Arrestatie van “Kamran Hakamati”: Een familiereis die een mensenrechtenenzaak werd

“Kamran Hakamati”, een Iraans-Amerikaanse jood en Amerikaans staatsburger, is in Iran gearresteerd en tot gevangenisstraf veroordeeld vanwege een reis naar Israël die hij dertien jaar geleden maakte.

Volgens de familie van “Kamran Hakamati”, een 70-jarige Iraans-Amerikaanse jood uit New York, is hij gearresteerd en tot gevangenisstraf veroordeeld vanwege een reis naar Israël die hij dertien jaar geleden maakte. Zijn familie stelt dat deze reis ondernomen werd om deel te nemen aan de religieuze ceremonie “Barmitswa” (religieuze volwassenwording van zijn zoon) en dat er geen politieke bedoeling achter zat.

Hakamati, die een dubbel Iraans-Amerikaans staatsburgerschap heeft, reisde in mei van dit jaar naar Iran voor een kort bezoek. Sinds juni, na afloop van het twaalf dagen durende conflict tussen Israël en de Islamitische Republiek, wordt hij vastgehouden in de gevangenis Evin in Teheran.

Zijn familie heeft verklaard dat de Revolutionaire Rechtbank hem eind augustus volgens een wet die reizen van Iraniërs naar Israël verbiedt, tot vier jaar gevangenisstraf veroordeeld. Echter, volgens gepubliceerde berichten is de gevangenisstraf van Hakamati eerst van vier naar twee jaar en vervolgens naar één jaar teruggebracht.

Kamran Hakamati is in Iran geboren, maar verhuisde op 13-jarige leeftijd naar de Verenigde Staten en reisde met een Iraans paspoort om zijn familie te bezoeken; omdat Iran dubbel staatsburgerschap niet erkent en zijn burgers verplicht om hun Iraanse paspoort bij het reizen te gebruiken. Familieleden, die hebben geweigerd hun naam te noemen, stellen dat zij bezorgd zijn over de mogelijke gevolgen van deze zaak.

De advocaat van Hakamati’s familie diende een verzoek in voor herziening van het vonnis, maar de zittingsdatum van de herziening staat nog niet vast. De familie hoopt dat de Iraanse autoriteiten, gezien zijn gezondheidstoestand, zijn vrijlating om humanitaire redenen in overweging zullen nemen. Zij stellen dat Hakamati lijdt aan “agressieve blaaskanker” en geen politieke activiteiten heeft ondernomen en dat zijn reis persoonlijk van aard was.

Opgemerkt dient te worden dat de vertegenwoordiging van de Islamitische Republiek Iran bij de Verenigde Naties zich heeft onthouden van commentaar op deze zaak.

Volgens mensenrechtenorganisaties zitten momenteel ten minste vier Amerikaanse staatsburgers in Iran vast: Kamran Hakamati, Reza Weliazadeh (journalist) en twee andere vrouwen wier namen niet zijn openbaar gemaakt. Het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken heeft zich, onder verwijzing naar veiligheidsoverwegingen en privacy, onthouden van direct commentaar op de details van de zaak, maar benadrukte in een verklaring dat Washington blijft samenwerken met bondgenoten om “ongerechtvaardigde arrestaties in Iran” na te trekken.

In de verklaring staat: “Het Iraanse regime heeft een lange geschiedenis van ongerechtvaardigde en illegale arrestaties van staatsburgers van andere landen. Iran moet deze personen onmiddellijk vrijlaten.”

Mensenrechtenanalisten stellen ook dat de arrestatie van Hakamati herinnert aan het gebruik door de Islamitische Republiek van burgers met dubbel staatsburgerschap als drukkingslever in onderhandelingen of gevangenenuitwisselingen. Volgens de New York Times is dit echter het eerste bekende geval in de afgelopen jaren waarbij louter vanwege een persoonlijk bezoek aan Israël tot een gevangenisstraf is geleid.

Siamak Namazi, een Iraans-Amerikaanse staatsburger en voormalige gevangene die vorig jaar werd vrijgelaten als onderdeel van een akkoord tussen Teheran en Washington, zei in een interview: “Met de illegale arrestatie van Hakamati en anderen zet Teheran zich opnieuw zonder reden in om de spanning met de Verenigde Staten en Israël op te voeren.”

Kamran Hakamati is eigenaar van een juweleersatelier in het diamantdistrict van New York en woont in “Great Neck” op Long Island, waar een aanzienlijke Iraans-Amerikaanse joodse bevolking woont. Zijn familie stelt dat hij een rustig, familieminnend persoon was die zich aan Iraanse en joodse tradities hield.

“Shahreh Noufer”, een van zijn verwanten in Californië, zei over hem: “Kamran was altijd iemand die de familie bij elkaar hield. Hij was er altijd voor iedereen; voor zijn vrouw, zijn kinderen, zijn verwanten en iedereen die hij in Iran ontmoette. Het is vreemd en pijnlijk dat datzelfde land waar hij van hield en waar hij aan hielp, hem nu gevangen houdt.”

Volgens zijn familie werd Kamran Hakamati in mei gearresteerd door veiligheidstroepen toen hij de internationale luchthaven van Teheran verliet en zijn paspoort in beslag genomen. Functionarissen eisten vervolgens onderzoek van zijn mobiele telefoon en sociale mediaaccounts. Volgens de New York Times werd hij van mei tot begin juli meerdere keren ondervraagd en werd hij uiteindelijk begin juli, na het wapenstilstand tussen Iran en Israël, formeel gearresteerd.

Hij werd aanvankelijk zonder aanwezigheid van een advocaat berecht en kon zijn familie pas na het vonnis een advocaat voor hem aanstellen. Terwijl overheidsinstanties zich onthouden van commentaar op de zaak, stellen mensenrechtenorganisaties dat de arrestatie en veroordeling van Hakamati niet in overeenstemming zijn met normen voor eerlijke rechtsbedeling.

In de afgelopen jaren hebben functionarissen van de Islamitische Republiek herhaaldelijk Iraniërs in het buitenland, inclusief religieuze minderheden, verzocht met vertrouwen naar het land terug te keren. Maar de zaak van Kamran Hakamati stelt, zoals de New York Times aangeeft, nieuwe vragen over de veiligheid van reizen voor Iraniërs met dubbel staatsburgerschap en religieuze vrijheid in Iran.

Deze zaak is nu uitgegroeid tot een symbool van spanning tussen mensenrechtenverplichtingen en binnenlands beleid en wacht nog steeds op een beslissing van de herziening door de rechtbank.