Recordaantal doodvonnissen onthuld; ongekende stijging van executies in Iran en waarschuwing over repressieve gerechtelijke machine
De onthulling van het recordaantal doden in Iran en de ongekende stijging van executies wordt aan de orde gesteld, terwijl mensenrechtenorganisaties waarschuwen dat de doodstraf is omgevormd tot een onderdrukkinginstrument.
Recent gepubliceerde rapporten van twee mensenrechtenorganisaties, “Together Against the Death Penalty” en de “Iran Human Rights Organization”, schetsen een verontrustend beeld van de situatie van de uitvoering van doodvonnissen in Iran; een beeld dat volgens waarnemers aantoont dat het land is binnengegaan in een van de ergste periodes van uitvoering van de doodstraf in de afgelopen decennia.
Volgens dit gezamenlijke rapport, dat vandaag op 24 Farvardin 1405 (13 april 2025) is gepubliceerd, zijn minstens 1.639 personen in 2025 in Iran geëxecuteerd; een cijfer dat deze twee organisaties omschrijven als het hoogste aantal dat sinds 1989 is geregistreerd. Volgens hen gaat het slechts om gedocumenteerde minimumgevallen en vanwege ernstige beperkingen in de toegang tot informatie, is het waarschijnlijk dat het werkelijke aantal executies nog hoger is dan dit cijfer.
Het rapport toont ook aan dat het tempo van de executies ten opzichte van het vorige jaar een opmerkelijke stijging heeft ondergaan. In 2024 werd het aantal executies op 975 gesteld, en de stijging naar 1.639 in het volgende jaar geeft een groei van ongeveer 68 procent in een jaar aan; een toename die volgens mensenrechtenanalisten een aanduiding is van een verscherping van het gerechtelijk-veiligheidsklimaataat in het land.
Onder de geëxecuteerden staan ook 48 vrouwen geregistreerd; een onderwerp dat volgens waarnemers aangeeft dat de reikwijdte van deze straf wordt uitgebreid en dat deze van invloed is op verschillende maatschappelijke groepen.
Mensenrechtenorganisaties hebben in deze rapporten gewaarschuwd dat de doodstraf in Iran, verder gaan dan een gerechtelijk middel, in sommige gevallen is omgevormd tot een instrument voor het uitoefenen van politieke druk en maatschappelijke controle. Zij hebben ook benadrukt dat na recente protesten en politieke ontwikkelingen, de zorgen over een breder gebruik van deze straf zijn toegenomen.
In gerelateerde analytische rapporten is herhaaldelijk de nadruk gelegd op het feit dat het gebrek aan transparantie in het Iraanse gerechtelijk stelsel en de beperkingen in de toegang tot onafhankelijke informatie, volledige verificatie van de statistieken bemoeilijkt en dit zorgt ervoor dat het werkelijke aantal executies waarschijnlijk hoger is dan de officiële en gedocumenteerde cijfers.
Over het geheel genomen hebben deze gegevens opnieuw uitgebreide debatten over de mensenrechtensituatie in Iran en het gebruik van de doodstraf als bestuursinstrument aangewakkerd; een discussie die een van de voornaamste kritiekpunten van internationale organisaties en mensenrechtenactivisten blijft.
