان دوره.
به گفته اردبیلی، زیرساختهای کشور حتی پس از جنگ ایران و عراق نیز بهطور کامل بازسازی نشده و هر مداخله نظامی گسترده میتواند آسیبهای جدیتری وارد کند.
او تاکید میکند حتی در شرایط گذار بدون جنگ نیز بازسازی کشور به سرمایه و زمان قابلتوجهی نیاز دارد؛ چه برسد به وضعیتی که نابودی زیرساختها، ناامنی و موجهای جدید مهاجرت، چشمانداز دموکراسی را دورتر کند.
منبع: دویچه وله
