اعطای پناهندگی استرالیا به دختران بازیکن فوتبال و سرنوشت مبهم افراد بازگشته به ایران
مقامات استرالیا پس از تهدید دختران بازیکن فوتبال ایران مبنی بر امتناع از خواندن سرود جمهوری اسلامی، به آنها از طریق اعطای ویزای بشردوستانه، پناهندگی داده و اعلام نمودند که آنها میتوانند در اینجا خانه داشته باشند.
امتناع از خواندن سرود جمهوری اسلامی در جام ملتهای آسیا، تیم ملی فوتبال زنان ایران را به کانون یک بحران سیاسی تبدیل کرد؛ بحرانی که با تهدیدهای داخلی، پناهندگی تعدادی از بازیکنان و نگرانی از سرنوشت دیگر بازیکنان، پس از بازگشت به ایران گره خورده است.
حضور تیم ملی فوتبال زنان ایران در مرحلۀ نهایی جام ملتهای آسیا، در شرایطی که برای نخستین بار به این مرحله از مسابقات راه یافته بودند، میتوانست صرفا یک اتفاق ورزشی مهم تلقی شود. با این حال، مجموعهای از تحولات سیاسی و واکنشهای تند حکومتی، این حضور را به یکی از خبرسازترین رویدادهای روزهای اخیر تبدیل کرد.
این تیم در حالی راهی رقابتهایی شد که تنها دو روز از حملۀ مشترک اسرائیل و آمریکا به ایران و کشتهشدن علی خامنهای رهبر پیشین جمهوری اسلامی، میگذشت؛ رویدادی که فضای سیاسی کشور را به شدت ملتهب کرده بود. در چنین شرایطی، بازیکنان تیم ملی زنان ایران در روز ۱۱ اسفند و در آستانۀ نخستین دیدار خود در این مسابقات که به میزبانی استرالیا برگزار میشود، از خواندن سرود جمهوری اسلامی خودداری کردند.
بازیکنان توضیحی رسمی درباره دلیل سکوت خود ارائه نکردند. اما همین سکوت کافی بود تا در فضای سیاسی داخل ایران موجی از واکنشهای تند شکل بگیرد. برخی چهرههای تندرو، این اقدام را نشانهای از «تمرد» از حکومت دانستند و حتی آن را خیانت در شرایط جنگی توصیف کردند.
تنها چند روز بعد، در اتفاقی که توجه بسیاری را جلب کرد، بازیکنان تیم ایران در آغاز دیدارهای دوم و سوم خود، سرود جمهوری اسلامی را خواندند و حتی در زمان پخش آن سلام نظامی دادند. این تغییر ناگهانی در رفتار تیم، گمانهزنیهای گستردهای درباره احتمال فشار نهادهای حکومتی بر بازیکنان را تقویت کرد.
در سالهای گذشته نیز ورزشکاران ایرانی بارها به دلیل موضعگیریهای سیاسی یا حتی رفتارهای نمادین، با فشارهای امنیتی و قضایی روبهرو شدهاند. به همین دلیل، بسیاری از ناظران معتقدند احتمال تهدید یا اعمال فشار بر اعضای تیم زنان برای تغییر رفتارشان دور از ذهن نیست.
تنشها در پایان سومین بازی ایران در روز ۱۷ اسفند به اوج رسید. در پایان این مسابقه، گروهی از هواداران بیرون از محل مسابقه اتوبوس تیم را محاصره کردند و خطاب به پلیس استرالیا فریاد زدند: «دختران ما را نجات دهید.»
این صحنهها در شبکههای اجتماعی بازتاب گستردهای پیدا کرد و به نمادی از نگرانی درباره امنیت بازیکنان پس از بازگشت به ایران تبدیل شد.
اندکی بعد، گزارشهایی منتشر شد مبنی بر اینکه پنج نفر از اعضای تیم ملی زنان ایران درخواست پناهندگی در استرالیا دادهاند. رسانههای رسمی داخل ایران ابتدا این خبر را «شایعه» خواندند، اما «فریده شجاعی» نایبرئیس زنان فدراسیون فوتبال، بهطور غیرمستقیم خروج این پنج بازیکن از هتل همراه با پلیس استرالیا را تایید کرد.
