Vier oplossingen voor de bescherming van mensenrechten bij natuurrampen volgens de richtlijn van de Verenigde Naties

In de afgelopen dagen zijn minstens 19 personen in het centrum van de provincie Fars, Shiraz, omgekomen door overstromingen als gevolg van zware en plotselinge regenval. Staatsmedia hebben gemeld dat minstens 100 personen gewond zijn geraakt en duizenden huizen zijn verwoest. Onderzoeken van de Verenigde Naties en humanitaire hulporganisaties tonen aan dat natuurrampen het risico op schendingen van mensenrechten, waaronder discriminatie en seksueel geweld, vergroten.

De richtlijn van het Bureau van de Verenigde Naties en de bijbehorende onafhankelijke humanitaire medewerker IASC, die in 2006 werd herzien, biedt een op mensenrechten gebaseerde aanpak voor humanitaire hulp bij natuurrampen en crises. Hieronder volgt een samenvatting van deze richtlijn:

(Het dient te worden opgemerkt dat Ahmad Reza Jalali, geneesheer en onderzoeker op het gebied van crisisbeheer en onvoorziene rampen, en Iraans-Zweedse burger, momenteel in Iran in de gevangenis zit onder beschuldiging van spionage. Hij stelt voortdurend zijn onschuld vast en betoogt dat hij is gearresteerd omdat hij niet onder de spionage voor de Iraanse inlichtingendienst is bezweken. Hij werd in 2016 gearresteerd toen hij Tehran bezocht op uitnodiging van de Universiteit van Tehran.)

Maatregelen ter voorkoming van geweld en discriminatie

1. “Bescherming van het leven; veiligheid en lichamelijke integriteit van individuen; en familiale afhankelijkheden”

De IASC-instelling benadrukt dat bij evacuatie van gebouwen “dit op zodanige wijze moet gebeuren dat volledig respect wordt gegeven aan het recht van getroffen personen op leven, waardigheid, vrijheid en veiligheid en dat tegen niemand discriminatie wordt gepleegd.”

Dit vereist het communiceren van de reden voor evacuatie in een taal die voor mensen begrijpelijk is en gezinnen verzekering te geven dat zij niet van elkaar worden gescheiden. Hulp- en liefdadigheidsorganisaties hebben ook de verantwoordelijkheid om de veiligheid van mensen te beschermen, inclusief tegen seksueel geweld, voor, tijdens en na de noodfase.

Preventieve maatregelen omvatten het volgende:

• Het identificeren en vinden van personen die bijzonder gevaar lopen. Bijvoorbeeld alleenstaande vrouwen of meisjes, gezinnen met één ouder, alleen of zonder begeleiding reizende kinderen, ouderen, personen met een handicap, enzovoort.
• Pleitwerkzaamheden voor uitbreiding van veiligheidstroepen om de nodige toezicht te bieden in gebieden met risico op geweld, seksueel geweld, diefstal, plundering en dergelijke, en in het algemeen gebieden met risico op veiligheidsverstoringen;
• Beheer en vergroting van bewustzijn over speciale behoeften onder personen die vanwege de crisis speciale nieuwe veiligheidsvereisten hebben, zoals exploitatie, mensenhandel en dergelijke;
• Vermijding van zeer grote of overvolle opvangplaatsen
• Opname van vertegenwoordigers van getroffen bevolkingsgroepen, waaronder vrouwen, kinderen, ouderen en personen met een handicap, in verzorgingskampen en openbare centra, vooral op het gebied van:
  • Ontwerp, locatie en indeling van opvangplaatsen;
  • Verlichting, hekwerk en andere veiligheidsmaatregelen;
  • En veilige plaatsen en toegang tot voedsel- en waterdistributie

2. “Bescherming van rechten met betrekking tot voedselzekerheid; gezondheid; huisvesting; en onderwijs”

De IASC-instelling voegt eraan toe dat “humanitaire goederen en diensten moeten worden verleend op basis van vastgestelde behoeften, en ook zonder enige onderscheiding behalve op grond van behoefte en zonder enige discriminatie op grond van ras, huidskleur, geslacht, taal, handicap, godsdienst en politieke en andere meningen, nationale of sociale afkomst, eigendom, geboorte, leeftijd en andere kenmerken.”

Maatregelen ter voorkoming van discriminatie tijdens humanitaire activiteiten met betrekking tot natuurrampen en crises omvatten:

• Het gebruik van goedgekeurde behoeftebepalingsgereedschappen die alle categorieën van personen met speciale behoeften omvatten en objectieve behoeftenidentificatie bieden;
• Specifieke monitoring gericht op gelijke toegang voor personen met speciale behoeften, ouderen, personen met een handicap, zieke personen of huishoudens met vrouwelijke kostwinnaar en zuigelingen of jonge kinderen tot voedsel, water, gezondheidsdiensten en andere humanitaire diensten. Indien niet, prioriteit geven aan deze personen bij toegang tot faciliteiten of planning van verschillende distributiemomenten voor goederen en diensten, enzovoort;
• Systematische opname van huishoudens met vrouwelijke kostwinnaar, kinderen zonder begeleiding, ouderen, personen met een handicap en andere personen met speciale behoeften bij de distributie van humanitaire hulp;
• Bescherming van distributiepunten tegen opstanden en andere factoren die geweld gebruiken;
• Monitoring van risico’s waaraan begunstigden na distributie zijn blootgesteld;

3. “Bescherming van rechten met betrekking tot huisvesting; land en eigendom; bestaansmiddelen; en voortgezet onderwijs en hoger onderwijs”

De IASC-richtlijn vermeldt ook dat hulpmaatregelen het recht van personen op eigendom moeten respecteren en moeten beschermen. In dit verband moeten hulporganisaties de volgende maatregelen treffen:

• Video-opname van resterende eigendom en goederen;
• Gebruik van standaardformulieren voor registratie van verlaten eigendom van vluchtelingen;
• Uitbreiding van politietroepen in gebieden waar kans op vernietiging en plundering bestaat;
• Waarborging van eigenaarstoegang tot effectieve oplossingen voor behandeling van klachten over illegale bezetting van hun eigendom

4. “Bescherming van rechten met betrekking tot registratie; verplaatsing; hervorming van familierelaties; vrijheid van meningsuiting en standpunt; en verkiezingen”

De IASC-instelling stelt dat getroffen personen en gemeenschappen “de mogelijkheid moeten hebben om hun meningen en klachten in te dienen met betrekking tot humanitaire hulp, hulpmaatregelen en schadevergoeding.”

• Dit vereist het tot stand brengen van nodige procedures en gelegenheden voor “getroffen personen, waaronder vrouwen, kinderen, jongeren en ook leden van minderheidsgroepen om hun bezorgdheid uit te drukken en hun meningen over hulpmaatregelen en schadevergoeding in te dienen.”
• Instelling van een speciale procedure voor monitoring, rapportage en onderzoek van zaken die leiden tot schendingen van rechten van personen op vrijheid van mening, meningsuiting en vergadering en waardoor deze personen worden gestraft met ongepast behandeling omdat zij hun grondrechten naleven. Ook moet worden gezorgd voor passende maatregelen door wetshandhavings- en politiefunctionarissen in dergelijke situaties.

Bron: Mensenrechtenencampagne