«پروژه آزادی» آمریکا در برابر تهدیدهای تهران، جهان در آستانه بحران تازه دریایی
با آغاز عملیات «پروژه آزادی» از سوی ایالات متحده برای تضمین عبور امن کشتیها در تنگه هرمز، تنشها با جمهوری اسلامی به اوج رسیده است؛ در حالی که واشینگتن این ماموریت را «دفاعی» میداند، فرماندهان نظامی ایران هشدار دادهاند: «هر نیروی مسلح بیگانه، مورد تهاجم قرار خواهند گرفت»، موضوعی که نگرانیها درباره اختلال در یکی از حیاتیترین مسیرهای انرژی جهان را تشدید کرده است.
در پی افزایش تنشهای نظامی و امنیتی در خلیج فارس، فرماندهی مرکزی ایالات متحده (سنتکام) از آغاز یک ماموریت جدید با عنوان «پروژه آزادی» در روز جاری دوشنبه ۴ می برابر با ۱۴ اردیبهشت خبر داده است؛ عملیاتی که هدف آن، تضمین عبور آزاد کشتیهای تجاری از تنگه هرمز عنوان شده است.
بر اساس بیانیه رسمی منتشر شده، این عملیات به دستور رئیسجمهور آمریکا طراحی شده و تمرکز آن بر حفاظت از مسیرهای حیاتی تجارت جهانی است. تنگه هرمز یکی از مهمترین گلوگاههای انرژی در جهان بهشمار میرود، بهطوری که بخش قابل توجهی از صادرات نفت، گاز و دیگر کالاهای استراتژیک از این مسیر عبور میکند.
«برد کوپر» فرمانده سنتکام، این اقدام را «دفاعی» توصیف کرده و بر اهمیت آن برای ثبات اقتصادی و امنیت منطقهای تاکید کرده است. او همچنین اشاره کرده که این ماموریت در شرایطی اجرا میشود که اختلال در کشتیرانی و محدودیتهای ایجادشده در منطقه همچنان ادامه دارد.
در چارچوب این عملیات، ایالات متحده مجموعهای گسترده از توان نظامی خود را بهکار گرفته است؛ از ناوشکنهای مجهز به موشکهای هدایتشونده گرفته تا صدها سامانه هوایی و بدون سرنشین و هزاران نیروی نظامی. همزمان، یک ابتکار مشترک میان وزارت خارجه و وزارت دفاع آمریکا نیز در حال اجراست که هدف آن تقویت همکاری با متحدان بینالمللی در حوزه امنیت دریایی و تبادل اطلاعات است.
این تحرکات در حالی صورت میگیرد که جمهوری اسلامی ایران موضعی تند و هشدارآمیز اتخاذ کرده است. علی عبداللهی، فرمانده قرارگاه مرکزی خاتمالانبیا، با اشاره به حضور احتمالی نیروهای خارجی در منطقه اعلام کرده است: «هر نیروی مسلح بیگانه، بهخصوص ارتش متجاوز آمریکا، چنانچه قصد نزدیک شدن و ورود به تنگه هرمز را داشته باشند، مورد تهاجم قرار خواهند گرفت.»
او همچنین هشدار داده است: «به تمام کشتیهای تجاری و نفتکش اعلام میکنیم، از هرگونه اقدامی برای تردد بدون هماهنگی نیروهای مسلح مستقر در تنگه هرمز خودداری نمایند تا امنیت آنها به خطر نیفتد.»
این مقام نظامی در ادامه، آمریکا را به «دزدی دریایی» در آبهای بینالمللی متهم و تاکید کرده است که پاسخ ایران به هرگونه تهدید «سخت و پشیمانکننده» خواهد بود. او افزود: «با تمام توان، امنیت تنگه هرمز را حفظ و پرقدرت مدیریت میکنیم.»
کارشناسان بینالمللی هشدار میدهند که تشدید این تنشها میتواند پیامدهای گستردهای برای بازارهای جهانی انرژی داشته باشد. هرگونه اختلال در تردد کشتیها در تنگه هرمز، بهسرعت بر قیمت نفت و زنجیره تامین جهانی تاثیر خواهد گذاشت.
در ماههای اخیر، گزارشهایی از افزایش درگیریهای پراکنده، توقیف کشتیها و تهدیدهای متقابل در این آبراه منتشر شده است. برخی تحلیلگران معتقدند که «پروژه آزادی» میتواند بهعنوان تلاشی برای بازگرداندن موازنه قدرت در منطقه تلقی شود، اما در عین حال خطر رویارویی مستقیم را نیز افزایش میدهد.
در چنین شرایطی، آینده امنیت یکی از مهمترین گذرگاههای دریایی جهان، در هالهای از ابهام قرار گرفته و نگاهها به تحولات پیشرو در خلیج فارس دوخته شده است.
