جمهوری اسلامی و رکوردی نگرانکننده؛ هزاران اعدام در سایه سکوت مقامات
در حالی که نهادهای حقوق بشری بارها نسبت به افزایش چشمگیر مجازات اعدام در ایران هشدار دادهاند، گزارشها حاکی از آن است که تنها در یک روز، دستکم سه زندانی در زندان زاهدان اعدام شدهاند. این اعدامها در شرایطی صورت میگیرد که جمهوری اسلامی همچنان یکی از بالاترین نرخهای اجرای حکم اعدام در جهان را دارد و بسیاری از فعالان حقوق بشر، این مجازات را ابزاری برای ایجاد فضای رعب و کنترل اجتماعی در کشور میدانند.
بر اساس گزارش منتشرشده توسط منابع حقوق بشری، سحرگاه روز گذشته چهارشنبه ۲۷ خرداد برابر با 17 ژوئن، دستکم سه زندانی در زندان زاهدان اعدام شدند. پیشتر خبر اجرای حکم «عبدالله جلالی» منتشر شده بود، اما گزارشهای تکمیلی نشان میدهد دو زندانی دیگر نیز در همان روز جان خود را بر اثر اجرای حکم اعدام از دست دادهاند.
یکی از این افراد «ظاهر شاهوزهی» (گرگیج)، ۴۰ ساله متاهل و پدر سه فرزند، اهل زاهدان بود. بنا بر گزارشها، او حدود سه سال پیش با اتهامات مرتبط با مواد مخدر بازداشت و پس از طی مراحل قضایی توسط دادگاه انقلاب به اعدام محکوم شده بود.
همچنین یک زندانی دیگر نیز با اتهامات غیرسیاسی در همین زندان اعدام شده است، اما تا زمان انتشار گزارش، هویت او به طور رسمی احراز نشده بود.
نکته قابل توجه آن است که همانند بسیاری از موارد مشابه، مقامهای قضایی و مسئولان زندان زاهدان تاکنون هیچ اطلاعیه رسمی درباره این اعدامها منتشر نکردهاند. عدم شفافیت در روند اجرای احکام اعدام و خودداری نهادهای حکومتی از اطلاعرسانی عمومی، همواره یکی از انتقادهای اصلی سازمانهای حقوق بشری نسبت به عملکرد جمهوری اسلامی بوده است.
اعدامهای اخیر در حالی صورت میگیرد که گزارش سالانه وضعیت حقوق بشر در ایران، تصویری نگرانکننده از گسترش استفاده از مجازات مرگ ارائه میدهد. بر اساس این گزارش، در سال ۱۴۰۴ دستکم ۲۴۸۸ نفر در ایران اعدام شدهاند؛ آماری که شامل ۶۳ زن و دو کودکمجرم نیز میشود. همچنین ۱۳ مورد از این احکام در ملاعام اجرا شده است؛ اقدامی که از سوی بسیاری از نهادهای بینالمللی به عنوان نقض کرامت انسانی مورد انتقاد قرار گرفته است.
فعالان حقوق بشر معتقدند افزایش شمار اعدامها در سالهای اخیر، تنها یک مسئله قضایی نیست، بلکه بازتاب رویکردی است که به جای اصلاحات ساختاری و رسیدگی به ریشههای مشکلات اجتماعی، بر مجازاتهای شدید و غیرقابل بازگشت تکیه دارد. آنان هشدار میدهند که تداوم این روند، ایران را بیش از پیش در معرض انتقادهای جهانی قرار داده و نگرانیها درباره وضعیت حقوق بشر در کشور را تشدید کرده است.
برای بسیاری از مدافعان حقوق بشر و رهبران مسیحی، ارزش جان انسانها و حق برخورداری از دادرسی عادلانه، اصولی بنیادین هستند که نباید قربانی سیاستهای کیفری سختگیرانه شوند. از این رو، افزایش مستمر اعدامها در ایران همچنان یکی از جدیترین دغدغههای جامعه بینالمللی و سازمانهای مدافع حقوق بشر باقی مانده است.