او همچنین اعلام کرد که برای پیگیری وضعیت این بازیکنان، با سفارت، فدراسیون فوتبال، وزارت خارجه و هر جایی که ممکن باشد و حتی با خانوادههای این پنج بازیکن تماس گرفته است. این اظهارات، بهجای پایان دادن به ابهامات، پرسشهای بیشتری درباره فشار احتمالی بر بازیکنان و خانوادههای آنها در داخل ایران ایجاد کرد.
همزمان با گسترش نگرانیها، شاهزاده رضا پهلوی ولیعهد ایران، در شبکه اجتماعی ایکس نسبت به سرنوشت این بازیکنان هشدار داد و از دولت استرالیا خواست امنیت آنها را تضمین کند. او درباره احتمال روبهرو شدن این ورزشکاران با عواقب جدی در صورت بازگشت به ایران ابراز نگرانی کرد.
از سوی دیگر، دونالد ترامپ رئیسجمهور ایالات متحده نیز در شبکه اجتماعی «تروث سوشال» به این موضوع واکنش نشان داد و هشدار داد که اگر استرالیا اجازه دهد این تیم به ایران بازگردد، اشتباه انسانی بسیار بزرگی مرتکب خواهد شد.
ترامپ همچنین اعلام کرد که در صورت مخالفت استرالیا با اعطای پناهندگی، ایالات متحده آماده پذیرش این بازیکنان است. او بعدتر نوشت که با نخستوزیر استرالیا درباره این موضوع گفتوگو کرده و در عین حال افزود برخی از اعضای تیم ممکن است به دلیل نگرانی درباره وضعیت خانوادههایشان در ایران، تصمیم به بازگشت بگیرند.
لازم به ذکر است که یکی دیگر از این بازیکنان به نام «گلنوش» که با توجه به قطعی اینترنت در ایران نمیتوانست با خانواده خود ارتباط برقرار کند، در لحظه آخر متوجه پیام مادرش شد مبنی بر اینکه در استرالیا بماند و به ایران بازنگردد. وی در لحظات آخر قبل از سوار شدن در هواپیما، به جمع همتیمیهای خود که درخواست پناهندگی داده بودند، بازگشت.
در ادامه این تحولات، وزیر مهاجرت استرالیا در شامگاه ۹ مارچ برابر با ۱۸ اسفند، تصاویری از دیدار خود با پنج فوتبالیست ایرانی منتشر کرد و اعلام کرد که به آنها گفته است میتوانند در استرالیا خانه داشته باشند و در امنیت زندگی کنند.
این پیام در حالی منتشر شد که «پنی وانگ» وزیر امور خارجه استرالیا، پیشتر از اظهار نظر مستقیم درباره پرونده تیم زنان ایران خودداری کرده بود. او با این حال تاکید کرده بود که جمهوری اسلامی به شکلی خونین و ظالمانه مردم خودش را سرکوب کرده و دولت استرالیا با مردم ایران، بهویژه زنان و دختران، ابراز همبستگی میکند.
پرونده تیم ملی فوتبال زنان ایران، بار دیگر نشان داد که در ساختار سیاسی جمهوری اسلامی، حتی رویدادهای ورزشی نیز میتوانند به میدان کشمکشهای سیاسی تبدیل شوند. سکوت چند ثانیهای بازیکنان در زمان پخش سرود حکومتی، به بحرانی تبدیل شد که اکنون پای دولتها، سیاستمداران و نهادهای امنیتی را به میان کشیده است.
در حالی که سرنوشت نهایی بازیکنانی که درخواست پناهندگی دادهاند هنوز روشن نیست، بسیاری از ناظران معتقدند این ماجرا بازتابی از وضعیت گستردهتر زنان و ورزشکاران در ایران است؛ جایی که حتی یک تصمیم ساده در زمین مسابقه نیز، میتواند پیامدهایی فراتر از ورزش داشته باشد.
