بازداشتهای مخفیانه، اعترافات اجباری و سایه اعدام بر سر مسیحیان ایران
افشاگری تکاندهنده درباره بازداشتهای مخفیانه و سایه اعدام بر سر مسیحیان و معترضان، موج جدیدی از نگرانیهای شدید را نسبت به وضعیت مردم ایران به همراه داشته است.
در حالی که نگاه جهانیان به تحولات ایران دوخته شده، گزارش تازه سازمان «دیدهبان حقوق بشر» در روز جاری سهشنبه ۲۴ فوریه برابر با ۵ اسفند، پرده از ابعاد نگرانکنندهای از سرکوبهای پس از اعتراضات دیماه برمیدارد؛ سرکوبی که نهتنها خاموش نشده، بلکه به گفته این نهاد، وارد مرحلهای پنهانتر و خطرناکتر شده است: «بازداشتهای گسترده، ناپدیدسازی قهری و نگهداری هزاران نفر در بازداشتگاههای غیررسمی.»
بر اساس این گزارش، نیروهای امنیتی همچنان به تعقیب و بازداشت کسانی ادامه میدهند که مخالف واقعی یا مخالف تلقی میشوند؛ دامنهای وسیع که از دانشجویان و روزنامهنگاران تا وکلا، پزشکان، فعالان محیطزیست و اعضای اقلیتهای دینی، از جمله مسیحیان و بهاییان را در بر میگیرد.
در متن گزارش آمده است: «نیروهای امنیتی و اطلاعاتی همچنان به بازداشت مخالفان واقعی یا افرادی که مخالف تلقی میشوند ادامه دادهاند. افرادِ هدف قرارگرفته شامل معترضان، وکلا، کارکنان و متخصصان حوزه پزشکی، مدافعان حقوق بشر، دانشجویان، دانشآموزان، ورزشکاران، روزنامهنگاران، فعالان سیاسی، فعالان محیطزیست و اعضای اقلیتهای قومی و دینی از جمله مسیحیان و بهاییان هستند.»
در میان موج بازداشتها، مسیحیان بهویژه مسیحیان تبدیل شده از اسلام، بار دیگر هدف برخوردهای امنیتی قرار گرفتهاند. از بین این شهروندان، میتوان به «غزل مرزبان» شهروند مسیحی و فعال مدنی اشاره کرد که در نیمهشب ۲۵ دیماه ۱۴۰۴ با یورش ماموران امنیتی به منزلش بازداشت و به بازداشتگاه وزارت اطلاعات منتقل شده است.
گزارشها همچنین از بازداشت دیگر شهروندان مسیحی در شهرهای تهران، رشت، شیراز و کرج حکایت دارد؛ بازداشتهایی که جزئیات آن به دلیل نگرانیهای امنیتی قابل انتشار نیست. منابع مسیحی میگویند خانوادههای این افراد تحت فشار قرار دارند تا از هرگونه اطلاعرسانی خودداری کنند.
طبق آمار گردآوریشده توسط نهادهای حقوق بشری مسیحی، دستکم ۱۹ شهروند مسیحی در جریان اعتراضات جان خود را از دست دادهاند. در میان اسامی منتشرشده، نام «زهرا ارجمندی»، «نادر محمدی»، «محسن رشیدی»، «احسان افشاریمنش» و «اجمین مسیحی» شهروند ارمنی، دیده میشود. این فهرست همچنان در حال تکمیل است و بیم آن میرود که شمار واقعی قربانیان مسیحی بیش از این باشد.
گزارش دیدهبان حقوق بشر تاکید میکند که مقامات از ارائه هرگونه اطلاعات درباره محل نگهداری و وضعیت بازداشتشدگان خودداری میکنند؛ اقدامی که در حقوق بینالملل مصداق «ناپدیدسازی قهری» است.
خانوادههای بسیاری هفتهها و ماهها در جستوجوی خبری از عزیزان خود سرگردان ماندهاند. برخی تنها تماس کوتاهی دریافت کردهاند که در آن خبر مرگ فرزند یا همسرشان را شنیدهاند، بیآنکه اجازه تحویل پیکر یا برگزاری مراسم سوگواری داشته باشند.
همزمان، رسانههای حکومتی به پخش اعترافات بازداشتشدگان ادامه میدهند؛ اعترافاتی که فعالان حقوق بشر آن را نتیجه شکنجه و فشار روانی میدانند. سابقه پخش چنین اعترافاتی در سالهای گذشته، بارها مورد انتقاد نهادهای بینالمللی قرار گرفته است.
نگرانیها درباره صدور و اجرای احکام اعدام نیز رو به افزایش است. مقامهای رسمی بارها معترضان را «مجرم» و «محارب» خواندهاند، اصطلاحی فقهی به معنای کسی که «با خدا میجنگد» و مجازات آن اعدام است. کارشناسان حقوق بشر هشدار میدهند که استفاده گسترده از این عنوان، میتواند زمینهساز موجی از اعدامهای فوری و حتی مخفیانه باشد.
همچنین سازمان عفو بینالملل اعلام کرده است که کودکان نیز در میان دستکم ۳۰ نفری هستند که با خطر مجازات اعدام روبهرو هستند؛ موضوعی که واکنشهای گسترده بینالمللی را برانگیخته است.
در اعتراضات دیماه ۱۴۰۴، گزارشهایی نیز از کشته یا بازداشت شدن دهها دانشآموز و معلم منتشر شد. فضای امنیتی در مدارس و فشار بر خانوادهها برای سکوت، نگرانیها را دوچندان کرده است.
یونیسف نیز با انتشار بیانیهای رسمی اعلام کرد: «یونیسف عمیقا نگران گزارشهایی مبنی بر این است که کودکانی که در ارتباط با اعتراضات ایران بازداشت شدهاند، همچنان در زندان به سر میبرند.» این موضعگیری نشان میدهد که بحران از مرزهای داخلی عبور کرده و به دغدغهای جهانی بدل شده است.
دیدهبان حقوق بشر از کشورهای عضو سازمان ملل خواسته است که برای آزادی فوری تمامی بازداشتشدگان خودسرانه، اعلام سرنوشت ناپدیدشدگان و توقف اجرای احکام اعدام فشار بیاورند. این نهاد همچنین خواستار دسترسی بدون مانع هیئت حقیقتیاب سازمان ملل به زندانها، بازداشتگاهها، بیمارستانها و حتی گورستانها شده است.
در شرایطی که سرکوب ادامه دارد، اعتراضات نیز بهطور پراکنده در برخی دانشگاهها جریان دارد. دانشجویان با در دست داشتن نمادهای تاریخی و سر دادن شعارهای اعتراضی، تلاش میکنند صدای خاموششده خیابانها را زنده نگه دارند؛ حرکتی که گاه با جلوههایی نمادین چون «رقص سوگ» همراه است.
آنچه امروز در ایران میگذرد، تنها یک بحران سیاسی نیست، بلکه آزمونی اخلاقی برای جامعه جهانی و بهویژه مدافعان آزادی دین و وجدان است. سکوت در برابر بازداشتهای مخفیانه، ناپدیدسازی قهری و تهدید اعدام، به معنای چشم بستن بر رنج هزاران خانواده از جمله خانوادههای مسیحی خواهد بود.
