Nachtelijke vernietiging van historische kerk in Mashhad; nog een teken van uitwissing van christelijk erfgoed in Iran

De evangelische kerk van Mashhad, een van de zeldzame monumenten van de Iraanse protestantse gemeenschap en een ingeschreven erfgoedstuk op de nationale erfgoedlijst van het land, werd in de vroege ochtend van 14 Khordad volledig verwoest in een operatie die volgens getuigen slechts enkele uren duurde. Deze gebeurtenis vindt plaats terwijl cultuurerfgoedactivisten al lange tijd waarschuwingen hebben gegeven voor het gevaar van vernietiging van dit historische gebouw, en het stilzwijgen van de autoriteiten over de reden en wijze van deze actie heeft nu nieuwe vragen opgeroepen over het lot van het christelijk erfgoed in Iran.

Rapporten geven aan dat de vernietigingsoperatie van dit gebouw in de vroege ochtenduren is begonnen en voor zonsopgang is beëindigd. Een getuige die jarenlang het verwerings- en aanzien van dit gebouw heeft gedocumenteerd, zei dat de vernietiging plaatsvond tussen ongeveer twee en vier uur ‘s ochtends en kort daarna werd de locatie onder controle genomen, waardoor fotograferen ervan niet meer mogelijk was. Volgens hem waren er vóór het begin van de operatie wijzigingen aangebracht aan de ingang van het gebouw, wat uit het oogpunt van lokale activisten een teken kon zijn van voorbereiding op de uitvoering van deze maatregel.

De vernietiging van deze kerk is bijzonder belangrijk omdat het gebouw niet alleen een religieus gebouw was, maar ook deel uitmaakte van het historische geheugen van de stad Mashhad en een symbool vormde van de eeuwenoude aanwezigheid van de evangelische christelijke gemeenschap in het noordoosten van Iran. Dit gebouw, dat in de periode van de eerste Pahlavi-dynastie was gebouwd, werd in 1384 (1966) ingeschreven op de lijst van nationale monumenten van Iran en werd om zijn architectuur herkend met zijn kruisvormig dak en eigen ontwerp. Internationale bronnen met betrekking tot cultureel erfgoed introduceerden het tot voor kort als een ingeschreven nationaal monument.

Afbeeldingen gepubliceerd in 2025 tonen aan dat de kerk in de afgelopen maanden verlaten was en niet beschikbaar was voor openbaar bezoek; een situatie die veel activisten voor de rechten van religieuze minderheden beschouwen als een weerspiegeling van bredere beperkingen tegen de activiteiten van protestantse kerken in Iran.

Deze kerk herinnerde ook aan de historische rol van de evangelische gemeenschap bij de ontwikkeling van maatschappelijke en medische diensten in Mashhad. Een van de belangrijkste erfgenissen van deze gemeenschap was de medewerking aan de oprichting van het American Hospital in Mashhad; een instelling die tot de eerste moderne medische instellingen in deze stad behoorde en een rol speelde in de ontwikkeling van medische infrastructuur in de regio.

De vernietiging van de evangelische kerk van Mashhad vindt plaats terwijl in de afgelopen vier decennia een aanzienlijk aantal eigendommen, scholen, medische centra en gebedshuizen die toebehoorden aan christelijke gemeenschappen in Iran ofwel in beslag zijn genomen, van functie zijn veranderd, ofwel geleidelijk buiten bereik van de christelijke gemeenschap zijn geraakt. Waarnemers van de zaken van religieuze minderheden zijn van mening dat de vernietiging of sluiting van dergelijke gebouwen niet alleen het verdwijnen van enkele structuren betekent, maar ook een deel van de geschiedenis van de aanwezigheid van christenen in Iran bedreigt.

Tot het moment van rapportage is er geen officiële verklaring gepubliceerd over de vergunning, reden of verantwoordelijkheid voor de vernietiging van dit historische monument. Dit gebeurt terwijl het verlies van een ingeschreven nationaal gebouw natuurlijkerwijs onmiddellijke verantwoording van de bevoegde instanties op het gebied van cultureel erfgoed en bescherming van historische monumenten met zich meebrengt; een verantwoording die tot nu toe niet is gegeven.

Voor dit rapport, een combinatie van Perzische en Engelse hashtags die zowel nieuwsachtig zijn als nuttig voor christelijke, mensenrechten- en cultuurerfgoedgebruikers: