Druk voor voortzetting oorlog met Iran; verborgen scheuren in Perzische Golf en scenario van ‘volledige verlamming’ van Teheran

De druk voor voortzetting van de oorlog met Iran neemt toe, terwijl enkele landen in de Perzische Golf naar ‘volledige verlamming’ van Teheran streven en tegelijkertijd de diepe regionale verdeeldheid erger wordt.

Terwijl de oorlog in het Midden-Oosten een uitputtend en kostbaar stadium heeft bereikt, tonen nieuwe rapporten aan dat sommige sleutelverbonden van de Verenigde Staten in de regio niet alleen geen einde aan het conflict nastreven, maar juist op voortzetting en zelfs escalatie aandringen. Deze verschuiving van positie, vooral onder de Arabische landen in de Perzische Golf, duidt op een opmerkelijke verandering in de veiligheids- en politieke berekeningen in de regio.

Volgens een rapport van persbureau Associated Press hebben landen als Saoedi-Arabië en de Verenigde Arabische Emiraten in achter-de-schermen onderhandelingen met Washington om voortzetting van militaire operaties tegen Iran gevraagd. Zij zijn van mening dat de recente maandlange aanvallen nog niet hun hoofddoel hebben bereikt, namelijk het structureel verzwakken van de Islamitische Republiek. Dit gebeurt terwijl dezelfde landen aan het begin van de gevechten hun ontevredenheid over onvoldoende coördinatie met Amerika en Israël hadden geuit en voor de brede gevolgen van de oorlog hadden gewaarschuwd.

Nu heeft de toon van deze actoren echter veranderd. In het rapport staat dat sommige van deze landen dit moment als een ‘historische kans’ zien voor fundamentele veranderingen in het gedrag of de machtstructuur in Iran. In dit verband hebben autoriteiten van Saoedi-Arabië, de VAE, Koeweit en Bahrein benadrukt dat het einde van de operaties vóór het bereiken van dergelijke doelstellingen hun langetermijnveiligheid niet zal garanderen.

Riyadh gelooft in het bijzonder dat vroegtijdige beëindiging van de oorlog niet leidt tot een ‘goed akkoord’. De eisen van Saoedi-Arabië omvatten volledige beheersing van Irans nucleaire programma, vernietiging van rakettencapaciteit en beëindiging van steun aan proxies in de regio. De Verenigde Arabische Emiraten hebben ondertussen een nog agressievere benadering aangenomen en stellen een onderzoek naar de optie van een landingsoperatie voor; een onderwerp dat het niveau van de gevechten ongekend kan verhogen.

De veiligheidsbekommernissen van deze landen zijn niet zonder reden. De VAE is in de afgelopen weken doelwit geweest van honderden raket- en droneaanvallen, wat hun positie als veilig economisch en toeristisch centrum onder druk zet. Koeweit en Bahrein steunen, hoewel voorzichtiger, ook strenger optioneel.

Daarentegen zijn niet alle landen in de regio het eens. Oman en Qatar benadrukken nog steeds diplomatieke oplossingen en waarschuwen voor verdere escalatie van het conflict. Deze meningsverschillen tonen een diepe kloof aan die zich aan het vormen is binnen de Raad voor Samenwerking in de Golf.

Op internationaal niveau heeft Donald Trump zich met wisselende standpunten gepresenteerd. Enerzijds spreekt hij van mogelijke bereidheid van Teheran voor een akkoord en anderzijds dreigt hij met escalatie van aanvallen. Onlangs verklaarde hij echter: “Saoedi-Arabië, Qatar, de VAE, Koeweit en Bahrein zijn allemaal aan het vechten en reageren.” Deze uitspraken gebeuren onder omstandigheden dat deze landen nog niet rechtstreeks in offensieve operaties zijn betrokken, maar hun infrastructuur en bases in handen zijn van Amerikaanse troepen.

Ondertussen heeft ‘Abbas Araghchi’, Irans minister van Buitenlandse Zaken, geprobeerd een ander boodschap aan landen in de regio te sturen. Hij schreef op het sociale netwerk X: “Iran eerbiedigt het koninkrijk Saoedi-Arabië en beschouwt het als een broederlandig land. Onze operaties zijn tegen indringingsvijanden. Het moment is aangebroken voor vertrek van Amerikaanse troepen.” Deze stellingname toont Teherans poging aan om verdere escalatie van het conflict in de regio te voorkomen.

Het gevaar van escalatie van de oorlog blijft echter ernstig. Iran heeft gewaarschuwd dat in geval van aanvallen op zijn kritieke infrastructuur, het zal terugslaan op strategische installaties van buurlanden, inclusief ontziltingsinstallaties. Een dergelijk scenario zou een wijd verbreide humanitaire en ecologische crisis in de regio kunnen veroorzaken.

Ook vanuit militair perspectief is de complexiteit van operaties genoemd als een van de belemmeringen voor verdere directe deelname van Amerikaanse bondgenoten. Congestie in de lucht van de regio heeft het risico van dodelijke fouten zoals vriendschappelijk vuur vergroot; aldus waren er in de eerste dagen van het conflict meldingen van onopzettelijk neergeschoten Amerikaanse gevechtsvliegtuigen.

De oorlog, die tot nu toe duizenden doden heeft veroorzaakt en ernstige gevolgen voor de wereldeconomie heeft gehad, bevindt zich nu op een kritiek moment. De druk van sommige actoren om het militaire pad voort te zetten, naast waarschuwingen van anderen over de catastrofale gevolgen ervan, heeft de regio aan de vooravond van een voelbaar besluit geplaatst; een besluit dat het toekomst van het Midden-Oosten voor jaren kan bepalen.