Vredeskoning tegen oorlogsstorm; boodschap van Paus Leo XIV tegen heiligverklaring van geweld

Paus Leo XIV benadrukte dat Jezus Christus de vredeskoning is tegenover de oorlogsstorm, en stelde vast dat de naam Christus nooit een instrument is voor het rechtvaardigen van geweld en bloedvergieten.

Een maand na de escalatie van het conflict tussen de Verenigde Staten, Israël en de Islamitische Republiek Iran, leverde Paus Leo XIV tijdens de plechtigheid van ‘Palmzondag’ (29 maart) een expliciete en ongekende boodschap af over de relatie tussen christelijk geloof en oorlog; een boodschap waarin elk misbruik van de naam Christus ter rechtvaardging van geweld resoluut werd afgewezen.

De leider van de katholieke kerk, terwijl duizenden gelovigen zich op het Sint-Pietersplein hadden verzameld, beschreef Jezus door het verhaal van zijn intocht in Jeruzalem opnieuw te lezen als de ‘vredeskoning’; een koningschap dat niet door militaire macht, maar door demoed en liefde de ware betekenis van gezag opnieuw heeft gedefinieerd. Volgens de Paus staat dit beeld tegenover de logica van oorlog en wraak die vandaag de dag opnieuw de wereld teistert.

De Paus ging in een belangrijk deel van zijn prediking in op het lijden van Christus op weg naar het kruis en zei: “Wij stappen met Christus ook op de weg van het kruis.” Hij vervolgde: “Hij staat standvastig in zijn demoed, terwijl anderen geweld aanwakkeren. Hij wijdt zich aan het aanvaarden van de mensheid, zelfs wanneer anderen zwaard en knuppel ter hand nemen.” Deze woorden hebben, vooral gezien de toegenomen militaristische toon in sommige politieke en zelfs religieuze kringen, brede weerklank gevonden.

De leider van de katholieken ter wereld benadrukte dat de missie van Christus bestond uit het verzoenen van de mens met God en het herstellen van de verbroken banden tussen mensen; een missie die in volledige tegenspraak staat met geweld en oorlog. Met herhaalde nadruk op het concept ‘vredeskoning’, herinnerde hij er aan dat het gedrag en de keuzes van Jezus in de moeilijkste momenten een helder voorbeeld vormen voor het afwijzen van geweld.

De Paus verwees naar een van de sleutelnaverhalen in de evangeliën en zei: “Toen een van de apostelen het oor van de knecht van de hogepriester afsneed, gebood Jezus zijn discipel het zwaard in de schede te steken en herinnerde hem eraan dat wie het zwaard gebruikt, ook door het zwaard zal sterven.” Hij herinnerde ook aan dat Christus op het moment van zijn kruisiging niet alleen niet tot gewelddadig verzet overging, maar door het lijden te aanvaarden, een ander pad voor de mensheid opende.

Vervolgend benadrukte Paus Leo het goddelijke karakter van Christus’ boodschap en zei: “Christus openbarde het genadig gelaat van God, die geweld altijd afwijst.” Hij voegde eraan toe dat het aanvaarden van het kruis niet een teken van zwakte is, maar het hoogtepunt van kracht in liefde en zelfopoffering; een keuze die al het menselijk lijden omvat.

Het slotgedeelte van deze rede had een meer waarschuwende toon. De Paus verklaarde, stellende op het boek Jesaja (1:15): “Hoewel je veel bidt, zal ik niet verhoren, want jullie handen zijn met bloed bevlekt.” Hij vervolgde toen stellig: “Jezus is de vredeskoning en verwerpt oorlog. Niemand kan hem gebruiken ter rechtvaardging van oorlog. Hij hoort niet naar het gebed van oorlogsstichters, maar wijst hen af.”

Dit standpunt werd ingenomen in omstandigheden waarin berichten duiden op een toename van religieuze toon in bepaalde politieke kringen. Als voorbeeld: in de afgelopen dagen bad “Pete Hegseth”, de Amerikaanse minister van Defensie, in een religieuze ceremonie in het Pentagon om “krachtige, vernietigende maatregelen tegen degenen die geen enkel medelijden verdienen”; een onderwerp dat uitgebreide kritische reacties onder religeuze waarnemers en vredesactivisten heeft opgewekt.

De uitlatingen van Paus Leo kunnen worden gezien als een serieuze poging om het christelijke spraakgebruik naar zijn eigenlijke kern terug te brengen, namelijk vrede, liefde en vergeving. In een tijd waarin religie soms wordt omgezet in een instrument ter legitimering van conflicten, herinnert deze boodschap eraan dat de essentie van het christelijk geloof bestaat uit verzet tegen geweld en verdediging van menselijke waardigheid, zelfs in de meest gespannen momenten van de geschiedenis.