بازداشت خشونتآمیز یک پزشک کُرد در ارومیه؛ «بیان صالحیان» بار دیگر در بازداشت نیروهای امنیتی
بیان صالحیان پزشک ۴۳ ساله متخصص داخلی و اهل سقز، روز یکشنبه ۵ مهر ۱۴۰۵ در جریان یورش نیروهای امنیتی به منزلش در ارومیه بازداشت و به مکانی نامعلوم منتقل شده است؛ بازداشتی که گزارشها درباره ضربوشتم شدید هنگام دستگیری و ضبط وسایل شخصی او، نگرانیها درباره وضعیت این پزشک و فعال اجتماعی را افزایش داده است.
بر اساس گزارش سازمان حقوق بشری ههنگاو، نیروهای اطلاعاتی با ورود به منزل صالحیان، ضمن تفتیش خانه، تلفن همراه و لپتاپ او را نیز ضبط کردهاند. به گفته منابع مطلع، صالحیان هنگام بازداشت مورد خشونت و ضربوشتم قرار گرفته است. با گذشت چند روز، هنوز اطلاعات دقیقی درباره علت بازداشت، اتهامهای احتمالی یا محل نگهداری او منتشر نشده است.
این نخستین بار نیست که این پزشک با برخورد امنیتی و قضایی مواجه میشود. صالحیان پیشتر در جریان اعتراضات «زن، زندگی، آزادی» در سال ۱۴۰۱، همراه با دو پزشک دیگر اهل سقز بازداشت شده بود. پس از آن نیز پروندههای قضایی متعددی علیه او تشکیل شد.
در یکی از این پروندهها، دادگاه انقلاب سنندج در سال ۱۴۰۲ او را به اتهام «فعالیت تبلیغی علیه نظام از طریق انتشار مطالب در فضای مجازی» به هشت ماه حبس تعزیری محکوم کرد؛ حکمی که سپس به پرداخت ۲۰ میلیون تومان جزای نقدی تبدیل شد. این محکومیت در گزارشهای ههنگاو و دیگر نهادهای حقوق بشری نیز ثبت شده است.
اما سوابق قضایی صالحیان به همین پرونده محدود نمانده است. او در پروندهای دیگر در ارومیه به اتهام «نشر اکاذیب به قصد تشویش اذهان عمومی در فضای مجازی» به پنج ماه حبس و پرداخت جزای نقدی محکوم شد و شعبه نهم دادگاه تجدیدنظر آذربایجان غربی، این حکم را در سال ۱۴۰۴ تایید کرد. در بخش دیگری از پرونده نیز دادگاه انقلاب ارومیه او را به پرداخت ۴۰ میلیون تومان جزای نقدی بابت اتهام «تبلیغ علیه نظام» محکوم کرده بود.
گزارشهای حقوق بشری همچنین میگویند صالحیان در مهر ۱۴۰۳ توسط نیروهای حفاظت اطلاعات نیروی انتظامی ارومیه بازداشت شده بود و پس از چند ساعت بازجویی آزاد شد؛ تلفن همراه او نیز در آن مقطع ضبط شده بود. بنابراین بازداشت اخیر (در صورت تایید) چهارمین برخورد امنیتی یا قضایی گزارششده با این پزشک در فاصله چند سال است.
تکرار بازداشت و تشکیل پرونده برای یک پزشک به دلیل فعالیتهای منتسب به او در فضای مجازی و سیاسی، در حالی اتفاق میافتد که درباره بازداشت اخیر حتی اطلاعات اولیهای مانند عنوان اتهام و محل نگهداری او در دسترس نیست. همین خلا اطلاعاتی، نگرانی درباره وضعیت حقوقی و جسمی صالحیان را افزایش داده است، به ویژه با توجه به خشونت علیه وی در هنگام بازداشت.
در حال حاضر آنچه درباره بازداشت تازه صالحیان میتوان با اطمینان گفت، محدود به گزارش نهادهای حقوق بشری است و مقامهای رسمی جمهوری اسلامی هنوز توضیح علنی و مستقلی درباره علت بازداشت، اتهامهای احتمالی یا وضعیت او ارائه نکردهاند. بنابراین ادعای ضربوشتم نیز در حال حاضر بر اساس گزارش منابع حقوق بشری است و امکان راستیآزمایی مستقل آن وجود ندارد.
با این حال، سابقه پروندههای پیشین صالحیان نشان میدهد برخورد قضایی با او موضوعی تازه نیست. پزشکی که پیشتر به دلیل انتشار مطالب در فضای مجازی با اتهامهایی از جنس «تبلیغ علیه نظام» و «نشر اکاذیب» روبهرو شده و حکم زندان و جریمه دریافت کرده، اکنون بار دیگر بدون اعلام رسمی اتهام و محل نگهداری، از دسترسی خانواده و افکار عمومی خارج شده است.
بازداشت اخیر بیان صالحیان بار دیگر این پرسش را مطرح میکند که چرا در پروندههای امنیتی، حتی درباره شهروندانی که دارای سابقه محکومیت قضایی هستند، اطلاعات شفاف و فوری درباره اتهام، محل نگهداری و دسترسی به وکیل منتشر نمیشود. در چنین شرایطی، سکوت نهادهای رسمی تنها بر نگرانیها درباره سرنوشت این پزشک میافزاید و ضرورت شفافسازی درباره وضعیت او را بیشتر میکند.
