مسعود پزشکیان: مردم زیر فشار گرانیاند، اما تصمیم جنگ و صلح با «رهبری» است
مسعود پزشکیان رئیسجمهوری ایران، در حالی که کشور همچنان در وضعیت «نه جنگ و نه صلح» قرار دارد، مهمترین نگرانی دولت خود را وضعیت معیشتی و اقتصادی مردم عنوان کرد و همزمان از آمادگی تهران برای ادامه گفتوگو با آمریکا سخن گفت؛ اظهاراتی که نشان میدهد فشار اقتصادی، خطر درگیری دوباره و تلاش برای رسیدن به توافق، همچنان سه محور اصلی سیاست دولت او را تشکیل میدهند.
پزشکیان روز جاری شنبه 17 مرداد برابر با 8 آگوست، در نشست خبری خود اظهار کرد که نگرانی اصلیاش در شرایط کنونی برخلاف آنچه ممکن است تصور شود، حمله دوباره آمریکا نیست بلکه وضعیت زندگی مردم است. او گفت: «مهمترین نگرانی من در شرایط نه جنگ و نه صلح، این نیست که آمریکا دوباره حمله کند؛ مهمترین نگرانی من، معیشت و وضعیت اقتصادی مردم است.»
رئیسجمهوری ایران در بخش دیگری از سخنانش با اشاره به تهدیدهای خارجی و وضعیت داخلی کشور، مدعی شد که آمریکا و اسرائیل به این نتیجه رسیدهاند که از طریق حمله نظامی بهتنهایی نمیتوانند جمهوری اسلامی را وادار به تسلیم کنند. او گفت: «آمریکا، اسرائیل و تحلیلگران آنها، خودشان میدانند که دیگر با جنگ و موشک نمیتوان یک کشور را تسلیم و وادار به پذیرش خواستهها کرد، اما با اختلاف، تفرقه و درگیریهای داخلی میتوان این کار را کرد.»
این سخنان در شرایطی مطرح میشود که پزشکیان در هفتههای اخیر نیز بر اهمیت وحدت داخلی و حل مشکلات اقتصادی تاکید کرده است. در گزارشهای بینالمللی درباره اظهارات اخیر او نیز بر این نکته تاکید شده که رئیسجمهوری ایران، اقتصاد و معیشت مردم را یکی از مهمترین جبهههای مقابله با فشارهای خارجی میداند.
یکی دیگر از محورهای مهم نشست خبری، موضوع اینترنت بود؛ مسئلهای که در ماههای گذشته به یکی از مهمترین چالشهای داخلی جمهوری اسلامی تبدیل شده است. پزشکیان درباره وعده دولت برای بازگرداندن وضعیت اینترنت به شرایط پیش از محدودیتهای گسترده، گفت که برخی نهادهای امنیتی همچنان نسبت به تهدیدهای احتمالی نگرانی دارند.
او توضیح داد: «بعضی از دستگاههای امنیتی تهدیداتی را در این رابطه ملاحظه میکنند و همچنین، با توجه به حملاتی که از این طریق به زیرساختها انجام میگیرد، نگرانیهایی دارند.»
با این حال، رئیسجمهوری ایران گفت دولت تصمیم گرفته است مسیر بازشدن اینترنت را دنبال کند. او افزود: «با وجود همه این موضوعات، ما تصمیم گرفتیم اینترنت باز شود و تلاش خواهیم کرد که بسترهای آن نیز اصلاح شود. در این رابطه با سران سه قوه در حال گفتوگو هستیم و با شورای عالی امنیت ملی نیز گفتوگو میکنیم و سعی خواهیم کرد مشکلات را حل کنیم.»
موضوع اینترنت در ایران در حالی همچنان محل اختلاف میان بخشهای مختلف حکومت است که گزارشهای پیشین نشان دادهاند محدودیتهای اینترنتی، آسیب قابلتوجهی به کسبوکارها و فعالیتهای اقتصادی وارد کرده است. گزارشهای تحلیلی همچنین از وجود اختلاف نظر درون ساختار قدرت درباره نحوه دسترسی شهروندان به اینترنت جهانی خبر دادهاند.
