Dreiging met optreden tegen vrouwen op fietsen in de straten van Isfahan door de aanklager
De aanklager van Isfahan verbood op 24 mei 2019 vrouwen fietsen in deze provincie. Hij noemde als redenen “de wet”, “fatwa’s van geestelijken”, ontevredenheid en bezwaren van “vrijdagimams en families van martelaren” en een verzoek van de “stafvan het herstel van het gebod tot het goede en het verbod van het slechte” in Isfahan. Ali Esfahani, openbaar aanklager en revolutionaire aanklager van Isfahan, stelde dat “vrouwen fietsen in openbare ruimten een verboden daad is” en suggereerde dat fietsen met geschikte kleding voor vrouwen zouden moeten worden ontworpen zodat zij door de stad kunnen rijden. De aanklager van Isfahan gaf echter geen uitleg over zijn voorgestelde plan.
Eerder had de vrijdagimam van deze stad herhaaldelijk bezwaar gemaakt tegen vrouwen die fietsen en het feit dat vrouwen op een fiets zitten als iets opwekkends voor mannen in de straten beschouwd.
Ali Esfahani, aanklager van Isfahan, zei bij het verbieden van vrouwen fietsen dat overtreders in twee of drie fases worden ondervraagd. Hij zei dat de ordediensten zijn geïnformeerd om vrouwen die fietsen bij het eerste geval “beleefd” te waarschuwen, vervolgens hun identiteitspapieren in te nemen en hun fiets in beslag te nemen. Daarna moet de vrouw die in overtreding is naar de veiligheidspolitie gaan en een schriftelijke “toezegging” geven dat zij niet meer fietsen in de stad zal doen. Na afgifte van de toezegging worden haar identiteitspapieren en fiets terugbezorgd.
Volgens de aanklager van Isfahan, als deze overtreding voor de tweede en derde keer plaatsvindt en “als verboden daad wordt voortgezet en volgens de islamitische strafwet wordt bestraft.”
Ali Esfahani zei: “Volgens de fatwa van geestelijken en ook volgens de wet is vrouwen fietsen in openbare ruimten een verboden daad. Bovendien hadden vrijdagimams, gemeenten en families van martelaren al lange tijd bezwaren tegen vrouwen fietsen in openbare plaatsen en er waren ook verstoring en overlast voor deze vrouwen ontstaan.” Hij voegde eraan toe: “Bovendien heeft de staf voor het herstel van het gebod tot het goede en het verbod van het slechte, die volgens de wet is ingesteld en waarvan de besluiten bindend zijn, een verzoek tot opvolging en optreden tegen vrouwen die fietsen in openbare plaatsen.”
De aanklager van Isfahan zei ook dat tegen vrouwen die in de stad hun hoofddoek afleggen in openbare plaatsen zal worden opgetreden.
Van sabotage door imams tot fatwa van de leider
Ayatollah Yousef Tabatabaei-Nejad, vrijdagimam van Isfahan, had in augustus 2018 gezegd dat de gemeentelijke autoriteiten van Isfahan vrouwen niet moeten aanmoedigen om in openbare ruimten te fietsen. Verwijzend naar zijn tien jaar durende bezwaren hierover zei hij: “Ik zei ongeveer tien jaar geleden dat vrouwen fietsen volgens de mening van de meeste religieuze autoriteiten niet juist is in openbare ruimten.”
De vrijdagimam van Isfahan had gezegd dat vrouwen fietsen in de straten aanleiding geeft tot “vervolgend onheil”: “In islamitische overleveringen staat dat een verboden blik een giftige pijl uit de hoek van Satan is en zonder twijfel geeft deze blik aanleiding tot vervolgend onheil.”
Deze vrijdagimam zei in augustus 2010 ook, toen de gemeentelijke autoriteiten van Isfahan vrouwen hadden aangemoedigd om te fietsen, in zijn voorbeden vóór het vrijdaggebed: “We mogen op geen enkel moment toestaan dat vrouwen fietsen gebruikelijk wordt.” Hij beschouwde het lichaam van een vrouw op een fiets als gevolg van maatschappelijk onheil: “Vrouwen fietsen leidt, naast ongepast kledij en hoofddoek, vanwege de beweging van het lichaam op de fiets tot gevolgen en maatschappelijk onheil.”
In de discussie over vrouwen fietsen hebben enkele religieuze autoriteiten hun tegenstribbelingen verklaard. Ayatollah Naser Makarem Shirazi schreef in een boek dat in 2010 over vrouwenwetten werd gepubliceerd over vrouwen fietsen en skateboarden: “Gezien de slechte gevolgen van dergelijke activiteiten is het noodzakelijk deze te vermijden en niet gevoelig te zijn voor verleidingen die deze en die doen.”
Het onderwerp vrouwen fietsen is zo ver gegaan dat zelfs Ali Khamenei, de leider van de Islamitische Republiek Iran, er een fatwa over gaf. Het informatiebureau van de leider maakte op 16 mei 2016 bekend dat volgens de fatwa van Ali Khamenei vrouwen fietsen verboden is: “Vrouwen fietsen in openbare vergaderingen en ook op plaatsen waar zij zichtbaar zijn voor niet-bloed verwanten is verboden. In het geval dat zij niet zichtbaar zijn voor niet-bloed verwanten is er geen bezwaar tegen op zich.”
