دیدار حساس روبیو و پاپ لئو در واتیکان و تلاش برای کاهش تنشها بر سر جنگ ایران
در حالی که اختلافات میان واتیکان و دولت آمریکا بر سر جنگ ایران و بحرانهای خاورمیانه به یکی از کمسابقهترین تنشهای سیاسی سالهای اخیر تبدیل شده، مارکو روبیو وزیر خارجه آمریکا، در سفری مهم به واتیکان با پاپ لئو دیدار کرد؛ نشستی که بسیاری آن را تلاشی برای ترمیم روابط آسیبدیده میان کاخ سفید و رهبر کاتولیکهای جهان ارزیابی میکنند. این دیدار در شرایطی انجام شد که پاپ لئو طی ماههای گذشته بارها نسبت به ادامه جنگ، تهدیدهای هستهای و افزایش خشونت در منطقه هشدار داده بود.
بر اساس بیانیه وزارت خارجه آمریکا، دو طرف در این دیدار درباره «وضعیت خاورمیانه» و همچنین موضوعات مرتبط با صلح، آزادی مذهبی و بحرانهای انسانی گفتوگو کردند. واشینگتن اعلام کرد این نشست بر رابطه قوی بین ایالات متحده و کرسی مقدس و تعهد مشترک آنها به ترویج صلح و کرامت انسانی تاکید داشته است.
رسانههای بینالمللی گزارش دادند دیدار روبیو و پاپ لئو بیش از دو ساعت به طول انجامید؛ زمانی طولانیتر از برنامهریزی اولیه که نشاندهنده حساسیت موضوعات مطرحشده، بهویژه جنگ ایران و اختلافات اخیر میان دونالد ترامپ و واتیکان بود.
تنشها میان کاخ سفید و واتیکان پس از آن شدت گرفت که پاپ لئو (نخستین پاپ متولد آمریکا)، آشکارا از ادامه جنگ آمریکا و اسرائیل با ایران انتقاد کرد و خواستار آتشبس و بازگشت به دیپلماسی شد. او همچنین بارها نسبت به خطر گسترش درگیری و پیامدهای انسانی آن هشدار داده بود. در مقابل، دونالد ترامپ طی هفتههای گذشته حملات لفظی تندی علیه پاپ انجام داد و او را به «ضعف در برابر حکومت ایران» متهم کرد.
ترامپ حتی در یک مصاحبه رادیویی مدعی شد پاپ ترجیح میدهد ایران به سلاح هستهای دست پیدا کند، ادعایی که واتیکان آن را رد کرد و تاکید نمود موضع کلیسای کاتولیک همواره مخالفت با جنگ و سلاح هستهای بوده است.
مارکو روبیو که خود از کاتولیکهای شناختهشده دولت آمریکاست، در این سفر تلاش کرد فضای دیدار را دوستانه نگه دارد. او یک گوی کریستالی شبیه توپ فوتبال آمریکایی با نشان وزارت خارجه آمریکا به پاپ هدیه داد و با اشاره به علاقه پاپ به ورزش گفت: «شما عاشق بیسبال هستید، اما این یکی نشان وزارت خارجه را دارد.» روبیو همچنین با لحنی طنزآمیز افزود: «برای کسی که همهچیز دارد، چه میتوان هدیه برد؟»
در مقابل، پاپ لئو نیز یک خودکار ساختهشده از چوب زیتون به روبیو هدیه داد و گفت: «زیتون، آشکارا نماد صلح است.» او همچنین کتابی درباره آثار هنری واتیکان به وزیر خارجه آمریکا اهدا کرد.
این دیدار تنها به موضوع ایران محدود نبود. طبق گزارشها، بحران مهاجرت، وضعیت مسیحیان در آفریقا، تحولات آمریکای لاتین و مسئله آزادی مذهبی نیز در گفتوگوهای دو طرف مطرح شده است. برخی رسانهها نوشتهاند واتیکان نگران افزایش لحن نظامی و سیاستهای سختگیرانه دولت آمریکا در قبال مهاجران و مخالفان سیاسی است.
پاپ لئو همچنین در هفتههای اخیر درباره سرکوب اعتراضات در ایران موضعگیری کرده بود. او پس از مدتها سکوت، در واکنش به گزارشهای مربوط به کشتهشدن معترضان ایرانی اعلام کرد: «من همه اقداماتی را که ناعادلانه هستند محکوم میکنم. من گرفتن جان انسانها را محکوم میکنم.»
تحلیلگران سیاسی معتقدند دیدار روبیو و پاپ لئو بیش از آنکه یک ملاقات تشریفاتی باشد، تلاشی برای جلوگیری از عمیقتر شدن شکاف میان واشینگتن و واتیکان است؛ شکافی که با ادامه جنگ ایران، افزایش بحرانهای انسانی در خاورمیانه و اختلاف بر سر سیاستهای جهانی آمریکا، میتواند ابعاد گستردهتری پیدا کند.
