هشدار رضا پهلوی درباره کنوانسیون آکتائو: «حقوق ایران در دریای کاسپین قابل معامله یا چشمپوشی نیست»
رضا پهلوی با انتقاد از تلاش جمهوری اسلامی برای پیشبرد و اجرای «کنوانسیون رژیم حقوقی دریای کاسپین» موسوم به کنوانسیون آکتائو، این اقدام را مغایر با منافع ملی ایران دانست و تاکید کرد که هیچ تصمیمی درباره منابع، مرزها و حقوق ایران در این پهنه آبی، بدون رضایت و مشارکت واقعی ملت ایران، از مشروعیت برخوردار نخواهد بود.
رضا پهلوی در بیانیهای درباره وضعیت حقوقی دریای کاسپین، نسبت به آنچه تلاش جمهوری اسلامی برای پیشبرد و اجرای «کنوانسیون رژیم حقوقی دریای کاسپین» خوانده، هشدار داد.
او با اشاره به شرایط سیاسی جمهوری اسلامی و آنچه «ضعف شدید ساختاری و بحران مشروعیت» این حکومت توصیف کرده، گفت اجرای این کنوانسیون بدون پشتوانه اراده ملت ایران و بدون تضمین روشن و کامل حقوق تاریخی کشور، تهدیدی جدی علیه منافع ملی ایران خواهد بود.
در این بیانیه، رضا پهلوی به معاهدات ۱۹۲۱ و ۱۹۴۰ میان ایران و اتحاد جماهیر شوروی اشاره کرده و نوشته است که رژیم حقوقی دریای کاسپین بر پایه حقوق مشترک طرفین، اصل توافق و منافع مشترک شکل گرفته بود.
او همچنین به «اعلامیه آلماتی» در دسامبر ۱۹۹۱ اشاره و استدلال کرد که کشورهای تازهاستقلالیافته پس از فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی، بر پایبندی به معاهدات شوروی سابق و اجرای تعهدات بینالمللی ناشی از آن تاکید کردهاند.
بر اساس موضع مطرحشده در این بیانیه، هرگونه تغییر اساسی در وضعیت حقوقی دریای کاسپین باید با توافق مشترک همه کشورهای ساحلی و با رعایت کامل حقوق ایران صورت گیرد.
یکی از محورهای اصلی انتقاد رضا پهلوی، به مفاد کنوانسیون آکتائو درباره امکان انعقاد توافقهای دوجانبه و چندجانبه میان کشورهای ساحلی، درباره بخشهایی از بستر و زیربستر دریای کاسپین مربوط میشود.
او معتقد است این سازوکار میتواند اصل توافق همه کشورهای ساحلی را دور بزند و در نتیجه جایگاه تاریخی ایران در تعیین وضعیت حقوقی این پهنه آبی را تضعیف کند.
رضا پهلوی در بخش دیگری از بیانیه خود با اشاره به مواضعش از زمان امضای کنوانسیون آکتائو در سال ۲۰۱۸، بار دیگر بر مخالفت خود با روند کنونی تاکید کرده است.
او نوشته است: «از زمان امضای کنوانسیون آکتائو در سال ۲۰۱۸، بارها هشدار دادهام که پاسداری از منافع ملی، از موضع ضعف ممکن نیست. همان زمان نیز تاکید کردم که فرقه تبهکار جمهوری اسلامی، منافع ملت ایران و میهن را قربانی بقای خود میکند و در سیاست خارجی، از موضع ضعف به باجدهیهای پیدرپی تن میدهد.»
رضا پهلوی سپس موضع خود درباره تلاش کنونی جمهوری اسلامی برای تصویب این کنوانسیون را چنین بیان کرده است: «موضع من درباره روند کنونی همان است. تلاش جمهوری اسلامی برای تصویب این کنوانسیون را اقدامی مغایر با منافع ملی ایران میدانم.»
رضا پهلوی در بخش پایانی بیانیه خود، تصمیمگیری درباره منابع، مرزها و حقوق ایران در دریای کاسپین را منوط به مشارکت و رضایت مردم ایران دانسته و تاکید کرده است که حقوق کشور در این پهنه آبی قابل واگذاری یا چشمپوشی نیست.
او در پایان مینویسد: «هیچ تصمیمی درباره منابع، مرزها و حقوق ایران در این پهنه آبی، بدون رضایت و مشارکت واقعی ملت ایران، از مشروعیت برخوردار نخواهد بود. حقوق ایران در دریای کاسپین قابل معامله یا چشمپوشی نیست. هرگونه اقدام در جهت تضییع این حقوق، در حافظه تاریخی ملت ایران ثبت و تصمیمگیرندگان در برابر ملت ایران پاسخگو و بازخواست خواهند شد.»
موضوع رژیم حقوقی دریای کاسپین، از مسائل مهم و حساس در روابط ایران با چهار کشور ساحلی دیگر، یعنی روسیه، جمهوری آذربایجان، قزاقستان و ترکمنستان به شمار میرود. تعیین حدود بستر و زیربستر، بهرهبرداری از منابع و نحوه همکاری کشورهای ساحلی، از جمله موضوعاتی است که در چارچوب تحولات حقوقی این پهنه آبی مورد توجه قرار گرفته است.
موضع رضا پهلوی در این بیانیه بر این اصل استوار است که هرگونه تصمیم درباره حقوق و منافع ایران در دریای کاسپین باید با مشارکت واقعی مردم ایران و با تضمین حقوق تاریخی کشور اتخاذ شود.
