Taboes van een patriarchale samenleving en eerwraakmoorden

De moord op nog een meisje door haar vader heeft de discussie over eerwraakmoorden opnieuw in de media gebracht. De pogingen van activisten om voorlichting te geven over eerwraakmoorden worden overschaduwd door de wetten van de Islamitische Republiek die de patriarchale cultuur ondersteunt.

Voor de adjunct-sociaal adviseur van het commandantschap van de politie in de provincie Kerman is het belangrijk dat de media geen onjuiste berichten publiceren over de moord op Rihane Ameri. Kolonel Kourosh Ahmad Yousefi zei woensdag op 28 Khordad tegen het Islamitische Republiek nieuwsagentschap: “De vader van Rihane Ameri heeft zijn dochter niet met een bijl gedood, hij werd boos en gooide een ijzeren staaf naar haar, die haar hoofd raakte. De vader, die berouw toont, is nu in politiebewaring.”

Rihane Ameri, een 25-jarige vrouw uit Kerman, werd dinsdag avond vermoord. De politie vond haar lichaam in de woestijn rond de stad. In plaats van zijn dochter naar het ziekenhuis te brengen, had de “berouwvolle vader” haar in de woestijn achtergelaten.

Het is onduidelijk hoe lang dit jonge meisje na de impact van de staaf of bijl op haar hoofd nog in leven was. Iraanse media schreven, naar verluidt van Rihanes moeder, dat zij laat thuiskwam en dat haar vader haar met de dood had bedreigd.

In tegenstelling tot wat kolonel Kourosh Ahmad Yousefi, adjunct-sociaal adviseur van het commandantschap van de politie in de provincie Kerman, zegt, kan de moord op Rihane Ameri niet alleen worden samengevat tot het gooien van een ijzeren staaf naar haar.

Haar moord is nog een voorbeeld van eerwraakmoorden in Iran, die in vrijwel alle gevallen met voorbedachte rade en planning plaatsvinden en een gemeenschappelijk kenmerk hebben: er bestaat geen enkele instelling om de slachtoffers van eerwraakmoorden, die herhaaldelijk bedreigd worden voordat ze sterven, te beschermen.

Asiyeh Amini, activiste voor vrouwenrechten, zegt tegen Deutsche Welle: “We zijn traditioneel een patriarchale samenleving. Dat patriarchaat waar we kritiek op hebben in de wet, heeft wortels in onze cultuur. We worden nog steeds geconfronteerd met veel taboes over vrouwen, bijvoorbeeld het spreken over het vrouwelijk lichaam of eenvoudige seksuele voorlichtingskwesties zijn taboe. De regering heeft deze taboes in de afgelopen 40 jaar voortdurend in de samenleving versterkt en bijvoorbeeld literatuur, kunst en media verboden om zelfs maar over het vrouwelijk lichaam te spreken.”

Rihane Ameri, van wie nu veel video’s op sociale media zijn verspreid, was blijkbaar een trouwjurkmodel. Een aantal Iraanse mediaorganen noemde de “woede” van Rihanes vader als reden haar activiteit als model voor trouwjurken.

“Modelen” in de virtuele ruimte is een misdrijf en wordt vervolgd door de Iraanse cybernetische politie. Een jonge vrouw die geïnteresseerd is in modellen staat evenzeer op de lijst van gebieden waarin de patriarchale wetten van de Islamitische Republiek bepaal maken – zoals haar kledingstijl, beroepskeuze of partner – en wordt als medeplichtig van een fanatieke vader en echtgenoot beschouwd.

Deze wetten, zoals de Islamitische strafwet, beschouwen de vader nog steeds als “erfgenaam” en definiëren geen “wreedheid” voor hem, zelfs als hij zijn eigen dochter vermoordt. Niet alleen de rechterlijke macht, een benoemde instelling van de leider van de Islamitische Republiek, maar ook door het volk gekozen instellingen zoals de regering en het parlement nemen beslissingen in overeenstemming met het heersende patriarchale denken.

Bijvoorbeeld het wetsvoorstel voor de veiligheid van vrouwen, dat negen jaar geleden door vrouwenrechtenactivisten werd voorgesteld voor regeringssteun voor dochters en vrouwen in gezinnen en vorig jaar werd aangenomen onder de herziene naam “Wetsvoorstel voor bescherming, waardigheid en veiligheid van vrouwen tegen geweld”, is nog steeds niet ten uitvoer gebracht.

In dit wetsvoorstel werden veel bepalingen uit de originele tekst, zoals seksueel en psychologisch geweld binnen gezinnen, geschrapt. Desondanks hoopt Massoumeh Ebtekar, adjunct-president, dat de regering met deze wetgeving een oplossing kan vinden voor hoe slachtoffers van huiselijk geweld kunnen worden beschermd.

Massoumeh Ebtekar zei in de eerste week van Khordad, na de moord op Romina Ashrafi, dat de regering van plan was de discussie over het vrouwenveiligheidswetsvoorstel “snel” aan te pakken. Ebtekar zei woensdag op 28 Khordad, vier weken na de moord op Romina en twee andere veel besproken eerwraakmoorden, tegen Khabar Online: “Het beste wat we nu kunnen doen om dit soort moorden te voorkomen, is het versnellen van de uitvoering van het wetsvoorstel voor vrouwenveiligheid tegen geweld.”

Romina Ashrafi, een 14-jarig meisje uit Talesh in de provincie Gilan, werd op 1 Khordad vermoord door haar vader. Haar moord kreeg veel aandacht in media en pers binnen en buiten Iran. Haar gruwelijke moord met een sikkel werd echter na enkele dagen vergeten. Slechts drie weken later werd Fateme Barahei, 19 jaar oud uit Abadan, op 25 Khordad onthofd door haar echtgenoot. De moord op Rihane Ameri is de derde eerwraak van de maand Khordad in het jaar 99, waarvan het nieuws in de virtuele ruimte is verspreid.

Het lot van deze drie personen, die onder de klein aantal bekende slachtoffers van eerwraakmoorden in Iran vallen, lokte reacties van veel gebruikers uit en hernieuwde weer de discussie over wetten ter bescherming van kinderen en vrouwen, veilige huizen.

Onderzoek van de universiteit van politiewetenschappen Amin Aja toont aan dat een aanzienlijk deel van de moorden in traditionele samenlevingen in de zuidelijke en westelijke provincies van Iran eerwraakmoorden zijn: in Khuzestan 39%, in Kermanshah 45% en in Kurdistan 40%. Dit percentage wordt in het hele land op ongeveer 30% geraamd.