ترامپ: برای حمله دوباره به ایران تردید نمی‌کنم
دونالد ترامپ رئیس‌جمهوری آمریکا، در مصاحبه‌ای تازه با «هیو هویت» مجری محافظه‌کار آمریکایی، تهدید کرد در صورت تشخیص ضرورت، ممکن است بار دیگر علیه جمهوری اسلامی از نیروی نظامی استفاده کند؛ او هم‌زمان مدعی شد آمریکا کنترل کامل تنگه هرمز را در اختیار دارد، اقتصاد ایران در آستانه فروپاشی است و دیگر نیازی به توافق با تهران وجود ندارد. با این حال، بررسی داده‌های اقتصادی و گزارش‌های مستقل درباره وضعیت کشتیرانی در خلیج فارس، نشان می‌دهد بخشی از این اظهارات با واقعیت‌های قابل راستی‌آزمایی فاصله دارد.
ترامپ در گفت‌وگویی با «هیو هویت» درباره احتمال استفاده مجدد از نیروی نظامی علیه جمهوری اسلامی گفت: «نه، هیچ تردیدی ندارم.» او در پاسخ به این پرسش که آیا برای متوقف‌کردن تهدیدهای ایران علیه متحدان و کشتی‌های آمریکا از اقدام نظامی استفاده خواهد کرد، افزود: «اگر ببینم اوضاع به سمت دیگری پیش می‌رود، این کار را می‌کنم. حتی ممکن است همین حالا هم این کار را انجام دهم.»
این سخنان در شرایطی مطرح می‌شود که جنگ و محاصره دریایی، امنیت کشتیرانی در منطقه را به‌شدت تحت تاثیر قرار داده و گزارش‌های تازه از ادامه حملات به کشتی‌های تجاری حکایت دارند.
رئیس‌جمهوری آمریکا در بخش دیگری از مصاحبه، با اشاره به عملیات نظامی علیه ایران گفت که درگیری شدید تنها سه هفته ادامه داشته و در پنج ماه گذشته هیچ سرباز آمریکایی کشته نشده است. او همچنین وضعیت تلفات جنگ روسیه و اوکراین را با تلفات نیروهای آمریکایی مقایسه کرد و مدعی شد دو طرف روسی و اوکراینی ماهانه مجموعا ۲۵ هزار نفر تلفات دارند.
این ارقام، اظهارات ترامپ در مصاحبه‌اند و نباید بدون بررسی مستقل به‌عنوان آمار قطعی تلفات جنگ تلقی شوند. افزون بر این، ادامه حملات به کشتی‌ها و زیرساخت‌های منطقه‌ای، نشان می‌دهد که کاهش شدت عملیات نظامی گسترده لزوما به معنای پایان درگیری یا بازگشت امنیت به منطقه نیست. گزارش‌های دریایی اخیر همچنان از حملات و خطرهای جدی برای خدمه کشتی‌ها خبر می‌دهند.
ترامپ در این مصاحبه چند بار تاکید کرد که آمریکا تنگه هرمز را کاملا کنترل می‌کند و ایران این گذرگاه راهبردی را از دست داده است، اما گزارش‌های رویترز تصویر پیچیده‌تری ارائه می‌کنند.
بر اساس گزارش‌های منتشرشده در ۱۲ نوامبر، نیروی دریایی سپاه پاسداران مدعی شد چهار نفتکش طی دو روز در تنگه هرمز هدف انفجار قرار گرفته‌اند. مقام‌های ایرانی گفتند این کشتی‌ها هشدارها را نادیده گرفته و وارد مسیرهای ممنوعه شده بودند؛ با این حال، رویترز نتوانست روایت ایران درباره علت و جزئیات این انفجارها را مستقلا تایید کند. هم‌زمان، سازمان عملیات تجارت دریایی بریتانیا از اصابت یک پرتابه ناشناس به یک کشتی در شمال‌غرب راس‌الخیمه خبر داد.
گزارش رویترز در ۱۱ نوامبر نیز به نقل از داده‌های موسسه واشینگتن برای سیاست خاور نزدیک اعلام کرد که در ماه اکتبر، ۳۷ کشتی در منطقه تنگه هرمز هدف حمله قرار گرفته‌اند؛ رقمی که بالاترین میزان ماهانه از آغاز جنگ در اواخر فوریه عنوان شده است. در ده روز نخست نوامبر نیز دست‌کم ۱۰ کشتی هدف حمله قرار گرفته‌اند.
بنابراین، ادعای کنترل کامل تنگه هرمز از سوی ترامپ با واقعیت استمرار حملات و ناامنی کشتیرانی دست‌کم نیازمند توضیح بیشتری است. کنترل نظامی یا اعمال محاصره بر بخشی از مسیرهای دریایی، الزاما به معنای تامین امنیت کامل عبور کشتی‌های تجاری نیست.
یکی از ادعاهای قابل‌توجه ترامپ، نرخ تورم ۳۰۱ درصدی در ایران بود. او گفت اقتصاد کشور از بین رفته، حکومت توان پرداخت حقوق نیروهای نظامی خود را ندارد و ارتش، نیروی دریایی، نیروی هوایی و پدافند هوایی ایران نابود شده‌اند.
