Iran in de waan van buitenlandse onrust, terwijl de regering de werkelijkheid van onderdrukking verhult

Ali Khamenei stelde de Verenigde Staten en betogers verantwoordelijk voor het binnenlandse tumult in Iran, maar negeerde duizenden doden en de rol van regeringsfunctionarissen.

Ayatollah Ali Khamenei zei in zijn recente officiële toespraak, terwijl hij rechtstreeks en ongekend beschuldigingen uitte tegen de Amerikaanse president, dat Washington rechtstreeks betrokken was bij de recente protesten in Iran en noemde deze de “Amerikaanse opruiing”. Hij zei: “Ik zeg stellig dat het doel van Amerika met deze recente opruiing was Iran op te eten.” Hij voegde eraan toe dat het beleid van Washington onder alle opeenvolgende regeringen geweest is om controle over het onafhankelijke land Iran te verkrijgen, een bewering die ongegrond en een herhaling van het officiële Teheran-verhaal is.

Khamenei noemde Donald Trump schuldig, niet alleen vanwege de sancties, maar ook vanwege “beschuldigingen, schade en slachtoffers” van de protesten – een bewering die ter discussie staat en kritiek verdient wanneer vergeleken met onafhankelijke analysen van media en mensenrechtenorganisaties.

Hij wilde niet alleen de rol van de regering in de slachting van betogers niet ontkennen, maar probeerde betogers verantwoordelijk te stellen voor de dood van duizenden mensen en beschuldigde hen van connecties met “Amerika en Israël” – een bewering die nog steeds onbewezen en niet onafhankelijk te verifiëren is.

Khamenei zei ook: “We zijn niet van plan het land naar oorlog te voeren, maar we zullen binnenlandse misdadigers evenmin loslaten”, een positie die zowel een bedreiging als een rechtvaardiging van binnenlandse onderdrukking inhoudt.

In tegenstelling tot wat Iraanse autoriteiten zeggen, tonen onafhankelijke gegevens een ander beeld:

• Mensenrechtengroepen hebben gerapporteerd dat het aantal doden bij de protesten enkele duizenden kan hebben bereikt, een kwestie die zelfs Khamenei indirect erkende.
• Onafhankelijke bronnen schatten het aantal dodelijke slachtoffers op veel meer dan 15.000 mensen en benadrukken dat deze aantallen aanzienlijk hoger kunnen zijn, omdat precieze verificatie van de gegevens moeilijk is vanwege internetuitval en informatieonderdrukking.
• Mensenrechtenrapporten wijzen ook op duizenden arrestaties, foltering en doodsvonnissen, inclusief zaken van mensen die ter dood zijn veroordeeld en waarvan de executie nog onduidelijk is.

Ondertussen heeft de regering van de Verenigde Staten onder leiding van Trump herhaaldelijk erkend dat zij geen nauwkeurige informatie over het geweld heeft, maar waarschuwde zij voor verdere onderdrukking en meldde zij dat het stoppen van executies van betogers, hetgeen met reacties van Iraanse gerechtelijke functionarissen werd geconfronteerd.

In de afgelopen dagen heeft Trump herhaaldelijk gezegd dat als de onderdrukking doorgaat, hij een harde reactie zal ondernemen. Volgens hem zijn meer dan 800 executies geannuleerd (hoewel Iran deze bewering ontkent). Desondanks heeft een expliciete militaire dreiging nog niet plaatsgevonden en heeft hij zich tot diplomatieke schijnvertoning gericht.

Iran heeft in reactie op deze bedreigingen niet alleen de beschuldigingen tegen Amerika en Israël herhaald, maar ook gewaarschuwd dat elke aanval zal worden beantwoord met een “heftige reactie”, een dreiging die de regio tot de rand van een breed militair conflict kan brengen.

Khamenei nam in zijn toespraak standpunt tegen Amerika, maar ontkende of bagatelliseerde tegelijkertijd de rol van Iraanse veiligheidstroepen in de slachting van betogers. Dit type narratief, bekend als “werkelijkheidsherschikking voor legitimatie”, is wanneer de regering de werkelijke verantwoordelijkheid voor onderdrukking en geweld probeert toe te schrijven aan externe factoren of de betogers zelf, in plaats van aan de machtstructuur.

Het creëren van het beeld van “Amerikaanse opruiing” ontdoet binnenlandse volksbewegingen feitelijk van hun rechtmatige eisen en stelt hen gelijk aan buitenlandse politieke projecten. Deze tactiek is in het verleden herhaaldelijk gezien in de officiële retoriek van de Islamitische Republiek.

De beschuldiging dat Trump “opruiers aanmoedigde” of “Amerika Iran wil opeten”, is slechts een herhaling van gouvernementale propagandaverhalen en geen op bewijzen gebaseerde analyse. Hoewel er Amerikaanse media- en politieke inmenging tijdens de protesten plaatsvond, zou het beschouwen van deze protesten als uitsluitend het product van een buitenlandse samenzwering niet overeenstemmen met veldwerkelijkheden en onafhankelijke rapporten.

Het erkennen van de dood van duizenden mensen in de protesten door Irans leider is eigenlijk een impliciete erkenning van de intensiteit van de onderdrukking; maar hoewel hij de verantwoordelijkheid hiervoor niet direct aanvaardt, probeert hij deze toe te schrijven aan “relschoppers” en “buitenlandse vijanden”.

Deze toespraak en internationale reacties tonen aan dat de Iraanse crisis nu meer dan ooit is omgezet in narratieve tegenstellingen, verantwoordelijkheidsvermijding en propagandistisch machtsspel, waar de veldwerkelijkheid (doden, onderdrukking, arrestaties) verstrengeld is geraakt in media- en politieke spelletjes.

Als we deze situatie in één zin willen samenvatten: “Midden in volksbetogingen probeert de Iraanse regering, in plaats van verantwoording af te leggen voor onderdrukking, door ongegronde beschuldigingen tegen Amerika en betogers te herhalen, de bittere binnenlandse werkelijkheid achter buitenlandse beschuldigingen verborgen te houden.”