Mohsen Zanganeh trekt zich terug na controverse over toewijzing van 110 hectare grond in Chabahar aan Afghanistan
Mohsen Zanganeh, parlementariër van de Islamitische Republiek, sprak aanvankelijk over de toewijzing van meer dan 110 hectare grond in Chabahar aan Afghanistan en benadrukte vervolgens dat het onderwerp niet gaat om het afstaan van Iraanse soevereiniteit, maar om het creëren van voorwaarden voor investeringen. Tegelijkertijd zijn olie- en transitsamenwerkingen met de Taliban-regering ter sprake gebracht; terwijl de kwestie van de Helmand-waterrechten en de waterkrisis in Sistan-Baluchestan blijven bestaan als ernstige bezorgdheden van de mensen in de regio.
Mohsen Zanganeh, afgevaardigde van Torbat Heydarieh en voorzitter van de speciale commissie Artikel 44 van de Islamitische Raad, trok zich terug na de brede reacties op zijn uitspraken over de toewijzing van grond in de haven van Chabahar aan Afghanistan. In een bericht op het sociale netwerk X bekritiseerde hij wat hij de “kwaadaardigheid en vijandschap” van sommige media noemde, en benadrukte het voortzetten van economische samenwerking van de Islamitische Republiek met de Taliban-regering.
Zanganeh had eerder gezegd dat naar aanleiding van overleggen met Taliban-functionarissen een voorlopige overeenkomst was bereikt voor de toewijzing van ongeveer 10 hectare grond binnen de havenzone en meer dan 100 hectare in de speciale economische zone van Chabahar. Hij had bij de toelichting van dit plan een formulering gebruikt die veel reacties opwekte: Afghanistan zou in de vrije zone van Chabahar “grondgebied dat van hem is” kunnen hebben.
Nadat de kritiek aanwakkerde, trok Zanganeh zich terug en zei dat hij niet bedoeld had Iraanse grond of soevereiniteit af te staan, maar dat het de bedoeling is de voorwaarden voor Afghaanse investeringen en de aanleg van commerciële infrastructuur, inclusief transitfaciliteiten, te creëren. Volgens gepubliceerde berichten bevindt dit plan zich nog in een overlegfase en geven de gepubliceerde aanwijzingen geen bewijs van volledige eigendoms- of soevereiniteitsoverboeking van Iraanse gronden.
Desondanks hebben de toonverandering en latere toelichtingen van deze parlementariër vragen opgeroepen over hoe de overeenkomst is geregeld, wat de juridische grenzen ervan zijn, hoe lang het land kan worden gebruikt en wat de mate van transparantie van de onderhandelingen met de Taliban is; vragen waarop duidelijke en gedocumenteerde antwoorden voor het publiek essentieel zijn.
Zanganeh meldde ook overleggen over de overdracht van Iraanse olie via Afghanistan, de mogelijkheid van de bouw van grote raffinaderijen in het westen van het land, de aanleg van ongeveer 700 kilometer spoorlijn en de oprichting van gezamenlijke industrieparken. Hij presenteerde deze samenwerkingen als een kans voor het uitbreiden van handel en de ontwikkeling van bilaterale economische betrekkingen.
Maar naast deze plannen blijft de kwestie van Irans waterrechten van de rivier de Helmand van vitaal belang. Volgens het verdrag van 1351 tussen Iran en Afghanistan zijn in normale en voorbij normale waterjaren de jaarlijkse waterrechten van Iran vastgesteld op 820 miljoen kubieke meter. Iraanse functionarissen hebben de Taliban in afgelopen jaren herhaaldelijk ervan beschuldigd hun waterverplichtingen niet volledig na te komen; een onderwerp dat verband houdt met zorgen over droogte en watertekort in Sistan-Baluchestan.
Daarom kan de aankondiging van uitgebreide economische plannen met de Taliban zonder duidelijke toelichting op de uitvoering van Irans waterrechten, serieuze vragen oproepen over de prioriteiten van de onderhandelaars van de Islamitische Republiek Iran: Is er naast handels- en transitovereenkomsten ook een specifiek en meetbaar mechanisme voorzien om de waterrechten van het Iraanse volk te verdedigen?
De toewijzing van grond voor buitenlandse investeringen betekent niet noodzakelijk het afstaan van grond of de overdracht van soevereiniteit; dergelijke plannen moeten worden beoordeeld op basis van transparante contracten, duidelijke wetten en waarborgen voor de instandhouding van het publieke belang. Wanneer echter een officiële functionaris eerst spreekt over het creëren van grondgebied dat toebehoort aan een ander land en vervolgens zijn uitleg verandert, wordt de verspreiding van details van de overeenkomst en verduidelijking van de juridische status van de gronden nog belangrijker.
Bezorgdheid over beheer van grond en nationale middelen, met name in strategische gebieden als Chabahar, wordt ernstiger wanneer mensen kampen met waterkrises, economische problemen en tekort aan infrastructuur. De regering en het parlement moeten duidelijk maken welke meetbare voordelen deze samenwerkingen hebben voor het Iraanse volk, welke verplichtingen zij voor de Afghaanse tegenhanger creëren, en hoe de langetermijnbelangen van het land zullen worden beschermd.
Het eigenlijke probleem is niet alleen de aankondiging van de toewijzing van 110 hectare grond; het probleem is transparantie in de besluitvorming over publieke eigendommen en verantwoording over de rechten van het Iraanse volk. Zolang de juridische en economische details van deze plannen niet worden gepubliceerd, heeft het publiek het recht vragen te stellen over de voorwaarden van de overeenkomst, de voordelen ervan en hoe de waterrechten van de Helmand worden nagekomen.
