کالیفرنیا در آستانه بهرسمیتشناختن اعیاد اسلامی و جدال تازه بر سر هویت مذهبی و سکولار آمریکا
طرحی در مجلس قانونگذاری کالیفرنیا برای بهرسمیتشناختن عید فطر و عید قربان بهعنوان تعطیلات رسمی ایالتی، حمایت فعالان مسلمان و مدافعان تنوع دینی را جلب کرده است، اما منتقدان هشدار میدهند این اقدام میتواند بحثهای تازهای درباره جایگاه ادیان مختلف در عرصه عمومی آمریکا به وجود آورد.
قانونگذاران ایالت کالیفرنیا در حال بررسی طرحی هستند که در صورت تصویب، دو عید مهم اسلامی یعنی عید فطر و عید قربان را در شمار تعطیلات رسمی این ایالت قرار میدهد. این پیشنهاد که از حمایت شماری از نمایندگان دموکرات برخوردار است، بحثهای گستردهای را درباره آزادی مذهبی، جایگاه اقلیتهای دینی و حدود دخالت دولت در مسائل اعتقادی برانگیخته است.
حامیان این طرح معتقدند مسلمانان باید بتوانند بدون نگرانی از پیامدهای تحصیلی یا شغلی، مهمترین مناسبتهای دینی خود را برگزار کنند. «مت هینی» نماینده مجلس ایالتی کالیفرنیا و ارائهدهنده این لایحه، در دفاع از آن گفته است: «هیچ دانشآموز یا کارگری نباید مجبور باشد میان پایبندی به ایمان خود و مسئولیتهای تحصیلی یا شغلیاش یکی را انتخاب کند.» او همچنین تاکید کرده که این اقدام پیامی روشن به خانوادههای مسلمان میدهد که باورها، سنتها و جشنهای مذهبی آنان برای جامعه اهمیت دارد.
بر اساس مفاد این طرح، مدارس و مراکز آموزشی میتوانند شرایطی فراهم کنند که دانشآموزان در این مناسبتها بدون نگرانی از ثبت غیبت در مراسم مذهبی شرکت کنند. حامیان لایحه، این اقدام را گامی در جهت بهرسمیتشناختن تنوع مذهبی در یکی از پرجمعیتترین و چندفرهنگیترین ایالتهای آمریکا میدانند.
«عایشه وهاب» سناتور ایالتی کالیفرنیا نیز از این طرح حمایت کرده و آن را اقدامی دانسته که سالها باید اجرا میشد. او گفته است: «شرمآور است که انجام چنین کاری تا این اندازه به تاخیر افتاده است.»
در مقابل، منتقدان معتقدند این لایحه پرسشهایی جدی درباره نحوه برخورد دولت با ادیان مختلف ایجاد میکند. خاخام «مایکل بارکلی» از مخالفان این طرح است که میگوید ایالت کالیفرنیا تاکنون اعیاد مهم سایر جوامع مذهبی را به این شکل در قوانین رسمی خود به رسمیت نشناخته است. او با اشاره به جمعیت مسیحیان و یهودیان در این ایالت پرسیده است که چرا مناسبتهایی مانند «روش هاشانا» یا «یوم کیپور» از جایگاهی مشابه برخوردار نیستند.
بارکلی این اقدام را «گامی فراتر از حد معمول» توصیف کرده و گفته است: «این حرکت در واقع نوعی تسلیم شدن در برابر چیزی شبیه به اجرای قانون شریعت است.» او همچنین مدعی شده که تصمیمگیران سیاسی بیش از آنکه به اصل برابری میان ادیان توجه داشته باشند، به دنبال جلب حمایت بخشی از رایدهندگان هستند.
این خاخام در ادامه انتقادهای خود، عید قربان را به دلیل ارتباط آن با سنت قربانی کردن حیوانات مورد توجه قرار داده و نسبت به پیامدهای فرهنگی این موضوع ابراز نگرانی کرده است. او همچنین درباره برخی جریانهای اسلامگرا هشدار داده و گفته است که نگاه او به این مناسبتها صرفا در چارچوب آزادی مذهبی قابل ارزیابی نیست.
این بحث در حالی در کالیفرنیا جریان دارد که موضوع نقش دین در عرصه عمومی آمریکا در سالهای اخیر به یکی از موضوعات مناقشهبرانگیز تبدیل شده است. اعتراضات مرتبط با جنگ غزه در دانشگاههای آمریکا، اختلافنظرها درباره اسرائیل و افزایش تنشهای سیاسی میان گروههای مختلف، زمینهای فراهم کرده است که هر تصمیم مرتبط با مسائل دینی با حساسیت بیشتری دنبال شود.
برخی تحلیلگران محافظهکار نیز معتقدند میان بخشی از جریانهای چپگرا و فعالان اسلامگرا نوعی همسویی سیاسی شکل گرفته است. «دنی برماوی» تحلیلگر سیاسی، در این زمینه گفته است: «در نگاه بسیاری از نیروهای چپ رادیکال، اسلام بخشی از مجموعه گروههای تحت ستم تلقی میشود و به همین دلیل از آن حمایت میکنند، بدون آنکه به همه ابعاد فکری و اعتقادی آن توجه داشته باشند.»
با وجود پیشبینیهایی درباره احتمال تصویب این طرح در روند قانونگذاری ایالت، هنوز مشخص نیست که در صورت رسیدن لایحه به دفتر فرماندار، «گوین نیوسام» آن را امضا خواهد کرد یا خیر. تصمیم نهایی میتواند نه تنها بر جامعه مسلمانان کالیفرنیا، بلکه بر نحوه برخورد سایر ایالتهای آمریکا با درخواستهای مشابه نیز تاثیرگذار باشد و بحثهای گستردهتری را درباره نسبت میان آزادی دینی، برابری مذهبی و نقش دولت در امور اعتقادی به دنبال داشته باشد.
