یورش امنیتی به پنج خانواده بهائی در سمنان همراه با بازداشت، ضبط کتابها و نمادهای دینی

نیروهای اداره اطلاعات سمنان در عملیاتی همزمان، به خانههای پنج خانواده بهائی و یک واحد صنفی یورش بردند؛ سه شهروند به نامهای بهفر خانجانی، حسام تبیانیان و زهره نیکآیین بازداشت شدند و دستکم سه شهروند دیگر نیز با احضار یا تهدید به احضار روبهرو شدند. ماموران در جریان این تفتیشها، علاوه بر تلفن همراه و لپتاپ، کتابها، تصاویر و زیورآلات مرتبط با آیین بهائی را نیز ضبط کردند؛ اقدامی که بار دیگر این پرسش را مطرح میکند: چرا باور دینی شهروندان، در جمهوری اسلامی به مسئلهای امنیتی تبدیل شده است؟
بر اساس گزارشهای منتشر شده، روز یکشنبه ۲۴ آبان برابر با ۱۵ نوامبر، نیروهای اداره اطلاعات سمنان بهطور همزمان منازل پنج خانواده بهائی و محل کسب یکی از آنان را مورد تفتیش قرار دادند. در جریان این عملیات، بهفر خانجانی و زوج بهائی حسام تبیانیان و زهره نیکآیین، بازداشت و به مکان نامعلومی منتقل شدند.
به گفته منابع مطلع، ماموران ابتدا بهفر خانجانی را در خیابان متوقف کردند و پس از ضربوشتم و دستبند زدن، او را به منزلش بردند. خانه خانوادگی او تفتیش شد و تلفنهای همراه و لپتاپهای اعضای خانواده نیز ضبط شدند. در گزارشی که هرانا نیز درباره این عملیات منتشر کرده، آمده است که ماموران هنگام ورود به خانه، دختر خانجانی را تنها در منزل یافتهاند و این اتفاق موجب ترس شدید او شده است. تفتیش این خانه بنا بر اطلاعات دریافتی هرانا، از ساعت ۹ صبح تا ۳ بعدازظهر ادامه داشته است.
در بخش دیگری از این عملیات، ماموران خانه حسام تبیانیان و همسرش زهره نیکآیین، مغازه متعلق به تبیانیان و منزل مادر او را نیز بازرسی کردند. این زوج بازداشت شدند و تلفنهای همراه و لپتاپ آنان نیز ضبط شد. بهفر خانجانی و زهره نیکآیین پیشتر نیز به دلیل باورهای دینی خود سابقه برخورد قضایی و تحمل حبس داشتهاند.
همزمان، ماموران با متوقف کردن خودروی لیدا پیراسته در خیابان، منزل او و همسرش بدیع نوبخت را تفتیش کردند و وسایل الکترونیکی خانواده را با خود بردند. پیراسته به اداره اطلاعات احضار شد. منزل بابک شبیریان و پروانه شبیریان نیز مورد تفتیش قرار گرفت و به این زوج نیز اعلام شد که در آینده احضار خواهند شد.
نکته قابل توجه در این عملیات، ضبط اقلامی است که مستقیما با باور و هویت دینی خانوادهها ارتباط دارند. به گزارش ههنگاو نیز، ماموران علاوه بر تجهیزات الکترونیکی و گیرندههای ماهوارهای، کتابها، تصاویر و زیورآلات مرتبط با آیین بهائی را نیز ضبط کردهاند. تا زمان انتشار این گزارش، مقامهای امنیتی توضیحی درباره علت این عملیات، اتهامهای احتمالی بازداشتشدگان یا محل نگهداری آنان ارائه نکردهاند.
تفتیش خانهها و ضبط وسایل شخصی، آن هم در عملیاتی هماهنگ علیه چند خانواده بهائی، صرفا یک اقدام انتظامی عادی نیست؛ بهویژه وقتی اشیای مرتبط با باور دینی افراد نیز هدف قرار میگیرند. ضبط کتابها، تصاویر و زیورآلات مذهبی این پرسش را ایجاد میکند که چه ارتباطی میان نگهداری این وسایل در خانههای شخصی و امنیت عمومی وجود دارد؟ اگر اتهامی مشخص متوجه فردی است، چرا باید وسایل مرتبط با اعتقاد دینی او نیز ضبط شود؟
اصل ۲۳ قانون اساسی جمهوری اسلامی صراحت دارد که «تفتیش عقاید ممنوع است و هیچکس را نمیتوان به صرف داشتن عقیدهای، مورد تعرض و مواخذه قرار داد.» اصل ۲۲ نیز حیثیت، جان، مال، حقوق، مسکن و شغل افراد را مصون از تعرض میداند، مگر در مواردی که قانون تجویز کند. این اصول دستکم پرسشهای جدی درباره ضرورت، مبنای قانونی و تناسب چنین تفتیشهایی مطرح میکنند.