پزشکیان در ادامه، وضعیت اقتصادی کشور را «نامناسب و غیرقابل قبول» توصیف و مستقیما به افزایش فشارهای اقتصادی و گرانی اشاره کرد. او گفت: «وقتی روزبهروز این فشارها افزایش پیدا میکند و به جای حل قضیه، پیچیدهتر میشود، طبیعتا بنده الان اعلام میکنم وضعیت ما از نظر گرانی اصلا قابل قبول هم نیست.»
این بخش از سخنان رئیسجمهوری ایران، در شرایطی بیان شد که او پیشتر نیز بارها درباره مشکلات معیشتی، تورم و کاهش قدرت خرید مردم سخن گفته بود. حتی در گزارشهای خارجی درباره دولت پزشکیان نیز مسئله اقتصاد و معیشت، از جمله چالشهای اصلی دولت او معرفی شده است.
اما بخش دیگری از نشست خبری پزشکیان به تفاهمنامه ایران و پاکستان اختصاص داشت؛ توافقی که در روزهای اخیر به موضوع بحث و تحلیلهای مختلف تبدیل شده است. رئیسجمهوری ایران در دفاع از این تفاهمنامه گفت هیچ امتیازی از سوی تهران واگذار نشده است.
او با تاکید بر موضع خود گفت: «در رابطه با بحث تفاهمنامه پاکستان، تفاهمنامهای که امضا شد، من بارها گفتم و الان هم میگویم، هیچ بندی در آن پیدا نمیکنید که ما در آنجا چیزی را واگذار کرده باشیم.»
پزشکیان در ادامه، منتقدان و تحلیلهایی را که این توافق را نوعی عقبنشینی جمهوری اسلامی معرفی کردهاند، به چالش کشید و گفت: «هر کسی آن را خوانده است، با تحلیلهای خبرگزاریهای خارجی آن را تطبیق دهد. آیا میگویند ما تسلیم شدیم؟ آیا ما کم آوردیم؟ این توافقنامه، مثلا توافقنامه بیربطی بود که امضا شد؟ ما با قدرت پای آنچه نوشتهایم ایستادهایم و از آن دفاع میکنیم.»
رئیسجمهوری ایران همچنین مدعی شد که پس از امضای تفاهم، روند کاهش محاصره و محدودیتها آغاز شده و بخشی از فشارهای نفتی و پتروشیمی نیز کاهش یافته است. او گفت: «در همان فردای روز امضای تفاهم، محاصره قرار بود آرام برداشته شود. هرچقدر ما در تنگه هرمز محاصره را برداشتیم، آنها نیز در محاصره خودشان، محاصره را کم کردند و تحریمهای نفتی و پتروشیمی ما را حذف کردند.»
ادعاهای مربوط به مذاکرات و کاهش فشارها، در شرایطی مطرح میشود که تحولات مربوط به تنگه هرمز و تلاش برای دستیابی به سازوکارهای جدید درباره رفتوآمد کشتیها همچنان در مرکز تحولات منطقه قرار دارد. عمان نیز روز شنبه از پیشرفت مذاکرات مربوط به ترتیبات کشتیرانی در تنگه هرمز در فضایی «مثبت و سازنده» خبر داد.
پزشکیان همچنین درباره تحولات لبنان گفت جمهوری اسلامی ایران توانسته است از طریق فشارهای سیاسی و منطقهای، زمینه توقف جنگ در این کشور را فراهم کند. او گفت: «جنگ لبنان را با چند روز تاخیر خاتمه دادند، ولی بالاخره علیرغم اینکه آنها یک کشور دیگر هستند، جمهوری اسلامی آنها را وادار کرد که آمریکا به آنها فشار بیاورد و جنگ در لبنان را متوقف کند.»
