منشور کوروش و «فرمان دگرگونکننده زندگی» از نگاه سفارت اسرائیل در آمریکا
منشور کوروش، آزادی و بازگشت یهودیان به سرزمین موعود را رقم زد و امروز در پیام سفارت اسرائیل در شبکه اجتماعی ایکس بازتاب یافت.
سفارت اسرائیل در ایالات متحده، با انتشار تصویری از منشور کوروش در شبکه اجتماعی ایکس، که در دنیای باستان به عنوان سندی نمادین از آزادی و عدالت شناخته میشود، آن را بهعنوان «فرمان دگرگونکننده زندگی» توصیف کرد و بار دیگر بر اهمیت تاریخی این اثر، در بازگشت قوم یهود به سرزمین اسرائیل پس از قرنها تبعید تاکید نمود.
در پیام سفارت اسرائیل آمده: «منشور کوروش از آزادی و بازگشت سخن میگوید؛ لحظهای که به قوم یهود اجازه داده شد تا به سرزمین اسرائیل بازگردند.» این نهاد دیپلماتیک خاطرنشان کرد: «بیش از ۲۵۰۰ سال پس از صدور آن فرمان، پیام آن هنوز برای مردمی که دوباره در سرزمین اجداد خود زندگی و رشد میکنند، طنینانداز است.»
منشور کوروش یا استوانه کوروش، یک استوانه گِلی با کتیبه اکدی است که در حدود سال ۵۳۹–۵۳۸ پیش از میلاد به هنگام فتح بابل توسط کوروش بزرگ، بنیانگذار امپراتوری هخامنشی، نوشته شد. این اثر در سال ۱۸۷۹ میلادی در خرابههای بابل کشف و امروزه در موزه بریتانیا در لندن نگهداری میشود.
متن این منشور، به روایت برخی مورخان و باستانشناسان، نشاندهنده سیاست کوروش در بازگرداندن مردمان تبعیدی به خانه خود، بازسازی معابد و احترام به فرهنگها و ادیان مختلف است. اگرچه متن منشور بهطور مشخص از یهودیان یا اورشلیم سخن نمیگوید، اما بسیاری آن را شاهدی بر سیاستهای نسبتا آزادمنشانه او میدانند که زمینه بازگشت یهودیان پس از اسارت بابلی و بازسازی معبد دوم را فراهم کرد.
در کتاب «دوم پادشاهان» و کتاب «عزرا» در کتاب مقدس، آمده که پس از فتح بابل، کوروش فرمان داد تا یهودیان تبعیدی به سرزمین خود بازگردند و معبد اورشلیم را بازسازی کنند. این فرمان تاریخی، در سنت یهودی آنچنان اهمیت دارد که کوروش به عنوان یکی از تنها غیریهودیهایی که در متن کتاب مقدس با عنوان «مسحشده» آمده است، شناخته میشود.
این رویداد که در تاریخ باستان به نام «بازگشت به صهیون» شناخته میشود، نشان میدهد که در اوایل دوران هخامنشی تعداد قابل توجهی از یهودیان از تبعید بابلی بازگشتند و جامعه خود را در منطقه یهودیه دوباره احیا کردند.
چرا منشور کوروش در سراسر جهان از اهمیت ویژهای برخوردار است؟
- نماد آزادی و حقوق بشر: بسیاری منشور کوروش را بهعنوان یکی از نخستین بیانیههای حقوق بشر در تاریخ میبینند، اگرچه این تعبیر در میان پژوهشگران موضوع بحث است.
- اثری تاریخی و فرهنگی: منشور بازتابدهنده یک رویکرد سیاسی جدید در جهان باستان بود که به جای سرکوب و نابودی فرهنگها، تلاش میکرد با بازسازی معابد و احترام به خدایان محلی مشروعیت خود را به دست آورد.
- اثر بر قوم یهود: با وجود اختلافات تاریخی درباره جزئیات منشور، پیوند آن با بازگشت یهودیان به سرزمین اسرائیل در سنت دینی و تاریخی، عمیقا تثبیت شده است.
بازتاب امروز پیام سفارت اسرائیل در ایالات متحده درباره منشور کوروش، بهویژه تاکید بر اهمیت تاریخی و معنوی آن، نشانگر استمرارِ تاثیر تاریخی این سند باستانی است، از دوران باستان تا هویت و خاطره جمعی امروز، بهویژه در میان جامعه یهودی و مسیحی.
این رویداد نه تنها بازتاب تاریخی یک متن باستانی است، بلکه میتواند یادآور وعدهها و تحولات مهم در کتاب مقدس نیز باشد، وعدههایی که در بستر تاریخ و فرهنگ، همچنان مورد تامل و بحث هستند.
