Van protesten tot doodvonnis; het tragische lot van een migrant en twee weesbroers

De uitvaardiging van doodvonnissen voor drie jonge Iraniërs, waaronder een in Maleisië wonende burger en twee weeseenlingen, heeft nieuwe zorgen opgeroepen over de wijze waarop de gerechtelijke stelsels omgaan met gearresteerden van protesten en verdachten in veiligheidszaken in Iran. Terwijl mensenrechtenorganisaties spreken over gebrek aan transparantie, geforceerde bekentennissen en beperkte toegang tot advocaten, zijn alle drie zaaken nu symbolen geworden van toenemende bezorgdheid over doodstraf en eerlijke gerechtelijke procedures in de Islamitische Republiek.

Op basis van informatie gepubliceerd door mensenrechtenorganisaties is “Ali Kamali”, een Iraanse burger met permanente verblijfsplaats in Maleisië, door tak 26 van het Revolutionair Tribunaal van Teheran onder voorzitterschap van rechter Iman Afshari ter dood veroordeeld wegens “moharebeh” (gewapende strijd tegen de staat). Dit vonnis is uitgevaardigd na een zitting in Ordibehesht en is momenteel in hoger beroep bij het Hooggerechtshof.

Volgens geïnformeerde bronnen werd Kamali slechts enkele dagen nadat hij Iran binnenreiside gearresteerd tijdens de landelijke protesten in Dey 1404 in Teheran. Na het einde van de verhoren werd hij overgebracht naar Teheran Penitensiair Complex en wordt hij daar nog steeds vastgehouden. Tot nu toe zijn er geen details openbaar gemaakt over het bewijs voor de beschuldiging van moharebeh, de stukken die in het gerechtshof zijn ingediend of het verloop van de zaaksbehandeling.

Een ander geval dat de aandacht van mensenrechtenorganisaties heeft getrokken, betreft “Hassan en Hussein Amiri”, twee 20-jarige eenling broers, die ter dood zijn veroordeeld wegens “samenwerking met Israël”. Deze twee jongeren worden momenteel vastgehouden in Qarchak-gevangenis in Karaj en lopen volgens berichten het risico dat hun vonnis wordt voltrokken.

Op basis van gepubliceerde informatie werd Hassan Amiri in Esfand 1404 gearresteerd op een controlepost. Naar verluidt vonden politieagenten een foto van een gebombardeerde locatie nadat zij zijn mobiele telefoon hadden doorzocht. Mensenrechtenorganisaties stellen dat hij na zijn arrestatie onder zware fysieke en psychische druk werd gezet om zich schuldig te bekennen tegen zichzelf en zijn broer. Vervolgens werd Hussein Amiri, die in een autobedrijf in Karaj werkte, ook gearresteerd en werden beide broers voor verder onderzoek naar Qarchak-gevangenis overgebracht.

Wat deze zaak nog meer aandacht geeft, zijn de levensomstandigheden van deze twee broers. Volgens berichten hebben Hassan en Hussein tot bereiken van de wettelijke mijnderjarigheidsleeftijd in kinderzorgcentra onder toezicht van de organisatie voor sociale welzijn geleefd en hadden zij geen gezinssteun. Mensenrechtenorganisaties stellen dat het ontbreken van familie of voogd het vermogen tot effectieve vervolgingsmaatregelen van hun zaak van buiten de gevangenis ernstig heeft beperkt.

Deze vonnissen zijn uitgevaardigd in omstandigheden waarin talrijke rapporten zijn gepubliceerd over een toename van gerechtelijke maatregelen tegen gearresteerden van protesten in de afgelopen maanden. Organisatie Hengaw meldde eerder dat minstens 30 personen die bij de protesten van Dey zijn gearresteerd ter dood zijn veroordeeld en dat enkele vonnissen al zijn voltrokken.

Bezorgdheid over de behandeling van deze zaken is niet beperkt tot binnen Iran. Internationale mensenrechtenorganisaties hebben herhaaldelijk gewaarschuwd voor het gebruik van geforceerde bekentennissen, beperking van toegang van verdachten tot onafhankelijke advocaten en het voeren van spoedprocedures in veiligheidszaken. In de afgelopen maanden zijn ook rapporten gepubliceerd over de tenuitvoerlegging van doodvonnissen voor enkele demonstranten, wat uitgebreide kritiek van mensenrechtenorganisaties heeft opgeleverd.

Terwijl de zaak van Ali Kamali bij het Hooggerechtshof in behandeling is en de uiteindelijke status van de gebroeders Amiri nog steeds omhuld is door onduidelijkheid, waarschuwen mensenrechtenactivisten dat voortzetting van het huidige proces meer gearresteerden in politieke en veiligheidszaken aan doodstraf kan blootstellen.