Trumps jaarlijkse toespraak over bedreigende Iran; een vijand opnieuw gedefinieerd in het hart van het Amerikaanse Congres

Trumps jaarlijkse toespraak met Iran als centraal thema veranderde de bedreiging van de nationale veiligheid van Amerika van een buitenlandse-politieke discussie in een argument voor preventieve actie.

Donald Trump concentreerde zich in zijn meest recente jaarlijkse toespraak voor het Congres bijzonder op Iran; een concentratie die verder ging dan het niveau van regionale ontwikkelingen en leidde tot een herdefiniëring van de positie van de Islamitische Republiek in de doctrine van Amerikaanse nationale veiligheid. Wat hij over Teheran zei, was niet slechts een beschrijving van een regionale rivaal, maar een poging om Iran af te schilderen als een “direct gevaar voor de nationale veiligheid van Amerika”.

In dit kader werden drie hoofdcomponenten samengevoegd: “binnenlandse onderdrukking, een geschiedenis van confrontaties met Amerikaanse troepen en het gevaar van raketten en kernwapens.” Dit drieledige kader creëert een coherent verhaal waarin strenge maatregelen niet als optionele keuze, maar als rechtvaardig antwoord worden gepresenteerd.

Trump probeerde in een gedeelte van zijn toespraken, met verwijzing naar de dood van ten minste 32.000 demonstranten en beschrijvingen van scènes van schieten en executies, de Iraanse regering niet alleen als een uitdagende speler, maar als een “gevaarlijk en wreed regime” af te schilderen.

Zo’n karakterisering tilt de confrontatie met Teheran van het niveau van geopolitieke rivaliteit naar een moreel niveau. In dit verhaal kan een mogelijke botsing met Iran in de geest van een deel van de Amerikaanse publieke opinie de kleur en geur krijgen van verdediging van menselijke waarden, niet slechts machtsevenwicht.

Aan de andere kant koppelde hij, met verwijzing naar het feit dat Iran wordt geleid door zeer gevaarlijke personen, interne instabiliteit aan extern gevaar. Zijn impliciete boodschap luidt: “Een regime dat binnenshuis gebruik maakt van wijdverbreide geweld, kan dezelfde logica ook naar buiten volgen. Bijgevolg is het onderwerp niet alleen regionale politiek, maar krijgt het een onvoorspelbare en ideologische aard.”

Trump riep met een herinnering aan duizenden dode en gewonde Amerikaanse militairen als gevolg van wegzijbommen een verleden op waarin de Islamitische Republiek wordt afgeschilderd als rechtstreeks verantwoordelijk voor schade aan Amerikanen. Zijn verwijzing naar de eliminatie van “Qassem Soleimani” krijgt ook in dit kader betekenis; een actie die in 2020 de spanningen tussen Teheran en Washington op een hoogtepunt bracht. Maar het keerpunt in zijn toespraak was toen hij zei dat Iran raketten aan het ontwikkelen is die binnenkort Amerikaanse grondgebied zullen bereiken.

In de Amerikaanse veiligheidsretoriek verandert de vergelijking op het moment dat een bedreiging de regionale grenzen overschrijdt en Amerikaans grondgebied bereikt. Zolang het gevaar beperkt blijft tot het Midden-Oosten, is tegenstand tegen militaire interventie gemakkelijker; maar zodra Amerikaanse steden worden afgeschilderd als potentieel in gevaar, verschuift het debat van “keuze voor oorlog” naar “preventie van rampen”.

In feite herconstrueert Trump de logica van preventieve actie: “Als vandaag geen reactie volgt, kan het morgen te laat zijn.”

De Amerikaanse president benadrukte opnieuw dat hij “nooit zal toestaan dat de grootste sponsor van terrorisme ter wereld kernwapens in handen krijgt.” Deze stelling steunt op een langdurig consensus in het Washingtonse beleid: voorkoming van kernversterking van Iran, ongeacht welke partij aan het bewind is.

Met verwijzing naar “Operatie Midnite Hammer” en de bewering dat Irans kernprogramma is vernietigd, en vervolgens de claim dat Teheran alles opnieuw is begonnen, schetste hij een zich herhalende cyclus: “Wij hebben het vernietigd, zij hebben het herbouwd. Wij hebben gewaarschuwd, zij hebben niet geluisterd.”

Dit kader plaatst zelfs mogelijke onderhandelingen in een specifieke positie. Vanuit zijn perspectief is diplomatie uitgetest, maar Iran heeft nog steeds niet die toverwoorden uitgesproken: “Wij zullen nooit kernwapens hebben.” In zo’n verhaal zal, als onderhandelingen niet slagen, de verantwoordelijkheid voor falen op Teheran rusten.

Deze positie kan ook worden geanalyseerd in het verlengde van Trumps beslissing in 2018 om zich terug te trekken uit de JCPOA; een akkoord dat hij ontoereikend achtte en beloofd had te vervangen door maximale druk.

Trump benadrukte tegelijkertijd dat “mijn voorkeur diplomatie is”, maar voegde eraan toe “ik zal nooit twijfelen bij het aangaan van bedreigingen tegen Amerika.” Deze combinatie is een eigentijdse versie van de doctrine “vrede door kracht”; een benadering die een lange geschiedenis heeft in het buitenlandse beleid van Republikeinen.

Zo’n kader stelt hem in de positie van een leider die eerst de diplomatieke weg probeert, maar die niet terugdeint bij direct gevaar. Deze boodschap is aantrekkelijk voor conservatieve achterban: noch onbezorgde oorlogszucht, noch passieve politiek.

Over het geheel genomen schetst Trumps toespraak drie niveaus van legitimatie voor eventuele maatregelen:

1. Morele legitimatie: Verzet tegen een regering die naar zijn zeggen zijn eigen volk onderdrukt.
2. Historische legitimatie: Reactie op een verleden waarin Amerikanen schade hebben geleden.
3. Preventieve veiligheidslegaliteit: Voorkoming van raket- en kernbedreigingen tegen Amerikaans grondgebied.

Met deze combinatie wordt Iran van een regionaal onderwerp omgetoverd tot een zaak die verband houdt met Amerikaanse nationale veiligheid. In zo’n klimaat kan het Witte Huis, als het besluit tot beperkte of uitgebreide maatregelen neemt, dit presenteren niet als het betreden van een nieuwe keuzeoorlog in het Midden-Oosten, maar als een noodzakelijke stap ter verdediging van Amerikaanse burgers.

Met andere woorden, deze toespraak was niet alleen een reeks waarschuwingen, maar een poging om de publieke opinie en het Congres mentaal voor te bereiden op een scenario waarin, in geval van diplomatieke mislukking, militaire actie als een rechtvaardigbare optie naar voren kan worden gebracht.