De fatwa van de leider van de revolutie werd gegeven enige tijd nadat vrouwen in Marivan fietsten. In juni 2016 vroeg de voorzitter van de culturele commissie van de gemeenteraad van Marivan burgers om in plaats van het gebruik van persoonlijke auto’s fietsen te gebruiken voor schone en gezonde lucht. Natuurlijk verschenen ook enkele vrouwen met fietsen in de stad, waarna de ordediensten van Marivan op 26 juli 2016, door fietsen in beslag te nemen, enkele vrouwen die fietsen tegen hielden en voorkwamen dat vrouwen op fietsen in de stad aanwezig waren, en hen vroegen toezeggingen te geven dat zij niet meer in de stad zouden fietsen. Na deze actie protesteerden enkele burgers van Marivan in de provincie Koerdistan door het opzetten van een groep op Telegram en het publiceren van een brief gericht aan de gouverneur van deze stad tegen de enkele uren durende arrestatie van enkele vrouwen die fietsen in deze stad en de voorkoming van hun fietsactiviteiten door de ordediensten.
Mulla Mustafa Shirzadi, vrijdagimam van de grote moskee van de stad Marivan, zei ook in het vrijdaggebed op 29 juli in reactie op vrouwen fietsen in de stad: “Vrouwen fietsen in het openbaar is een zonde en het is noodzakelijk dat functionarissen en het departement sport en jeugd geschikte en overdekte ruimten voor vrouwen bieden.”
Enige tijd later legde de leider dit geschil via zijn fatwa tot stilstand. Maar vrouwen en hun liefde voor sport verhinderden hen niet hun fietsen voorgoed thuis te verbergen en enige tijd later zetten zij hun pedaaltocht in Teheran en andere steden, waaronder Isfahan, opnieuw voort.
Een uitdaging genaamd vrouwensport
Vrouwensport in Iran werd na de revolutie in 1979 geconfronteerd met de uitdaging van tegenspraak met de regels van de islamitische wet. In de eerste helft van de jaren tachtig werd geen sportnieuws over vrouwen gepubliceerd en daarna werd in de Iraanse overheidstelvisie meestal alleen aangekondigd wat sportnieuws van vrouwen zonder enige afbeelding van hen. De kleding van Iraanse sportvrouwen in internationale competities is herhaaldelijk onderwerp van discussie geweest en is soms zelfs een ernstige belemmering voor hun aanwezigheid in de mondiale arena. Met het ontstaan van sociale netwerken ontstonden meer mogelijkheden om eisen van vrouwen in de sportwereld in te dienen en ook successen of problemen van hen te rapporteren. Veel sportvrouwen of sportenthousiasten hebben door deel te nemen aan sociale netwerken hun eigen mediaplatforms opgericht en gerapporteerd over de staat van vrouwensport, inclusief de eis van vrouwen fietsen.
Er zijn echter nog steeds veel culturele, sociale, familiale en vooral politieke barrières op de weg van Iraanse vrouwen die geïnteresseerd zijn in sport. Veel sjiitische religieuze autoriteiten en wetenschappers uit Qom hebben met expliciete fatwa’s vrouwen fietsen in het openbaar als oorzaak van onheil beschouwd en sommigen hebben het verboden verklaard. Hoewel vrouwen fietsen geen wettelijk verbod heeft en in geen deel van de grondwet of strafwet in Iran als misdrijf is geclassificeerd, is het beperkt tot eenslachtigs parken en weg van het openbare oog en heeft het zelden een plaats in het dagelijks leven. Dit is het geval terwijl in veel landen ter wereld mannen en vrouwen burgers worden aangemoedigd om in plaats van het gebruik van persoonlijke auto’s te fietsen ter bescherming van de gezondheid van de samenleving en het milieu, en het stadsbestuur voorziet in speciale fietspaden voor burgers.
Ayatollah Alamolhoda, vrijdagimam van Mashhad, had in juni 2011 gezegd: “Een meisje kan in haar eigen huis, met de deur dicht en tien uur op haar erf fietsen is niet verboden, maar wanneer dit meisje naar buiten in het steegje en in fietsenkleding op een fiets gaat zitten, die kleding en die beweging heeft het kwaad van maatschappelijk onheil.”
Iraanse vrouwen hebben echter in deze jaren ook successen behaald. Onder hen vrouwen fietsen in de stad Yazd die, hoewel zij geconfronteerd werden met en nog steeds veel verboden en tegenstand van veiligheid en religieuze instanties in de stad, erin slaagden functionarissen te dwingen een fietsbaan voor vrouwen op te richten. De vrijdagimam van Mohammad Abad Yazd protesteerde echter in juni van dit jaar ook tegen het evenement fietsen van vrouwen en mannen ter bescherming van het milieu en beschouwde dergelijke acties als oorzaak van “misnoegdheid van het volk” en “pijn in de harten van gelovigen”.
Hoewel veel overheids- en religieuze functionarissen in Iran in deze jaren verboden op vrouwensport in Iran en hun aanwezigheid in openbare vergaderingen in sportkleding hebben ingesteld, hebben gematigde gezichten echter vrouwensport ondersteund. Onder hen Akbar Hashemi Rafsanjani, voorzitter van de Raad voor het bepalen van het belang van het systeem, die vorige week tegen extremistische groepen zei: “Sommige reactionaire groepen beschouwen sport als in strijd met vrouwelijk karakter, wat komt uit slechte onderdelen van islamitisch denken, en onze religieuze leiders, zonder discriminatie natuurlijk in overeenstemming met de fysieke omstandigheden van vrouwen, benadrukten het belang van sport.”
Hassan Rouhani, president van Iran, die zijn werk begon met de slogan van het waarborgen van burgerrechten, sprak herhaaldelijk over het naleven van gelijkheid in sport en was voorstander van het creëren van geschikte voorwaarden voor vrouwensport. Ondertussen zijn vrouwen in Marivan echter nog steeds gedwongen om naast hun fietsen te lopen in plaats van erop te zitten!
Bron: Campagne voor de mensenrechten Iran
