دور جدید مذاکرات ایران و آمریکا در عمان: «تهدید نظامی، بنبست دیپلماتیک و اختلافات عمیق»
منابع دیپلماتیک هشدار میدهند حضور فرمانده سنتکام میتواند مذاکرات هستهای ایران و آمریکا در عمان را به خطر بیندازد، در حالی که کرملین خواستار نتیجه و خویشتنداری شده است.
در بحبوحه یکی از حساسترین دورههای روابط میان ایران و ایالات متحده، دوری تازه از گفتوگوهای غیرمستقیم میان تهران و واشنگتن در «مسقط» پایتخت عمان، برگزار شد. این مذاکرات که برای یافتن راهحلی در بحران برنامه هستهای ایران برنامهریزی شده، از همان ابتدا با تنشهای ژئوپلیتیک، اختلافات عمیق و هشدارهای متقابل همراه بوده است.
یک منبع دیپلماتیک جمهوری اسلامی درباره حضور فرمانده سنتکام اظهار کرد: «حضور فرمانده سنتکام یا هر مقام نظامی، میتواند مذاکرات هستهای غیرمستقیم میان ایران و آمریکا در عمان را به خطر بیندازد.» این هشدار نشان میدهد که ایران نسبت به مشارکت مقامات نظامی در این گفتوگوها حساسیت شدیدی دارد و آن را عاملی بالقوه برای تشدید تنش میداند.
از سوی دیگر، گزارشها حاکی از آن است کاروانی که گمان میرود حامل مقامات آمریکایی باشد، محل گفتوگوها در مسقط را ترک کرده است، که این مسئله میتواند نشانهای از حساسیت فزاینده و پیشبینینشده بودن فضای دیپلماتیک باشد.
وزارت خارجه عمان اعلام کرده است که «بدر البوسعیدی» وزیر خارجه این کشور، رایزنیهای جداگانهای با عباس عراقچی وزیر امور خارجه ایران، استیو ویتکاف و جارد کوشنر از طرف ایالات متحده داشته است. این گفتوگوها بر فراهمسازی شرایط مناسب برای ازسرگیری مذاکرات دیپلماتیک و فنی تمرکز داشتهاند، موضوعی که عمان را به عنوان میانجیگری که هنوز میکوشد تنشها را پایین بیاورد، برجسته میکند.
گرچه هر دو طرف ابراز آمادگی برای گفتوگو کردند، اما اختلافات اساسی میان آنها همچنان پابرجاست. ایران خواستار محدود کردن مذاکرات به موضوعات هستهای است، در حالی که مقامات آمریکایی به گسترش دستورکار به موشکهای بالستیک، نقش ایران در منطقه و مسائل حقوق بشری تاکید دارند.
کرملین نیز در بیانیهای اعلام کرد که امیدوار است این مذاکرات به نتیجه و کاهش تنشها منجر شود و از خویشتنداری همه طرفها حمایت کرده است. این موضع نشاندهنده تلاش بازیگران بزرگ برای جلوگیری از تشدید بحران در منطقه است.
در حالی که چشمانداز دیپلماتیک هنوز نامطمئن است، تنشها در منطقه خاورمیانه رو به افزایش است و هشدارها در مورد احتمال شکلگیری درگیریهای سخت، جدیتر شدهاند. ایالات متحده حضور نظامی خود را تقویت کرده و اعلام کرده که در صورت شکست مذاکرات، گزینههای نظامی نیز در دستور کار قرار دارند.
علاوه بر این، گزارشها نشان میدهند که ایران نسبت به نقش کشورهای منطقهای در حمایت از آمریکا هشدار داده و سیاست منطقهای خود را حفظ میکند. در همین حال، تحلیلها بر این نکته تاکید میکنند که مذاکرات فعلی در عمان دشوارتر از همیشه است و هرگونه شکست میتواند فضای سیاسی و امنیتی را در منطقه به شدت متشنجتر سازد.
دور جدید مذاکرات در عمان در حالی برگزار میشود که هنوز اختلافات سیاسی، امنیتی و استراتژیک بسیار عمیقاند و احتمال شکست یا فروکش نکردن تنشها همچنان جدی است. تلاشها برای ایجاد گفتوگوی سازنده و میانجیگری عمان، امیدهایی را ایجاد کردهاند؛ اما حساسیت نسبت به حضور نظامی و فشارها از سوی تهران و واشینگتن، مسیر دیپلماسی را پیچیدهتر کرده است.