از سوی دیگر، ایران عضو میثاق بینالمللی حقوق مدنی و سیاسی است. مواد ۱۷ و ۱۸ این میثاق بهترتیب از حریم خصوصی و مصونیت خانه و خانواده در برابر مداخله خودسرانه و نیز آزادی اندیشه، وجدان و دین حمایت میکنند. این حقوق شامل آزادی داشتن یا پذیرفتن یک باور و ابراز آن بهصورت فردی یا جمعی، در خلوت یا در اجتماع است. بنابراین، صرف تعلق به یک آیین دینی نمیتواند مبنای بازداشت، محرومیت یا برخورد امنیتی قرار گیرد.
یورش در شهر سمنان در خلا اتفاق نیفتاده است. گزارشهای نهادهای حقوق بشری در ماههای اخیر از تداوم بازداشتها، احکام زندان، تفتیش خانهها، ضبط اموال و محدودیتهای شغلی و آموزشی علیه شهروندان بهائی در نقاط مختلف ایران حکایت دارند.
بر اساس گزارش این نهادها درباره وضعیت بهائیان در اکتبر ۲۰۲۶، دستکم دو شهروند بهائی در آن ماه بازداشت، شش نفر با احکام زندان روبهرو شدند و خانههای شش خانواده بهائی و یک کافه مورد تفتیش و ضبط اموال قرار گرفتند. این سازمانها در گزارش سپتامبر نیز از بازداشت دستکم شش بهائی، صدور احکام زندان برای چهار نفر و تفتیش خانههای دستکم هفت خانواده خبر داده بود.
کمیسیون ایالات متحده در امور آزادی مذهبی بینالمللی نیز در گزارش کشوری ایران در اکتبر ۲۰۲۶، از تشدید فشار بر بهائیان و مسیحیان، بازداشتهای خودسرانه، ناپدیدسازی قهری، ضبط اموال، تفتیش خشونتآمیز خانهها و گزارشهایی از شکنجه بازداشتشدگان ابراز نگرانی کرد. این کمیسیون همچنین به استفاده از اتهامهای امنیتی و معرفی بهائیان بهعنوان دشمنان حکومت اشاره کرده است.
جامعه بهائی ایران سالهاست با مجموعهای از محدودیتها و برخوردها روبهروست؛ از محرومیتهای آموزشی و شغلی گرفته تا بازداشت، مصادره اموال و پیگرد قضایی. بهائیان در قانون اساسی جمهوری اسلامی در شمار اقلیتهای دینی بهرسمیتشناختهشده در اصل ۱۳ قرار نگرفتهاند؛ اصلی که زرتشتیان، کلیمیان و مسیحیان را بهعنوان اقلیتهای دینی شناختهشده نام میبرد. با این حال، بهرسمیتنشناختن رسمی یک دین، مجوز محرومکردن پیروان آن از حقوق بنیادین انسانی و شهروندی نیست.
پرونده سمنان نمونهای از وضعیتی است که در آن چند خانواده، بدون آنکه اتهام مشخصی بهصورت علنی اعلام شده باشد، با تفتیش همزمان خانهها، ضبط وسایل شخصی و بازداشت اعضای خانواده روبهرو شدهاند. بازداشت سه شهروند و بیاطلاعی از محل نگهداری آنان، نگرانی درباره دسترسی به وکیل، تماس با خانواده و برخورداری از دادرسی عادلانه را نیز افزایش میدهد.
هیچ شهروندی نباید به دلیل باور دینی خود در معرض ارعاب، بازداشت یا محرومیت قرار گیرد. امنیت، آزادی و حق زندگی با کرامت، امتیازی نیست که حکومت فقط برای پیروان ادیان مورد تایید خود در نظر بگیرد. تا زمانی که شهروندان بهائی، مسیحیان، زرتشتیان و دیگر اقلیتهاها به دلیل اعتقادشان هدف عملیات امنیتی قرار میگیرند و حتی کتابها و نمادهای دینیشان ضبط میشود، ادعای احترام به آزادی عقیده با واقعیت رفتار نهادهای حکومتی در تعارض خواهد بود.




