Hoogste aantal executies in 25 jaar: 82 procent van de executies in het Midden-Oosten vinden plaats in Iran
Volgens een FCNN-rapport stelde de woordvoerder van de media van Amnesty International op deze persconferentie dat “de strijd tegen executies niet altijd gepaard gaat met goed nieuws, maar vandaag kan ik u alleen vertellen dat we na 9 jaar inspanning en strijd het goede nieuws kunnen delen dat de doodstraf voor Moses Akatugba in Nigeria is opgeheven. Hij was slechts 16 jaar oud toen hij het misdrijf pleegde en werd onder foltering gedwongen een bekentenis af te leggen, maar na jaren van strijd is hij vandaag een vrij man, wat betekent dat ons werk ook goede resultaten oplevert”.
Vervolgens noemde Adrey Gugern, directeur van wereldwijde zaken bij Amnesty International, de stijging van het aantal executies in de wereld “zorgwekkend” en voegde eraan toe: “Het hoogste aantal executies in de afgelopen 25 jaar wordt geraamd buiten alle executies in China, en we hebben nog steeds niet de mogelijkheid om het aantal executies in dit land te bevestigen”.
Vervolgens noemde hij de hoogste stijging van executies in drie landen – Iran, Saudi-Arabië en Pakistan – en zei: “89 procent van alle wereldwijde executies – gezien het feit dat China niet in deze statistieken is opgenomen – hebben plaatsgevonden in deze drie landen”. Adrey Gugern benadrukt dat volgens onze schatting het aantal executies in China meer dan duizend zal zijn, maar omdat alle berichten over executies in dit land vertrouwelijk zijn, kunnen we geen exacte statistieken daarover geven.
In totaal werden 1634 mensen in 2015 geëxecuteerd, wat een stijging van ongeveer 50 procent is vergeleken met het voorgaande jaar. Dit rapport specificeert minstens 977 executies in Iran – dit getal werd vorig jaar gerapporteerd als 743 personen – waarvan de meeste betrekking hebben op drugsmisdrijven en waarvan de doodvonnis is uitgesproken in oneerlijke rechtbanken. Volgens het rapport van Amnesty International werden minstens 4 personen die onder de 18 waren toen zij het misdrijf pleegden, na het bereiken van het wettelijk volwassen leeftijd geëxecuteerd, en 58 executies vonden openbaar plaats. De Islamitische Republiek Iran is alleen verantwoordelijk voor 82 procent van de executies in het Midden-Oosten en Noord-Afrika.
In het Iranse gedeelte van het jaarlijkse rapport van Amnesty International wordt verwezen naar het doodvonnis van Mohammad Ali Taheri, oprichter van “Erfan Halgheh”, dat volgens deze organisatie in strijd is met de vrijheid van meningsuiting en geloof en de vrijheid van vergadering. Dit rapport verwijst ook naar de executie van Behrouz Alkhani onder beschuldiging van lidmaatschap van de PJAK-groep en ook naar het houden van 10-minutendagvaardingen voor 6 Soennische activisten wiens doodvonnissen werden uitgevoerd.
James Lynch, hoofd van het Midden-Oosten-afdeling van Amnesty International op het gebied van executies, verwees op de persconferentie die dinsdag 5 april werd gehouden naar het voorstel van het Iraanse parlement om doodstraffen voor drugsgerelateerde misdrijven te vervangen, maar benadrukte dat “dit slechts een concept is en veel mensen in Iran staan nog steeds voor de serieuze mogelijkheid van executie”. Hij verwees ook naar de verdubbeling van het aantal executies in Saudi-Arabië en voegde eraan toe: “Iran protesteerde na de executie van sjeik Nimr in Saudi-Arabië tegen de uitvoering van dit vonnis en het gebrek aan een eerlijk proces voor hem. Dit terwijl zij zelf geen van deze zaken in hun eigen land naleven”.
Ik stelde vragen aan James Lynch over de kwestie Iran en de claim van de autoriteiten van de Islamitische Republiek op basis van scheiding der machten. Deze claim wordt geuit terwijl zelfs volgens de grondwet van de Islamitische Republiek de regering de verantwoordelijkheid heeft burgerrechten te beschermen. In zijn reactie op Kayhan London zei hij: “Het is duidelijk dat executies worden uitgevoerd door Iraanse staatsautoriteiten en we hebben in veel gevallen gezien dat een eerlijk proces niet is gevolgd. We aanvaarden deze scheiding der machtenkwestie niet op deze manier, omdat elk van de autoriteiten een belangrijke rol kan spelen in de uitvoering of stopzetting van deze vonnissen. We verwelkomen elk gesprek met Iraanse autoriteiten en nodigen hen uit om snel alle aanbevelingen van mensenrechten van de VN uit te voeren”.
