مجتبی خامنهای از پیروزی جمهوری اسلامی در جنگ و قدرت اول جهان بودن گفت
مجتبی خامنهای رهبر جمهوری اسلامی، در پیامی به مناسبت سالگرد آغاز جنگ ایران و عراق، جنگ اخیر با آمریکا و اسرائیل را ادامه همان رویارویی تاریخی توصیف کرده و مدعی شد جمهوری اسلامی در این نبرد پیروز شده است؛ او در این پیام از افزایش قدرت حکومت، عقبنشینی آمریکا و حتی قرار گرفتن ایران در جایگاه «قدرت اول جهان» سخن گفت، در حالی که بخش مهمی از این ادعاها با هیچ داده مستقل یا سند قابل راستیآزمایی همراه نشده است.
مجتبی خامنهای در پیام خود، جنگ ایران و عراق را «جنگ تحمیلی اول» نامید و مدعی شد قدرتهای غربی پس از انقلاب نیز تلاش کردهاند ایران را به شرایط پیش از جمهوری اسلامی بازگردانند. او جنگهای سالهای اخیر را ادامه همان تقابل دانست و گفت جمهوری اسلامی در جنگ اخیر توانسته است «سلطهگران متجاوز» را وادار به عقبنشینی کند.
این روایت در حالی مطرح میشود که جنگ کنونی از ۲۸ فوریه ۲۰۲۶ با حملات آمریکا و اسرائیل به ایران آغاز شد و علی خامنهای رهبر پیشین جمهوری اسلامی، در همان حملات کشته شد. پس از آن، مجتبی خامنهای به رهبری رسید و خود نیز در جریان همان حملات بهشدت زخمی شد. رویترز گزارش داده است که جنگ در ماههای بعد، هزاران کشته بر جای گذاشت و خسارات گستردهای به زیرساختهای نظامی و اقتصادی ایران وارد کرد.
با وجود این واقعیتها، رهبر جمهوری اسلامی در پیام تازه خود، تصویری کاملا پیروزمندانه از جنگ ارائه کرده است. او مدعی شده طرف مقابل در برابر حملات جمهوری اسلامی به دنبال پناهگاه رفته و برای پایان جنگ «التماس» کرده است؛ ادعایی که در پیام او با ارائه جزئیات نظامی یا شواهد مستقل همراه نشده است.
یکی از قابلتوجهترین بخشهای این پیام، ادعای او درباره جایگاه جهانی ایران است. مجتبی خامنهای نوشته است که برخی «بر اساس محاسبات دنیوی» ایران را «ابرقدرت چهارم دنیا» میدانند، اما جمهوری اسلامی بر مبنای باورهای مذهبی، ایران را «قدرت اول جهان» توصیف کرده است. این عبارت بیش از آنکه یک ارزیابی قابل سنجش بر پایه شاخصهای نظامی، اقتصادی یا سیاسی باشد، بخشی از روایت ایدئولوژیک رهبر جمهوری اسلامی درباره جایگاه ایران در جهان است.
تنگه هرمز نیز بخش دیگری از پیام مجتبی خامنهای را به خود اختصاص داده است. او مدعی شده نیروهای آمریکایی و متحدانشان به دلیل حملات جمهوری اسلامی نمیتوانند از دریای عرب جلوتر بیایند و گفته است: «زود است که دریای عرب هم خود را از آنان خالی کند.»
اما وضعیت تنگه هرمز همچنان یکی از اصلیترین نقاط تنش در جنگ است. گزارشهای رویترز نشان میدهد رفتوآمد کشتیها از این آبراه بهشدت کاهش یافته و تهران در هفتههای اخیر اعلام کرده در صورت کاهش فشار نظامی آمریکا و رفع محاصره بنادر ایران، آماده بازگشایی تنگه در مدت کوتاهی است.
مجتبی خامنهای در بخش دیگری از پیام خود تلاش کرده تصویری از حمایت گسترده اجتماعی از جمهوری اسلامی ارائه کند. او مدعی شده طی هفت ماه گذشته، مردم بهطور مستمر در خیابانها حضور داشتهاند و بیش از ۳۰ میلیون ایرانی «جانفدایی» خود را اعلام کردهاند. او همچنین گفته است پس از اعلام یک فراخوان برای نوعی سازماندهی، ظرفیت تعیینشده برای ثبتنام بیش از ۵۰۰ هزار نفر، تنها در ۱۰۰ دقیقه تکمیل شده است.
برای این ارقام و ادعاها در متن پیام، سند یا داده مستقلی ارائه نشده است. از این رو، این آمار را نمیتوان بهعنوان اندازهگیری مستقل از میزان حمایت عمومی از حکومت تلقی کرد و باید صرفا بهعنوان ادعای رهبر جمهوری اسلامی گزارش شود.
این ادعاها در شرایطی مطرح میشوند که گزارشهای مستقل درباره وضعیت داخلی ایران، تصویری پیچیدهتر از آنچه در پیام رهبر جمهوری اسلامی ارائه شده، نشان میدهند. رویترز در گزارشی درباره شش ماه جنگ نوشته بود ایران تسلیم نشده، اما جنگ به یک وضعیت فرسایشی تبدیل شده، تردد دریایی در تنگه هرمز بهشدت مختل شده و همزمان فشار اقتصادی بر حکومت افزایش یافته است.
از سوی دیگر، در هفتههای اخیر خود مقامهای جمهوری اسلامی بارها درباره مشکلات اقتصادی، کاهش درآمدهای نفتی، کمبود ارز، انرژی و فشارهای ناشی از جنگ سخن گفتهاند. رویترز نیز در گزارشی در سپتامبر اعلام کرد حکومت ایران همزمان با ادامه جنگ و فشارهای اقتصادی، تلاش برای مقابله با مشکلات داخلی را در دستور کار قرار داده است.
پیام تازه مجتبی خامنهای در واقع دو روایت متفاوت از وضعیت جمهوری اسلامی را در کنار هم قرار میدهد: روایت رسمی که از پیروزی، افزایش قدرت و حمایت دهها میلیون ایرانی سخن میگوید و در سوی دیگر، واقعیتی که در گزارشهای مستقل با ادامه جنگ، اختلال در تجارت و کشتیرانی، فشار اقتصادی و تلاشهای دیپلماتیک برای پایان دادن به درگیری همراه است.
در این میان، تاکید بر «پیروزی قطعی» و تبدیل یک درگیری پرهزینه به نشانهای از «قدرت اول جهان بودن»، بیش از آنکه پاسخی به پرسشهای مربوط به هزینههای جنگ و وضعیت زندگی مردم باشد، نشاندهنده روایتی است که رهبر جمهوری اسلامی تلاش دارد از جایگاه حکومت پس از یکی از شدیدترین بحرانهای نظامی تاریخ جمهوری اسلامی ارائه کند. قضاوت درباره میزان موفقیت یا شکست طرفین، نیازمند بررسی مجموعهای از شاخصهای نظامی، سیاسی، اقتصادی و انسانی است و صرف ادعاهای طرفهای درگیر نمیتواند بهتنهایی چنین نتیجهای را اثبات کند.
