بازگشت به وطن و بازداشت در سایه بحران: سرنوشت نگرانکننده سیمین سهیلنیا در زندان اوین
سیمین سهیلنیا شهروند مسیحی پس از بازگشت به ایران، در میان سکوت و بیخبری بازداشت و به زندان منتقل شد و خانواده وی اکنون در رنج و نگرانی به سر میبرند.
در بحبوحه یکی از پرتنشترین دورههای معاصر ایران، داستان بازگشت و بازداشت سیمین سهیلنیا شهروند مسیحی ایرانی-کانادایی، به نمادی از رنج، ایمان و پیچیدگیهای انسانی در دل بحران تبدیل شده است؛ روایتی که در آن تصمیمی خانوادگی، به بهایی سنگین انجامیده است.
سیمین سهیلنیا در تاریخ ۲۳ شهریور ۱۴۰۴، با وجود آگاهی از خطر بازداشت، به ایران بازگشت. این تصمیم در شرایطی گرفته شد که خانوادهاش با بحرانی جدی مواجه بودند: پدرش پس از یک دوره بیماری در همان سال درگذشته بود و وضعیت جسمانی مادرش نیز بهدلیل ابتلا به بیماری لاعلاج، رو به وخامت گذاشته بود.
بازگشت او نه از سر بیاحتیاطی، بلکه ناشی از پیوندهای عمیق خانوادگی بود، تصمیمی که بسیاری از ایرانیان دور از وطن در شرایط مشابه آن را درک میکنند. با این حال، او بلافاصله پس از ورود به کشور بازداشت شد؛ در حالی که هنوز بخشی از محکومیت پیشین خود را سپری نکرده بود.
سیمین پیشتر در روندهای قضایی مختلف موفق شده بود حکم خود را بهطور قابلتوجهی کاهش دهد. محکومیتی که در ابتدا ۱۰ سال حبس اعلام شده بود، ابتدا به ۶ سال و سپس به ۳ سال و ۶ ماه تقلیل یافت.
او همچنین درخواست داده بود که باقیمانده این حکم را در منزل و تحت نظارت پابند الکترونیکی سپری کند. بر اساس اطلاعات منتشرشده از سوی منابع حقوق بشری، این درخواست پیش از آغاز درگیریهای اخیر در منطقه پذیرفته شده بود. با این حال، همزمان با شروع جنگ، روند ابلاغ رسمی این تصمیم متوقف شد و او همچنان در بازداشت باقی ماند.
گزارشها حاکی از آن است که او طی هفتههای اخیر، هیچ تماس مستقیمی با خانواده خود نداشته و وضعیت او در هالهای از ابهام قرار دارد.
سیمین پس از بازداشت، ابتدا به زندان قرچک منتقل شد؛ مرکزی که بهدلیل شرایط دشوار و امکانات محدود، همواره مورد انتقاد نهادهای حقوق بشری بوده است. در ادامه و پس از تحولات ناشی از جنگ دوازدهروزه و حمله به زندان اوین، جابهجاییهایی در میان زندانیان صورت گرفت و او نیز در تاریخ ۱۹ مهر ۱۴۰۴ به زندان اوین منتقل شد.
این انتقالها در شرایطی انجام شد که گزارشهای متعددی از افزایش جمعیت زندانیان، بهویژه بازداشتشدگان اعتراضات، منتشر شده است.
بر اساس گزارش منابع حقوق بشری، شرایط در زندان اوین طی هفتههای اخیر بهشدت بحرانی توصیف شده است. در این گزارش آمده است: «نگهبانان و کارکنان معمول زندان، محل کار خود را ترک کردهاند و نیروهای ویژه ضدتروریسم (نوپو) کنترل زندان را در دست گرفتهاند. بیشتر درها به دلیل ترس از شورش یا فرار زندانیان جوش داده شدهاند. ملاقاتهای خانوادگی لغو شده و انتقال به بیمارستان انجام نمیشود. تنها یک وعده غذای کمکیفیت در روز به زندانیان داده میشود و آنها از مراقبتهای پزشکی ضروری محروم هستند.»
