بریتانیا جمهوری اسلامی را به هدایت عملیات نیابتی در اروپا متهم کرد
احضار ارشدترین دیپلمات جمهوری اسلامی در لندن، نشانه تشدید رویارویی بریتانیا با تهران است. دولت بریتانیا میگوید جمهوری اسلامی نهتنها به هشدارهای امنیتی بیاعتنایی کرده، بلکه با استفاده از گروههای نیابتی، فعالیتهای خصمانه خود را در اروپا گسترش داده؛ اتهامی که بار دیگر نقش سپاه پاسداران در تهدید امنیت کشورهای غربی را در کانون توجه قرار داده است.
دولت بریتانیا با احضار ارشدترین دیپلمات جمهوری اسلامی در لندن، پیام روشنی به تهران فرستاد؛ اینکه از نگاه لندن، فعالیتهای اطلاعاتی و امنیتی جمهوری اسلامی دیگر صرفا یک نگرانی دیپلماتیک نیست، بلکه به تهدیدی مستقیم برای امنیت اروپا تبدیل شده است. وزارت خارجه بریتانیا روز سهشنبه ۱۵جولای، اعلام کرد این احضار در واکنش به نقش جمهوری اسلامی در هدایت گروههای نیابتی برای انجام عملیات در کشورهای اروپایی انجام شده است.
وزارت خارجه بریتانیا در بیانیهای تاکید کرد: «با وجود هشدارهای مکرر، سرویسهای اطلاعاتی ایران به فعالیتهای خصمانه خود پایان ندادهاند. در عوض، حکومت ایران تلاش کرده است رفتار مخرب خود را تشدید کند.» این موضعگیری، یکی از صریحترین هشدارهای لندن علیه جمهوری اسلامی در سالهای اخیر به شمار میرود و نشاندهنده افزایش نگرانیها درباره فعالیتهای فرامرزی تهران است.
این اقدام تنها یک روز پس از آن صورت گرفت که دولت بریتانیا، با استفاده از اختیارات امنیتی جدید خود، سپاه پاسداران و یک گروه وابسته به آن را در چارچوب نظام تازه مقابله با تهدیدهای خارجی، بهعنوان نهادهای تهدیدکننده امنیت ملی معرفی کرد. این سازوکار با هدف جلوگیری از استفاده دولتهای خارجی از شبکههای نیابتی برای اقداماتی مانند جاسوسی، ارعاب مخالفان، خرابکاری و عملیات پنهانی طراحی شده است.
جمهوری اسلامی در واکنش، تصمیم لندن را محکوم کرد و مدعی شد سپاه پاسداران بخشی رسمی از نیروهای مسلح ایران است. مقامهای تهران همچنین بریتانیا را به نقض حقوق بینالملل متهم کردند و گفتند هدف قرار دادن یک نهاد نظامی رسمی، اقدامی غیرقانونی است.
با این حال، نگرانی بریتانیا درباره فعالیتهای جمهوری اسلامی موضوع تازهای نیست. طی سالهای گذشته، سازمانهای اطلاعاتی، پلیس ضدتروریسم و دستگاه قضایی بریتانیا بارها از کشف و خنثیسازی طرحهایی خبر دادهاند که به جمهوری اسلامی یا عوامل وابسته به آن نسبت داده شده است. این پروندهها شامل تلاش برای جاسوسی، تهدید روزنامهنگاران، ارعاب مخالفان حکومت و برنامهریزی برای حملات در خاک بریتانیا بودهاند.
اگرچه بریتانیا هنوز سپاه پاسداران را بهطور رسمی در فهرست سازمانهای تروریستی قرار نداده است، اما این کشور در سالهای اخیر بهتدریج دامنه محدودیتها علیه این نهاد را افزایش داده است. در مقابل، ایالات متحده، کانادا و شماری دیگر از کشورهای غربی، سالهاست سپاه پاسداران را بهعنوان یک سازمان تروریستی یا تحت شدیدترین تحریمها قرار دادهاند.
احضار دیپلمات ارشد جمهوری اسلامی را میتوان نشانهای از تغییر تدریجی رویکرد لندن نسبت به تهران دانست؛ رویکردی که دیگر تنها بر پرونده هستهای یا روابط دیپلماتیک متمرکز نیست، بلکه فعالیتهای اطلاعاتی، امنیتی و برونمرزی جمهوری اسلامی را نیز بهعنوان تهدیدی علیه امنیت اروپا مورد توجه قرار داده است. این تحول میتواند زمینهساز فشارهای سیاسی و امنیتی بیشتری بر جمهوری اسلامی در ماههای آینده باشد.
