پروژه ۱۵ ساله یک پژوهشگر ایرانی، برای بازنویسی انجیل به زبان «پارسی سره»
دکتر «دانیل دانا» نویسنده و حقوقدان ایرانی، از پایان پروژهای خبر داده که طی آن متن انجیل به «پارسیِ سره» و بدون استفاده از واژگان عربی بازنویسی شده است؛ اقدامی که به گفته او، تلاشی برای پیوند دوباره ایمان مسیحی با ریشههای زبانی و فرهنگی ایران به شمار میرود و همزمان واکنشهای متفاوتی را در میان فعالان فرهنگی، الهیدانان و فارسیزبانان خارج از کشور برانگیخته است.
دکتر دانیل دانا، پژوهشگر، نویسنده و مترجم ایرانی، اعلام کرده است که پس از حدود پانزده سال کار پژوهشی و نگارشی، پروژه ترجمه و بازنویسی «عهد جدید» به زبان «پارسیِ سره» را به پایان رسانده؛ متنی که در آن تمامی واژگان عربی حذف و با برابرهای فارسی جایگزین شدهاند.
او این پروژه را نه صرفا یک تجربه ادبی، بلکه بخشی از تلاش گستردهتر برای احیای هویت زبانی و فرهنگی ایرانیان توصیف میکند؛ موضوعی که در سالهای اخیر بهویژه در میان برخی جریانهای فرهنگی و دانشگاهی فارسیزبان مورد توجه قرار گرفته است.
بر اساس اطلاعات منتشرشده درباره سوابق او، دکتر دانیل تحصیلات خود را در رشته حقوق در ایران آغاز کرد و سپس در حوزههای الهیات، سیاست و ادبیات در استرالیا و فرانسه ادامه داد. برخی منابع عبریزبان نیز به پیشینه فرهنگی و پژوهشی او و ارتباطش با موضوعات مربوط به هویت ایرانی و یهودی اشاره کردهاند.
او میگوید ایده نگارش متون مذهبی به «پارسیِ پاک»، سالها پیش در ذهنش شکل گرفته بود، اما پس از تجربهای روحانی در اوایل دهه ۱۹۹۰، این پروژه وارد مرحلهای جدی شد. به گفته وی، دغدغه اصلیاش آن بوده که فارسیزبانان بتوانند متن انجیل را در قالبی نزدیکتر به ریشههای کهن زبان فارسی مطالعه کنند.
یکی از مهمترین ویژگیهای این ترجمه، جایگزینی اصطلاحات رایج الهیاتی با واژگان فارسی یا عبری است. برای نمونه، او به جای عنوان شناختهشده «عیسی مسیح» از عبارت عبری «یشوعا همشییخ» استفاده کرده است. دانا معتقد است این رویکرد، خواننده را به فضای تاریخی و ریشههای اولیه متون مقدس نزدیکتر میکند.
او همچنین تاکید کرده که در فرآیند تدوین این اثر، از مشورت برخی پژوهشگران و اعضای کلیساهای انگلیسیزبان، فرانسویزبان و عبریزبان بهره گرفته است. به گفته وی، پروژه ترجمه «عهد عتیق» نیز هماکنون در دست انجام است.
انتشار خبر این ترجمه، با واکنشهای متفاوتی همراه شده است. برخی آن را تلاشی نوآورانه برای بازآفرینی زبان دینی در بستر فرهنگ ایرانی توصیف کردهاند و برخی دیگر معتقدند حذف کامل واژگان عربی از ادبیات الهیاتی فارسی، میتواند فهم سنتی مخاطبان مسیحی فارسیزبان را دشوار کند.
با این حال، دکتر دانا از استقبال برخی محافل دانشگاهی و فرهنگی، بهویژه در اسرائیل، سخن گفته و اظهار داشته که شماری از مراکز دانشگاهی برای سخنرانی و معرفی این پروژه با او تماس گرفتهاند. او این توجه را نشانهای از اهمیت پیوند میان زبان، هویت و متون مقدس در فضای فکری خاورمیانه میداند.
این پروژه در شرایطی مطرح میشود که طی سالهای اخیر، گرایش به بازخوانی متون کلاسیک فارسی و استفاده از واژگان غیرعربی، در بخشی از فضای فرهنگی ایرانیان داخل و خارج از کشور افزایش یافته است؛ روندی که برخی آن را بخشی از جستوجوی دوباره برای هویت تاریخی و فرهنگی ایران تعبیر میکنند.
دانیل دانا در پایان اعلام کرده که نسخه نهایی این ترجمه بهزودی در اختیار عموم فارسیزبانان قرار خواهد گرفت.
