صلح در محاصره قدرت؛ هشدار واتیکان درباره خاموشی دیپلماسی در جهان امروز
واتیکان طی پیامی، از کاتولیکها خواست تا صدای فعال صلح باشند و در برابر تضعیف دیپلماسی و غلبه منطق قدرت سکوت نکنند.
کاردینال «پیترو پارولین» وزیر امور خارجه سریر مقدس، در اظهاراتی تازه نسبت به روندهای نگرانکننده در نظام بینالملل هشدار داده و از کاتولیکها خواست نقش فعالتری در ترویج صلح ایفا کنند. او تاکید کرد: «در شرایطی که منطق قدرت بر روابط جهانی سایه انداخته، سکوت مومنان میتواند پیامهای صلحطلبانه کلیسا را بیاثر کند.»
این مقام ارشد واتیکان در گفتوگویی با یک نشریه فرهنگی ایتالیایی، با اشاره به تلاشهای رهبران کلیسا برای جلوگیری از درگیریها، هشدار داد که اگر حمایت عملی از این پیامها وجود نداشته باشد، خطر آن وجود دارد که این صداها به صدایی در بیابان تبدیل شوند. او با یادآوری تلاشهای پاپ ژان پل دوم برای جلوگیری از جنگ عراق، این تجربه را نمونهای دانست که نشان میدهد بیتوجهی به هشدارهای معنوی چه پیامدهایی میتواند داشته باشد.
در همین راستا، پارولین بر ضرورت همراهی مومنان با پاپ لئو رهبر کنونی کلیسای کاتولیک، تاکید کرد و خواستار مقابله با آنچه «تبلیغات دروغین تجدید تسلیحات» نامید، شد.
وزیر امور خارجه واتیکان فضای کنونی جهان را به گونهای توصیف کرد که در آن راهحلهای نظامی بهسرعت جایگزین ابزارهای دیپلماتیک میشوند. او با ابراز شگفتی گفت: «من از اینکه گزینه نظامی به عنوان گزینهای قاطع و اجتنابناپذیر ارائه میشود، متعجبم.»
به باور او، این روند باعث شده است که دیپلماسی عملا خاموش شود و ظرفیت گفتوگو و میانجیگری، به حاشیه رانده شود. در چنین شرایطی، حساسیت جهانی نسبت به پیامدهای فاجعهبار جنگ و اهمیت قوانین بینالمللی نیز رو به کاهش است.
پارولین یکی از ریشههای بحران فعلی را نوعی چندقطبیگرایی مبتنی بر قدرت دانست؛ وضعیتی که در آن کشورها بیش از آنکه به قواعد مشترک جهانی پایبند باشند، به منافع و توان خود تکیه میکنند.
او با اشاره به تحولات مرتبط با اوکراین و نوار غزه، این وضعیت را نمونهای روشن از «استانداردهای دوگانه» توصیف کرد و گفت: «بسیاری از دولتها، خشم خود را از حملات علیه غیرنظامیان اوکراینی توسط موشکها و پهپادهای روسی ابراز کرده و تحریمهایی را علیه متجاوزان اعمال کردهاند. اما فکر نمیکنم همین اتفاق در مورد فاجعه تخریب غزه افتاده باشد.»
به گفته او، چنین رویکردی نشان میدهد که قوانین بینالمللی، در عمل تنها زمانی مورد استناد قرار میگیرند که با منافع سیاسی قدرتها همسو باشند.
این دیپلمات باسابقه واتیکان همچنین نسبت به تضعیف ساختارهای چندجانبه جهانی هشدار داده و تاکید کرد که اتکا به توازن قوا به جای توافقهای بینالمللی، راهی ناپایدار و خطرناک است.
او تصریح کرد که پذیرش منطق قویترها، به معنای بازنویسی قواعد جهانی به نفع قدرتها و تضعیف نهادهای بینالمللی است.
پارولین در بخش دیگری از سخنانش، به وضعیت اتحادیه اروپا اشاره کرد و از ناتوانی این اتحادیه در اتخاذ مواضع یکپارچه انتقاد نمود. او خواستار احیای حس همبستگی اروپایی شد و تاکید کرد که اقدامات مشترک باید بدون عدول از اصول بنیادین شکل بگیرد.
مواضع اخیر واتیکان، در ادامه رویکردی است که طی سالهای گذشته نیز بارها از سوی رهبران این نهاد مطرح شده است؛ رویکردی که بر اولویت گفتوگو، میانجیگری و کاهش تنشها تاکید دارد.
سریر مقدس همواره تلاش کرده است در بحرانهای بینالمللی، نقش میانجی یا تسهیلکننده گفتگو را ایفا کند و از طریق شبکه دیپلماتیک خود، کشورها را به راهحلهای مسالمتآمیز تشویق کند.
در شرایطی که بسیاری از تحلیلگران از بازگشت جهان به رقابتهای قدرتمحور سخن میگویند، این هشدارها نشان میدهد که نگرانی واتیکان نهتنها معطوف به درگیریهای جاری، بلکه به آینده نظم جهانی و جایگاه صلح در آن است.
