قطع ۲۰ روزه اینترنت در ایران؛ تاریکی دیجیتال برای پنهانکردن سرکوب
قطع اینترنت در ایران، مرز ۲۰ روز را رد کرد. تاریکی دیجیتال که برای پنهانکردن سرکوب و قطع کامل ارتباط مردم با جهان، توسط جمهوری اسلامی صورت گرفته است.
در حالیکه دسترسی آزاد به اطلاعات، یکی از ابتداییترین حقوق شهروندان در جهان امروز بهشمار میرود، ایران بار دیگر شاهد یکی از شدیدترین و طولانیترین موارد قطع اینترنت در تاریخ خود شده است؛ وضعیتی که نهتنها زندگی روزمره میلیونها نفر را مختل کرده، بلکه بهطور گسترده بهعنوان ابزاری برای سرکوب و پنهانسازی واقعیتها مورد استفاده قرار گرفته است.
بر اساس آخرین گزارش منتشرشده از سوی «نتبلاکس» نهاد ناظر بر اینترنت جهانی، قطعی اینترنت در ایران از مرز ۲۰ روز گذشته و دسترسی به اینترنت بینالمللی برای عموم مردم بیش از ۴۵۶ ساعت است که بهطور کامل قطع شده است. این رقم بیسابقه، این رویداد را به طولانیترین قطع اینترنت ثبتشده در تاریخ کشور تبدیل کرده؛ حتی طولانیتر از محدودیتهای گستردهای که در جریان اعتراضات دیماه اعمال شده بود.
این قطعی گسترده، صرفا یک اختلال فنی یا تصمیم مدیریتی ساده نیست، بلکه بهگفته بسیاری از تحلیلگران، بخشی از یک سیاست هدفمند برای قطع ارتباط مردم با جهان خارج و جلوگیری از انتشار اخبار و تصاویر مربوط به تحولات داخلی است. در شرایطی که شبکههای اجتماعی و رسانههای آنلاین نقش حیاتی در اطلاعرسانی دارند، قطع کامل اینترنت عملا به معنای خاموش کردن صدای جامعه است.
پیامدهای این اقدام نیز گسترده و چندلایه است. از یک سو، کسبوکارهای آنلاین و دیجیتال که در سالهای اخیر به یکی از ستونهای اقتصاد تبدیل شدهاند، با خسارتهای سنگین مواجه شدهاند؛ از سوی دیگر نیز، شهروندان عادی از دسترسی به خدمات پایه، ارتباط با خانواده و حتی منابع آموزشی و درمانی محروم شدهاند.
اما آنچه بیش از همه نگرانکننده است، استفاده از این «تاریکی دیجیتال» بهعنوان پوششی برای تشدید سرکوب است. در غیاب نظارت رسانهای و دسترسی آزاد به اطلاعات، امکان مستندسازی و انتشار آنچه در خیابانها و بازداشتگاهها میگذرد، بهشدت محدود میشود. این وضعیت، عملا دست نهادهای امنیتی را برای اقدام بدون پاسخگویی بازتر میکند.
منتقدان میگویند که این رویکرد نشاندهنده ترس عمیق از جریان آزاد اطلاعات است؛ جریانی که میتواند روایتهای رسمی را به چالش بکشد و واقعیتهای پنهان را آشکار کند. به همین دلیل، قطع اینترنت نهتنها یک اقدام فنی، بلکه ابزاری سیاسی برای کنترل افکار عمومی تلقی میشود.
با عبور قطعی اینترنت از مرز ۲۰ روز، اکنون این پرسش بیش از هر زمان دیگری مطرح است: تا چه زمانی میتوان با قطع ارتباط یک ملت با جهان، واقعیتها را پنهان کرد؟ تجربههای جهانی نشان دادهاند که حتی طولانیترین خاموشیها نیز نمیتوانند مانع از آشکار شدن حقیقت شوند، اما هزینهای که در این میان بر دوش مردم گذاشته میشود، سنگین و گاه جبرانناپذیر است.