Aan de zijlijn van deze persconferentie voerde ik ook een kort gesprek met Raha Bahreini, onderzoeker van Amnesty International op het gebied van Iran.
– Ondanks waarschuwingen en activiteiten van mensenrechtenorganisaties is het aantal executies in Iran gemeld op bijna 1000. Waar schrijft u deze stijging toe?
– De executiestatistieken voor 2015 zijn werkelijk verschrikkelijk. De meeste van deze executies betreffen drugsgerelateerde misdrijven, die volgens de internationale wetgeving eigenlijk niet onder de doodstraf zouden moeten vallen. De statistieken tonen duidelijk aan dat de uitvoering van doodstraffen in deze gevallen geen merkbaar effect heeft op de bestrijding van dergelijke misdrijven, en zelfs de autoriteiten van de Islamitische Republiek Iran hebben dit erkend. Ondanks dit hebben de Iraanse autoriteiten geen concrete stappen ondernomen om de doodstraf te vervangen of af te schaffen, en daarom worden we geconfronteerd met bulkbevelen voor executies voor drugsgerelateerde misdrijven in Iran. Zolang de Iraanse wetten niet worden herzien en de doodstraf voor drugsgerelateerde misdrijven en uiteraard andere misdrijven niet wordt afgeschaft, blijft het risico op stijgende executies in Iran bestaan.
– Veel mensenrechtenactivisten hebben gewaarschuwd dat politieke en gewetensexecuties verborgen blijven in de schaduw van het hoge aantal executies voor drugsgerelateerde misdrijven. Hoe beoordeel je deze waarschuwingen?
– In deze zaken zijn ook meerdere tekortkomingen die Amnesty International herhaaldelijk in zijn rapporten heeft opgemerkt. Religieuze en etnische minderheden worden onevenredig vervolgd met beschuldigingen als “moharebeh” (oorlog tegen God) en “fasad fi al-arz” (bederf op aarde). Fasad fi al-arz wordt niet specifiek gedefinieerd in de strafrechtelijke wetten van de Islamitische Republiek, en daarom hebben beveiligings- en justitieautoriteiten de handen vrij om deze aanklacht te gebruiken voor daden die fundamenteel niet als misdrijven worden beschouwd en die binnen het domein van vrijheid van meningsuiting en gedachte vallen. Onder dergelijke omstandigheden worden veel mensen beschuldigd van fasad fi al-arz en krijgen zij een doodvonnis. Bijvoorbeeld de veroordeling van Mohammad Ali Taheri voor fasad fi al-arz is slechts een van deze gevallen; terwijl hij slechts gebruik maakte van zijn recht op vrijheid van meningsuiting, gedachte, vergadering en communicatie met anderen. Wat betreft het misdrijf moharebeh, hoewel sinds 2013 wetswijzigingen zijn aangebracht en dit misdrijf alleen betrekking heeft op gewapende acties, zien we nog steeds dat veel mensen in de executierij staan onder beschuldiging van moharebeh zonder zelfs maar een wapen te hebben gebruikt. Ik moet hier toevoegen dat Amnesty International tegen de doodstraf in elke vorm, voor elke beschuldiging en zonder rekening te houden met de kenmerken van de dader gekant is, maar het uitvaardigen van doodsvonnissen in oneerlijke rechtbanken en op basis van misdrijven die fundamenteel niet als misdrijf zouden moeten worden beschouwd, verdient meer bezorgdheid.
– Hoe beoordeelt u het voorstel dat in het Iraanse parlement is ingediend om doodstraffen te vervangen?
– Amnesty International verwelkomt zeker elke actie om de doodstraf voor drugsgerelateerde misdrijven af te schaffen, maar met betrekking tot dit voorstel moeten enkele punten in gedachten worden gehouden. Ten eerste is de tekst van dit voorstel momenteel zeer voorlopig en rudimentair, en er is geen proces vastgesteld voor presentatie en besluitvorming erover, daarom is het veel te vroeg om dit voorstel als effectieve actie van de Iraanse autoriteiten ter beantwoording van de aanzienlijke bezorgdheid over Iran’s zwarte staat van executies te beschouwen. Ik moet ook toevoegen dat deze wet van plan is de doodstraf te vervangen door levenslang, wat gezien de oneerlijke aard van de processen in de Revolutionaire Rechtbanken ook aanleiding tot bezorgdheid geeft.