همزمان، گزارشهایی از وضعیت جسمی برخی بازداشتشدگان منتشر شده که از جراحات جدی، از جمله زخمهای درماننشده و شکستگیها حکایت دارد.
تحولات اخیر در ایران، واکنش نهادهای بینالمللی را نیز در پی داشته است. مای ساتو، گزارشگر ویژه سازمان ملل در امور حقوق بشر ایران، در نشست شورای حقوق بشر در ژنو اعلام کرد: «زندانیان همچنان پشت میلههای زندان هستند.»
او همچنین تاکید کرد که بسیاری از این افراد تنها به دلیل استفاده از حقوق بنیادین خود بازداشت شدهاند.
سازمان عفو بینالملل نیز نسبت به وضعیت زندانیان در شرایط جنگی ابراز نگرانی شدید کرده و هشدار داده است که دسترسی محدود به خدمات درمانی و قطع ارتباط با خانوادهها، میتواند پیامدهای جبرانناپذیری داشته باشد.
بر اساس برخی گزارشها، دهها شهروند مسیحی نیز بهدلیل باورها و فعالیتهای مسالمتآمیز خود در بازداشت بهسر میبرند.
پرونده سیمین سهیلنیا به سال ۱۳۹۷ بازمیگردد؛ زمانی که او در ۸ بهمنماه توسط نیروهای اطلاعات سپاه پاسداران بازداشت شد. این بازداشت تنها چند روز پس از دستگیری چند شهروند مسیحی دیگر صورت گرفته بود.
او پس از گذراندن یک هفته در سلول انفرادی و انجام بازجوییها، با قرار وثیقه آزاد شد. در ادامه، در خرداد ۱۳۹۹ به همراه چند تن دیگر در دادگاه انقلاب تهران محاکمه شد.
در مهر همان سال، حکم سنگینی علیه او صادر شد: ۱۰ سال حبس به اتهام «اقدام علیه امنیت ملی از طریق تشکیل و اداره گروه غیرقانونی کلیسای خانگی». این حکم بعدها در دادگاه تجدیدنظر نیز تایید شد، هرچند در مراحل بعدی کاهش یافت.
وی در حالی که در انتظار اجرای حکم بود، مشخص شد که او ممنوعالخروج نیست. این موضوع به او امکان داد تا ایران را ترک کند. او ابتدا به ترکیه سفر کرد و سپس موفق شد ویزای کانادا را دریافت کند و به همراه فرزندش به آن کشور مهاجرت کند.
اما بازگشت دوبارهاش به ایران، که با انگیزهای کاملا خانوادگی انجام شد، اکنون او را در شرایطی قرار داده که نهتنها آزادیاش محدود شده، بلکه ارتباطش با جهان بیرون نیز بهشدت کاهش یافته است.
داستان سیمین سهیلنیا تنها یک پرونده حقوقی نیست؛ بلکه روایتی انسانی از تقاطع ایمان، خانواده و رنج است. در زمانی که ایران با بحرانهای چندلایه، از تنشهای نظامی گرفته تا ناآرامیهای داخلی مواجه است، سرنوشت افرادی چون او یادآور بُعد انسانی این تحولات است.
چنین روایتهایی برای بسیاری از مسیحیان، دعوتی است به دعا، همدلی و ایستادگی در ایمان، حتی در تاریکترین شرایط.
چنانکه در کتاب مقدس آمده است: «به یاد زندانیان باشید، چنانکه گویی با ایشان در بند هستید.» (عبرانیان ۱۳:۳)
در شرایطی که صدای بسیاری از زندانیان شنیده نمیشود، بازگویی این داستانها میتواند روزنهای از توجه، دعا و امید را زنده نگه دارد.
