طلای ایران زیر ذرهبین لندن و مواخذه وزیر خارجه بریتانیا درباره نقش روسیه و خروج ذخایر طلا
رقابت انگلیس و روسیه بر سر طلاهای ایران در بحبوحه اعتراضات، به صحن مجلس عوام کشیده شد.
در میانه اعتراضات گسترده مردمی در ایران، موضوعی تازه به کانون توجه سیاستمداران بریتانیایی راه یافته است: «ادعاهایی درباره خروج مقادیر قابلتوجهی طلا از ایران با نقشآفرینی روسیه.» این مسئله تا آنجا پیش رفته که وزیر امور خارجه بریتانیا در مجلس عوام مورد مواخذه قرار گرفته و ناچار به پاسخگویی درباره اطلاعات دولت لندن شده است.
در جلسه اخیر پارلمان بریتانیا، «تام توگندات» نماینده مجلس و وزیر پیشین امنیت بریتانیا، با اشاره به گزارشهایی که در محافل امنیتی و رسانهای مطرح شده، دولت را به پاسخگویی فراخواند. او بهصراحت از فرود هواپیماهای باری روسی در تهران و خروج احتمالی طلا از ایران سخن گفت؛ موضوعی که به گفته او میتواند نشانهای از تلاش حاکمیت ایران برای انتقال داراییهای استراتژیک در شرایط بحرانی باشد.
او در صحن مجلس گفت: «ما همچنین شاهد ورود و فرود هواپیماهای باری روسی در تهران هستیم که احتمالا حامل سلاح و مهماتاند و همزمان گزارشهایی درباره خروج مقدار زیادی طلا از ایران میشنویم.»
این اظهارات هرچند با قید «گزارشها» مطرح شد، اما بهوضوح نشان میدهد که موضوع طلاهای ایران به سطح رسمی سیاست در لندن رسیده است.
«هامیش فالکونر» وزیر بریتانیا در امور خاورمیانه و شمال آفریقا، در واکنش به این پرسش با لحنی محتاطانه اعلام کرد که دولت در موقعیتی نیست که بتواند جزئیات این گزارشها را تایید یا رد کند. با این حال، او تاکید کرد که دولت بریتانیا تحولات ایران را بهدقت زیر نظر دارد و بر حق مردم ایران برای اعتراض مسالمتآمیز تاکید دارد.
این پاسخ محتاطانه از نگاه ناظران، نشانهای از حساسیت بالای موضوع طلا و پیامدهای ژئوپلیتیکی آن است؛ چرا که هرگونه تایید رسمی، میتواند پیامدهای دیپلماتیک و اقتصادی گستردهای داشته باشد.
طرح این موضوع در پارلمان بریتانیا را نمیتوان جدا از رقابت پنهان و فزاینده میان بریتانیا و روسیه بر سر منابع مالی و داراییهای استراتژیک ایران دانست. در شرایطی که جمهوری اسلامی و روسیه هر دو تحت تحریمهای شدید غرب قرار دارند، طلا به یکی از امنترین ابزارهای مبادله، ذخیره ارزش و دور زدن تحریمها تبدیل شده است.
از این منظر، نگرانی لندن فقط درباره سرنوشت داراییهای ایران نیست، بلکه درباره نقش روسیه در دسترسی به این طلاها و استفاده از آنها در شبکه مالی خارج از نظام تحریمهاست. تحلیلگران معتقدند اگر روسیه بتواند به ذخایر طلای ایران دسترسی پیدا کند، این امر میتواند توان مالی مسکو برای دور زدن تحریمها را تقویت کند، موضوعی که برای بریتانیا و متحدانش اهمیت راهبردی دارد.
این بحثها در حالی مطرح میشود که ایران با اعتراضات گسترده داخلی، بحران مشروعیت سیاسی و فشار اقتصادی فزاینده روبهروست. در چنین شرایطی، از نگاه منتقدان، طرح احتمال انتقال طلا از ایران، میتواند نشانهای از بیاعتمادی حاکمیت به آینده خود و تلاش برای حفظ داراییها در خارج از کشور باشد.
هرچند تاکنون هیچ نهاد بینالمللی مستقلی رقم مشخصی از جمله عدد ۶۳ تن خروج طلا را بهطور رسمی تایید نکرده است، اما طرح مکرر این ادعا در سطوح پارلمانی و رسانهای، نشان میدهد که مسئله از حد شایعه فراتر رفته و به موضوعی قابل پیگیری در معادلات سیاسی غرب تبدیل شده است.
ورود موضوع طلاهای ایران به مجلس عوام بریتانیا، آن هم در قالب پرسش مستقیم از دولت، بیانگر آن است که سرنوشت داراییهای استراتژیک ایران دیگر فقط مسئلهای داخلی نیست. در تلاقی اعتراضات مردمی، فشار تحریمها و رقابت قدرتهای جهانی، طلای ایران به نقطهای حساس در کشاکش لندن و مسکو تبدیل شده، کشاکشی که پیامدهای آن چه تایید شود و چه نه، میتواند در ماههای آینده پررنگتر شود.