اما عدد ۳۰۱ درصد با آمار منتشرشده از سوی مرکز آمار ایران برای مهرماه ۱۴۰۵ همخوانی ندارد. بر اساس ارقام گزارش‌شده از این مرکز، نرخ تورم سالانه در آن ماه ۷۶.۸ درصد و تورم نقطه‌به‌نقطه ۸۸.۷ درصد بوده است. بررسی مستقل منتشرشده در ۳۰ اکتبر نیز، رقم ۳۰۱ درصد را برای شاخص‌های متعارف تورم تایید نکرده است.
این اختلاف به معنای انکار بحران اقتصادی ایران یا فشار سنگین تورم بر زندگی مردم نیست؛ بلکه نشان می‌دهد عددی که رئیس‌جمهوری آمریکا مطرح کرده، با آمار رسمی قابل دسترس تفاوت چشمگیری دارد و برای پذیرش آن به مستندات روشن‌تری نیاز است.
در بخش دیگری از مصاحبه، هیو هویت از ترامپ می‌پرسد اگر نیروهای جمهوری اسلامی یک مقام بلندپایه آمریکایی را بکشند، واکنش واشینگتن چه خواهد بود. ترامپ پاسخ داد: «آنها دیگر مدت زیادی وجود نخواهند داشت.»
این اظهارنظر، تهدیدی صریح علیه جمهوری اسلامی در صورت کشته‌شدن یک مقام ارشد آمریکایی است و نشان می‌دهد گزینه نظامی همچنان در محاسبات اعلام‌شده کاخ سفید قرار دارد.
هویت همچنین پرسید آیا ترامپ حاضر است محاصره دریایی ایران را حتی برای ۲۶ ماه ادامه دهد تا حکومت فروبپاشد. ترامپ در پاسخ نگفت که قطعا محاصره را برای چنین مدتی ادامه خواهد داد؛ بلکه گفت: «نه، نه. حکومت در حال فروپاشی است.» او سپس ادعاهای خود درباره وضعیت اقتصادی و نظامی ایران را تکرار کرد.
ترامپ همچنین با انتشار پیامی در شبکه اجتماعی تروث سوشال نوشت: «ما دیگر به توافق با ایران نیاز نداریم. آن روزها مدت‌هاست گذشته‌اند. صدها میلیارد دلار از پول آنها را در اختیار داریم و تنگه آنها نیز در کنترل ماست.»
این پیام در شرایطی منتشر شد که گزارش‌هایی درباره احتمال ازسرگیری تماس‌های دیپلماتیک و نقش جی‌دی ونس معاون رئیس‌جمهوری آمریکا، در تلاش‌های مربوط به مذاکرات ایران و آمریکا مطرح شده بود. ترامپ در همان پیام اعلام کرد از ونس خواسته است توجه خود را بر موضوعاتی که او فساد و جرایم در شهرها و ایالت‌های تحت مدیریت دموکرات‌ها می‌خواند، متمرکز کند.
با این حال، گزارش رویترز نشان می‌دهد که تغییر لحن ترامپ لزوما به معنای پایان قطعی همه مسیرهای مذاکره نیست؛ مقام‌های آمریکایی همچنان امکان ادامه تلاش‌های دیپلماتیک را کاملا منتفی نکرده‌اند.
اظهارات تازه ترامپ را نمی‌توان جدا از پیامدهای جنگ، محاصره دریایی و بحران اقتصادی ایران بررسی کرد. از یک سو، جمهوری اسلامی با فشارهای نظامی و اقتصادی و محدودیت‌های فزاینده در تجارت و صادرات روبه‌رو است؛ از سوی دیگر، ادامه ناامنی در تنگه هرمز و تهدید به حملات تازه، می‌تواند هزینه‌های سنگینی برای اقتصاد منطقه و زندگی غیرنظامیان به همراه داشته باشد.
در چنین شرایطی، ادعاهای پیروزی کامل یا فروپاشی قریب‌الوقوع حکومت، چه از سوی واشینگتن و چه از سوی تهران، جایگزین اطلاعات دقیق و قابل راستی‌آزمایی نیست. ادعای کنترل کامل تنگه هرمز با تداوم حملات به کشتی‌ها نیازمند بررسی است؛ همان‌طور که ادعای تورم ۳۰۱ درصدی با آمار رسمی موجود سازگار نیست.
در نهایت، مسئله اصلی برای مردم ایران تنها این نیست که کدام طرف در جنگ دست بالا را دارد، بلکه این است که آیا فشارهای نظامی و اقتصادی به کاهش تهدیدها و گشایش سیاسی منجر خواهد شد یا دور تازه‌ای از درگیری، تخریب زیرساخت‌ها و آسیب به شهروندان را رقم خواهد زد. امنیت و آینده ایران نباید به میدان رقابت روایت‌های تبلیغاتی و تهدیدهای بی‌پایان تبدیل شود؛ مردم ایران بیش از هر چیز به امنیت، آزادی و امکان تعیین سرنوشت خود نیاز دارند.
