هشدار عفو بینالملل: جنگ به پوششی برای تشدید سرکوب مخالفان در ایران تبدیل شده است
عفو بینالملل در گزارشی تازه هشدار داده است که مقامهای جمهوری اسلامی پس از آغاز درگیریهای نظامی اخیر، دامنه سرکوب مخالفان، فعالان مدنی و اقلیتهای مذهبی و قومی را به شکل چشمگیری افزایش دادهاند. این سازمان میگوید از زمان آغاز جنگ، هزاران نفر در سراسر ایران بازداشت شدهاند، دهها نفر در پروندههای سیاسی اعدام شدهاند و همزمان طولانیترین قطع سراسری اینترنت در تاریخ ثبتشده جهان، امکان اطلاعرسانی مستقل و نظارت بر وضعیت حقوق بشر را به شدت محدود کرده است.
بر اساس گزارش منتشرشده از سوی عفو بینالملل، نهادهای امنیتی و قضایی ایران از آنچه «شرایط جنگی» توصیف میشود، برای تشدید فشار بر منتقدان و مخالفان استفاده کردهاند. این گزارش از بازداشت بیش از شش هزار نفر از جمله روزنامهنگاران، وکلا، مدافعان حقوق بشر، فعالان سیاسی و اعضای اقلیتهای قومی و دینی خبر میدهد و میگوید روند رسیدگی به بسیاری از این پروندهها، با سرعتی غیرمعمول و بدون رعایت استانداردهای دادرسی عادلانه انجام شده است.
عفو بینالملل همچنین اعلام کرده است که از زمان آغاز حملات نظامی در اواخر فوریه ۲۰۲۶، دستکم ۳۹ نفر در پروندههایی با ماهیت سیاسی اعدام شدهاند. به گفته این سازمان، شماری از این افراد پس از محاکمههایی که با اتهام استفاده از اعترافات اجباری، محرومیت از دسترسی موثر به وکیل و نقض حقوق متهمان همراه بوده، با حکم اعدام روبهرو شدهاند.
یکی از محورهای مهم گزارش، موضوع ناپدیدسازی قهری بازداشتشدگان است. عفو بینالملل میگوید خانواده بسیاری از بازداشتشدگان هفتهها و حتی ماهها از محل نگهداری یا وضعیت عزیزان خود بیاطلاع بودهاند. در میان نامهای ذکرشده در گزارش، نسرین ستوده، آستاره (مریم) انصاری، الهام زراعتپیشه و ماری محمدی دیده میشوند. این سازمان میگوید ماری محمدی، فعال حقوق بشر و شهروند مسیحی، از اواخر فوریه ۲۰۲۶ ناپدید شده و مقامها تاکنون اطلاعات روشنی درباره سرنوشت او ارائه نکردهاند.
در بخش دیگری از این گزارش به وضعیت اقلیتهای دینی اشاره شده است. عفو بینالملل میگوید برخوردهای امنیتی با اعضای اقلیتهای مذهبی، در ماههای اخیر شدت گرفته و شماری از آنان با احکام سنگین زندان مواجه شدهاند. این سازمان همچنین از گزارشهای متعدد درباره شکنجه، بازداشت در انزوای کامل، محرومیت از تماس با خانواده، اعترافگیری اجباری و محدودیت دسترسی به وکیل خبر داده است.
یکی از برجستهترین موارد مطرحشده در گزارش، قطع بیش از ۸۸ روزه اینترنت جهانی در ایران است؛ اقدامی که عفو بینالملل آن را طولانیترین خاموشی اینترنتی ثبتشده در سطح یک کشور توصیف کرده است. به گفته این سازمان، این محدودیت گسترده نه تنها ارتباط میلیونها ایرانی با جهان خارج را قطع کرد، بلکه شرایطی فراهم آورد که ثبت و مستندسازی نقض حقوق بشر با دشواری بیشتری انجام شود. گزارشهای مستقل نیز حاکی از آن است که این قطع اینترنت، خسارت گستردهای به کسبوکارهای آنلاین و اقتصاد دیجیتال ایران وارد کرده است.
«اریکا گوئهوارا روساس» مدیر ارشد پژوهش، سیاستگذاری، دادخواهی و کارزارهای عفو بینالملل، در بخشی از این گزارش گفته است: «مقامهای ایرانی از این بحران سوءاستفاده میکنند تا حقوق بشر مردم ایران را بیش از پیش تضعیف کنند؛ مردمی که پیشاپیش از پیامدهای ویرانگر حملات هوایی غیرقانونی نیروهای ایالات متحده و اسرائیل، و همچنین دههها نقض حقوق بینالملل از سوی جمهوری اسلامی رنج میبرند.»
او همچنین افزوده است: «مقامها برای حفظ سلطه خود بر قدرت، یک یورش همهجانبه علیه مردم ایران به راه انداختهاند و هر کسی که جرات کند از جمهوری اسلامی انتقاد کند، اطلاعاتی درباره حملات هوایی آمریکا یا اسرائیل یا نقض حقوق بشر را با جهان خارج در میان بگذارد، یا صرفا تلاش کند از طولانیترین قطع اینترنت ثبتشده عبور کند تا با عزیزان خود ارتباط برقرار کند یا به اطلاعات مستقل دسترسی یابد را، هدف قرار میدهند.»
عفو بینالملل در پایان، از جامعه جهانی خواسته است مانع استفاده مقامهای جمهوری اسلامی از شرایط جنگی به عنوان پوششی برای تشدید سرکوب داخلی شود. این سازمان خواستار آزادی بازداشتشدگان خودسرانه، پایان دادن به شکنجه و بدرفتاری با زندانیان، روشن شدن وضعیت ناپدیدشدگان قهری، لغو محدودیتهای اینترنتی و توقف فوری اجرای احکام اعدام شده است. انتشار این گزارش همزمان با افزایش انتقادها در نهادهای بینالمللی از وضعیت حقوق بشر در ایران صورت میگیرد؛ انتقادهایی که در هفتههای اخیر در پارلمان اروپا نیز بازتاب یافته است.