رئیسجمهوری ایران در بخش دیگری از نشست خبری، از مذاکرات درباره منابع مالی مسدودشده و همچنین برنامههایی برای سرمایهگذاری در بازسازی مناطق آسیبدیده از جنگ خبر داد. او گفت: «درباره بازگشت منابع مالی مسدود شده نیز در حال مذاکره بودیم، از طرف دیگر تیم مذاکره کننده در حال گفت و گو درباره سرمایه گذاری برای بازسازی مناطق آسیب دیده از جنگ بود.»
با وجود انتقادهای داخلی و خارجی نسبت به روند مذاکرات، پزشکیان تاکید کرد دولت همچنان مسیر توافق را دنبال خواهد کرد؛ البته مشروط به اینکه تهران احساس کند فضای اعتماد میان دو طرف دوباره ایجاد شده است.
او گفت: «کلیت قضیه این است که ما مصمم هستیم انشاءالله همان تفاهمنامه را مبنا قرار دهیم؛ به شرط آنکه آمریکا از فضای بیاعتمادی که ایجاد کرده است دست بردارد و فضای اعتماد شکل بگیرد.»
اظهارات پزشکیان درباره ادامه مسیر مذاکره با آمریکا در حالی بیان میشود که رسانههای بینالمللی نیز بخش مهمی از سخنان امروز او را به همین موضوع اختصاص دادهاند. گزارشهای منتشرشده پس از نشست خبری، اظهارات رئیسجمهوری ایران را نشانهای از تمایل تهران به استفاده از شرایط کنونی برای رسیدن به یک توافق توصیف کردهاند.
پزشکیان شرایط کنونی را فرصتی برای گفتوگو و پیگیری مطالبات ایران دانست و گفت: «در چنین شرایطی میتوانیم حقوق و مطالبات خودمان را از مسیر گفتوگوها پیگیری کنیم؛ آنها باید بپذیرند که حقوق ما را به رسمیت بشناسند و آن را تامین کنند. طبیعتا ما نیز چیزی جز حق و حقوق کشور و مردم خودمان را مطالبه نمیکنیم.»
در نهایت، رئیسجمهوری ایران درباره این پرسش که تصمیمگیری درباره ادامه جنگ یا حرکت به سمت صلح در اختیار دولت است یا نه، صراحتا نقش فرماندهان نظامی و رهبر جمهوری اسلامی را برجسته کرد. پزشکیان گفت: «اینکه ما بجنگیم یا نه، بهتر از من و شما، فرماندهان جنگ میدانند. آنها قدرت خودشان را میدانند. رهبری تصمیم میگیرد.»
به این ترتیب، نشست خبری پزشکیان تصویری دوگانه از وضعیت جمهوری اسلامی ارائه میکند: از یک سو رئیسجمهوری ایران از فشار اقتصادی، گرانی و نگرانی درباره معیشت مردم سخن میگوید و وضعیت اقتصادی را غیرقابل قبول میداند؛ از سوی دیگر، بر ادامه سیاستهای امنیتی، حفظ مواضع منطقهای و دفاع از توافقهای انجامشده تاکید میکند.
با این حال، مهمترین پیام سیاسی سخنان امروز پزشکیان را میتوان در تاکید همزمان او بر «گفتوگو» و «آمادگی برای دفاع» جستوجو کرد؛ رویکردی که در آن دولت از یک سو خواهان باز شدن مسیر توافق با آمریکا است و از سوی دیگر، تصمیم نهایی درباره جنگ و صلح را خارج از اختیار مستقیم دولت میداند. در چنین شرایطی، به نظر میرسد بحران اقتصادی و فشار بر زندگی مردم همچنان مهمترین آزمون داخلی دولت پزشکیان باشد؛ آزمونی که خود رئیسجمهوری نیز امروز آن را مهمتر از نگرانی درباره حمله دوباره آمریکا توصیف کرد.
