Mojtaba Khamenei spreekt over overwinning van Islamitische Republiek in oorlog en positie als eerste wereldmacht
Mojtaba Khamenei, leider van de Islamitische Republiek, heeft in een boodschap ter gelegenheid van de herdenking van het begin van de Iraans-Iraakse oorlog, de recente oorlog met Amerika en Israël beschreven als een voortzetting van dezelfde historische confrontatie en geclaimd dat de Islamitische Republiek in deze strijd heeft gewonnen. In zijn boodschap sprak hij over toegenomen overheidsmacht, terugtrekking van Amerika en zelfs de positie van Iran als ‘eerste wereldmacht’, hoewel een aanzienlijk deel van deze beweringen niet gepaard gaat met enige onafhankelijke gegevens of verifieerbare documentatie.
Mojtaba Khamenei noemde de Iraans-Iraakse oorlog in zijn boodschap de ‘eerste opgelegde oorlog’ en beweerde dat westerse mogendheden na de revolutie ook hebben geprobeerd Iran terug te brengen naar de toestanden van vóór de Islamitische Republiek. Hij zag de recente oorlogen als een voortzetting van dezelfde confrontatie en zei dat de Islamitische Republiek in de recente oorlog erin geslaagd is ‘agressieve onderdrukkers’ tot terugtrekking te dwingen.
Deze verklaring wordt gedaan terwijl de huidige oorlog op 28 februari 2026 begon met aanvallen van Amerika en Israël op Iran, en de voormalige leider van de Islamitische Republiek, Ali Khamenei, bij die aanvallen werd gedood. Daarna kwam Mojtaba Khamenei aan de macht en raakte hijzelf zwaar gewond bij dezelfde aanvallen. Reuters heeft gerapporteerd dat de oorlog in de daaropvolgende maanden duizenden doden heeft veroorzaakt en uitgebreide schade aan Irans militaire en economische infrastructuur heeft toegebracht.
Ondanks deze feiten, presenteert de leider van de Islamitische Republiek in zijn nieuwe boodschap een volledig victorieus beeld van de oorlog. Hij heeft geclaimd dat de tegenstander schuiling heeft gezocht tegen de aanvallen van de Islamitische Republiek en om het beëindigen van de oorlog ‘heeft gesmeekt’; een claim die in zijn boodschap niet gepaard gaat met militaire details of onafhankelijke bewijzen.
Een van de opvallendste gedeelten van deze boodschap is zijn claim over Irans wereldwijde status. Mojtaba Khamenei heeft geschreven dat sommigen op basis van ‘wereldlijke berekeningen’ Iran als de ‘vierde supermacht ter wereld’ beschouwen, maar dat de Islamitische Republiek op basis van religieuze overtuigingen Iran als ‘eerste wereldmacht’ typeren. Deze formulering is meer een onderdeel van de ideologische verklaring van de leider van de Islamitische Republiek over Irans positie in de wereld dan een meetbare evaluatie op basis van militaire, economische of politieke indicatoren.
De Straat van Hormuz vormde ook een ander gedeelte van Mojtaba Khamenei’s boodschap. Hij heeft geclaimd dat Amerikaanse strijdkrachten en hun bondgenoten vanwege de aanvallen van de Islamitische Republiek niet verder in de Arabische Zee kunnen gaan en zei: ‘Het duurt niet lang voordat de Arabische Zee zich van hen ontdoet.’
Maar de situatie in de Straat van Hormuz blijft een van de voornaamste spanningspunten in de oorlog. Reuters-rapporten laten zien dat scheepsverkeer door deze waterweg sterk is afgenomen en Teheran heeft in recente weken verklaard dat het bereid is de straat snel heropening mits de Amerikaanse militaire druk afneemt en de blokkade van Iraanse havens wordt opgeheven.
Mojtaba Khamenei heeft in een ander gedeelte van zijn boodschap geprobeerd een beeld van brede maatschappelijke steun voor de Islamitische Republiek te presenteren. Hij heeft geclaimd dat gedurende de afgelopen zeven maanden, mensen voortdurend in de straten aanwezig zijn geweest en meer dan 30 miljoen Iraniërs hebben zich als ‘zelfopofferers’ aangediend. Hij zei ook dat na een oproep voor een soort organisatie, de vastgestelde capaciteit voor registratie van meer dan 500.000 personen in slechts 100 minuten vol was.
Voor deze cijfers en beweringen worden in de tekst van de boodschap geen documenten of onafhankelijke gegevens gepresenteerd. Daarom kunnen deze cijfers niet als onafhankelijke meting van het niveau van publieke steun voor de regering worden beschouwd en moeten zij puur als claims van de leider van de Islamitische Republiek worden gerapporteerd.
Deze beweringen worden gedaan in omstandigheden waarin onafhankelijke rapporten over Irans binnenlandse situatie een ingewikkelder beeld laten zien dan wat in de boodschap van de leider van de Islamitische Republiek wordt gepresenteerd. Reuters schreef in een rapport over zes maanden oorlog dat Iran niet heeft gecapituleerd, maar dat de oorlog in een uitputtingssituatie is veranderd, scheepsverkeer in de Straat van Hormuz sterk is verstoord en tegelijkertijd de economische druk op de regering is toegenomen.
Aan de andere kant hebben ambtenaren van de Islamitische Republiek in recente weken herhaaldelijk gesproken over economische problemen, lagere olieinkomsten, geldtekort, energie en druk als gevolg van de oorlog. Reuters meldde ook in een rapport in september dat de Iraanse regering, tegelijkertijd met het voortgaan van de oorlog en economische druk, de bestrijding van binnenlandse problemen op de agenda heeft gezet.
Mojtaba Khamenei’s nieuwe boodschap stelt eigenlijk twee verschillende verhalen over de situatie van de Islamitische Republiek naast elkaar: het officiële verhaal dat over overwinning, toegenomen macht en steun van tientallen miljoen Iraniërs spreekt, en aan de andere kant de werkelijkheid die in onafhankelijke rapporten gepaard gaat met voortdurende oorlog, verstoring van handel en scheepvaart, economische druk en diplomatieke inspanningen om einde aan het conflict.
Ondertussen, de nadruk op ‘bepaalde overwinning’ en het omzetten van een kostbare confrontatie in een teken van ‘eerste wereldmacht zijn’, is meer een weergave van het verhaal dat de leider van de Islamitische Republiek probeert te presenteren over de positie van de regering na een van de zwaarste militaire crises in de geschiedenis van de Islamitische Republiek, dan een antwoord op vragen over de kosten van de oorlog en de levensomstandigheden van de bevolking. Een beoordeling van de mate van succes of mislukking van beide partijen vereist onderzoek van een reeks militaire, politieke, economische en humanitaire indicatoren, en enkel de beweringen van de betrokken partijen kunnen een dergelijke conclusie niet alleen bewijzen.
