آمریکا در آستانه «جنگ بزرگ» در خاورمیانه
اکسیوس از نزدیکی دولت ترامپ به یک جنگ بزرگ که میتواند خیلی زود آغاز شود، خبر داد.
در حالی که نگاه افکار عمومی آمریکا، عمدتا معطوف به رقابتهای انتخاباتی و مسائل داخلی است، پایگاه خبری اکسیوس در گزارشی تازه هشدار داده که دولت دونالد ترامپ، به یک جنگ بزرگ در خاورمیانه نزدیکتر شده است؛ جنگی که بنا بر این گزارش میتواند خیلی زود آغاز شود.
به نوشته این رسانه آنچه در دست بررسی است، صرفا یک حمله محدود یا عملیات بازدارنده کوتاهمدت نیست، بلکه سناریویی است که از آن بهعنوان یک کارزار چند هفتهای و گسترده یاد میشود؛ عملیاتی که بیش از آنکه به یک اقدام نقطهزنی شباهت داشته باشد، به یک درگیری تمامعیار نزدیک است.
به گفته منابع مطلع، طرح احتمالی میتواند بهصورت یک عملیات مشترک آمریکا و اسرائیل اجرا شود؛ عملیاتی که دامنه آن حتی از جنگ ۱۲ روزه اخیر نیز فراتر خواهد رفت. این رسانه نتیجه گرفته است که جنگ پیشرو تاثیر چشمگیری بر کل منطقه خواهد گذاشت و پیامدهای عمدهای برای سه سال باقیمانده از ریاستجمهوری ترامپ به همراه خواهد داشت.
در این میان، نکته قابل توجه آن است که بحث گستردهای در کنگره درباره چنین مداخلهای شکل نگرفته و افکار عمومی آمریکا نیز بهطور جدی وارد این موضوع نشدهاند؛ در حالی که این اقدام میتواند مهمترین مداخله نظامی ایالات متحده در خاورمیانه طی دستکم یک دهه اخیر باشد.
تنشها در شرایطی بالا گرفته که همزمان مسیر دیپلماتیک نیز دنبال میشود. دور دوم مذاکرات غیرمستقیم میان ایران و آمریکا که سهشنبه گذشته برگزار شد، سه ساعت به طول انجامید. در این گفتوگوها عباس عراقچی از سوی ایران استیو ویتکاف و جرد کوشنر از طرف آمریکا حضور داشتند.
هرچند دو طرف از پیشرفتهایی سخن گفتند، اما گزارشها حاکی از باقیماندن شکافهای جدی است. در همین چارچوب، جیدی ونس در گفتوگو با فاکس نیوز اعلام کرد که مذاکرات از برخی جهات خوب پیش رفت، اما از جهات دیگر کاملا روشن بود که رئیسجمهوری، خطوط قرمزی تعیین کرده که ایرانیها هنوز حاضر به پذیرش و کار بر روی آنها نیستند.
او همچنین تصریح کرد: «اگرچه ترامپ خواهان توافق است، اما ممکن است به این نتیجه برسد که دیپلماسی به پایان طبیعی خود رسیده است.» این اظهارات در کنار ضربالاجل دو هفتهای که مقامات آمریکایی برای ارائه پیشنهاد تفصیلی از سوی ایران تعیین کردهاند، فضای سیاسی را بیش از پیش متشنج کرده است.
همزمان با ابهام در روند مذاکرات، تحرکات نظامی آمریکا در منطقه شدت گرفته است. بنا بر گزارشها، آرایش نظامی جدید شامل دو ناو هواپیمابر، دوازده ناو جنگی، صدها جنگنده و چند سامانه دفاع هوایی است. افزون بر آن، بیش از ۱۵۰ پرواز باری نظامی سامانههای تسلیحاتی و مهمات را به خاورمیانه منتقل کردهاند.
تنها در ۲۴ ساعت گذشته نیز، ۵۰ جنگنده دیگر از جمله اف-۳۵، اف-۲۲ و اف-۱۶ به منطقه اعزام شدهاند. منابع اکسیوس هشدار دادهاند که جنگ با ایران ممکن است زودتر و بسیار گستردهتر از آنچه بیشتر مردم تصور میکنند، رخ دهد.
به گفته مشاوران ترامپ، این سطح از استقرار نیرو، صرفا یک بلوف نیست. یکی از مشاوران رئیسجمهوری آمریکا گفته است: «رئیس خسته شده است. برخی اطرافیانش او را از جنگ با ایران برحذر میدارند اما فکر میکنم ۹۰ درصد احتمال دارد در چند هفته آینده شاهد اقدام نظامی باشیم.»
دو مقام اسرائیلی نیز اظهار کردهاند که دولت اسرائیل در حال آمادهسازی برای سناریویی حداکثری است؛ سناریویی که تنها به هدف قرار دادن برنامه هستهای محدود نمیشود و میتواند ابعاد گستردهتری، از جمله زیرساختهای موشکی و حتی تغییر رژیم را در بر گیرد.
با این حال، برخی منابع آمریکایی معتقدند واشینگتن ممکن است به زمان بیشتری برای تصمیمگیری نیاز داشته باشد. لیندسی گراهام سناتور جمهوریخواه، گفته است: «حملات ممکن است چند هفته دیگر انجام شود، هرچند برخی منابع، جدول زمانی کوتاهتری را محتمل میدانند.»
تشدید لحن ترامپ و گسترش حضور نظامی، فضای تصمیمگیری را پیچیدهتر کرده است. عقبنشینی از گزینه نظامی بدون دریافت امتیازات عمده در پرونده هستهای ایران، میتواند از منظر سیاسی برای کاخ سفید هزینهزا باشد. در عین حال، ورود به یک جنگ گسترده در خاورمیانه نیز تبعات امنیتی، اقتصادی و ژئوپلیتیک سنگینی خواهد داشت.
تجربه عملیات «چکش نیمهشب» که تنها سه روز پس از تعیین یک بازه دو هفتهای برای تصمیمگیری آغاز شد، نشان داده که جدولهای زمانی اعلامشده میتوانند بسیار سریعتر از انتظار به اقدام نظامی منتهی شوند.
در شرایط فعلی، نشانه روشنی از گشایش دیپلماتیک دیده نمیشود، اما نشانههای افزایش آمادگی نظامی و لحن تند سیاسی رو به فزونی است. اگرچه هنوز تصمیم نهایی اعلام نشده، اما ترکیب ضربالاجلهای کوتاه، استقرار گسترده تجهیزات و اظهارات مقامهای ارشد آمریکایی، سناریوی درگیری را از یک احتمال دور به گزینهای نزدیک تبدیل کرده است.
خاورمیانه بار دیگر در نقطهای ایستاده که یک تصمیم سیاسی میتواند مسیر تحولات منطقه را برای سالها تغییر دهد؛ تصمیمی که نهتنها سرنوشت روابط تهران و واشنگتن، بلکه معادلات امنیتی کل منطقه را تحت تاثیر قرار خواهد داد.
