Bewering van gelijkheid voor Armeniërs in Iran versus realiteit van gevangenisstraf en kerkconfiscatie

De voorzitter van het Hooggerechtshof van de Islamitische Republiek beweerde tijdens een ontmoeting met een Armeense delegatie dat Armeniërs in Iran dezelfde burgerrechten genieten als anderen; maar het dossier van christelijke burgers die tot lange gevangenisstraffen zijn veroordeeld, beperkingen op aanbidding in het Perzisch en confiscatie van het Heilig Petrus Kerkcomplex in Teheran schetsen een ander beeld van de staat van godsdienstvrij in Iran.
Mohammad Jafar Montazeri, voorzitter van het Hooggerechtshof van de Islamitische Republiek, zei woensdag 27 Aban (18 november) tijdens een ontmoeting met een officiële delegatie van de Commissie voor Onderzoek en Inspectie van de Republiek Armenië dat Armeniërs in Iran geen verschil in burgerrechten hebben ten opzichte van andere burgers. Hij beschouwde ook het feit dat Armeniërs vertegenwoordiging in het Iraanse parlement hebben en dat hun persoonlijke zaken, zoals huwelijk, scheiding en erfenis, volgens hun eigen godsdienstige voorschriften worden behandeld, als tekenen van respect van de regering voor religieuze minderheden.
Deze uitspraken worden gedaan terwijl rapporten van mensenrechtenorganisaties en rechtszaken van christelijke burgers ernstige vragen oproepen over de werkelijke omvang van deze gelijkheid. Het hebben van een vertegenwoordiger in het parlement en officiële erkenning van een religieuze gemeenschap in de grondwet betekenen op zichzelf niet dat men volledige vrijheid in aanbidding, religieuze activiteiten, toegang tot kerken en immuniteit tegen veiligheidsmaatregelen geniet.
Een duidelijk voorbeeld van deze tegenstrijdigheid is het geval van Lida Alkani, een christelijke burger van Armeense afkomst, en haar echtgenoot Joseph Shahbazian. Alkani werd op 24 Farvardin 1404 gearresteerd tijdens een inval van ambtenaren van het Ministerie van Inlichtingen in haar huis en werd ongeveer een maand later tegen borg vrijgelaten. De Revolutionaire Rechtbank van Teheran veroordeelde haar in Azar datzelfde jaar tot acht jaar gevangenisstraf, een vonnis dat in juni 1405 door het hoger beroep werd bevestigd.
In oktober 1405 werd Alkani opgeroepen om haar straf uit te zitten en kreeg zij drie dagen de tijd om zich bij de juridische instantie aan te melden. Haar echtgenoot Joseph Shahbazian is eveneens tot tien jaar gevangenisstraf veroordeeld en zit momenteel in Evin-gevangenis.
Volgens het rapport van Hrana, gebaseerd op Artikel 18, stonden in de dagvaarding van dit geval het opzetten en beheren van huiskerken, het houden van religieuze bijeenkomsten en het uitvoeren van rituelen zoals doop en het Heilig Avondmaal op de lijst van beschuldigingen. Ook mensrechtenrapporten verwijzen naar het houden van gebedsdiensten en christelijke religieuze ceremonies, inclusief Kerstmis, als onderdeel van de activiteiten waarnaar in dit geval wordt verwezen.
Dit geval beperkt zich niet slechts tot het uitspreken van gevangenisstraffen. De moeder van Joseph Shahbazian stierf in Farvardin 1404 en hij werd belet deel te nemen aan haar begrafenisceremonie. Lida Alkani was enkele dagen voor de ceremonie gearresteerd en kon er niet aan deelnemen. Het niet kunnen deelnemen aan het afscheid van een moeder en echtgenote toont de menselijke dimensie van de druk die verder gaat dan gerechtelijke straf en die het leven van families van gewetensgevangenen aantast.
Een ander voorbeeld is het geval van Hakop Guchomyan, een Armeense burger en christen die sinds augustus 1402 in Iran is gearresteerd en zijn tienjaarlijkse straf in Evin-gevangenis uitzit. De Internationale Commissie voor Religieuze Vrijheid van de Verenigde Staten (USCIRF) heeft hem ook op de lijst van gewetensgevangenen geplaatst.
Volgens het rapport van Christian Solidarity Worldwide was een van de tegen Guchomyan ingebrachte punten het bezit van zeven Perzische Bijbels; boeken die hij kennelijk voor een aantal Iraanse christenen had verzameld. In het openbaar gemaakte informatie uit zijn dossier wordt hem ook beschuldigd van evangelisatieactiviteiten. Dus het bezit van een Perzische Bijbel was niet de enige beschuldiging in zijn geval, maar alleen dit onderwerp roept fundamentele vragen op over hoe de regering omgaat met de toegang van burgers tot religieuze teksten.
De druk op christenen is niet beperkt tot arrestatie- en gevangenisdossiers. In juli 1405 veroordeelden deskundigen op het gebied van mensenrechten van de Verenigde Naties de confiscatie van het evangelische kerkcomplex Heilig Petrus in Teheran en de uitzetting van 27 christelijke Armeense en Assyrische burgers die er woonden.
Dit historische complex, dat ongeveer 150 jaar oud is, was niet slechts een religieus gebouw; het bevatte een kerk, twee scholen, woonhuizen en kantoren van christelijke organisaties, waaronder de Bijbelgenootschap. Volgens VN-deskundigen kregen de families die in dit complex woonden, waarvan velen uit lage-inkomensgroepen afkomstig waren, slechts twee weken de tijd om hun huizen leeg te maken. Zij melden ook bedreigingen van kerkleiders met arrestatie bij verzet tegen ontruiming.
VN-deskundigen benadrukten dat de confiscatie van dit complex en de uitzetting van de bewoners deel uitmaken van een langdurig proces van beperking van christelijke aanbidding, met name aanbidding in het Perzisch. De Wereldraad van Kerken riep ook op voor terugbezorging van het complex aan de Raad van Evangelische Kerken in Iran en het mogelijk maken van terugkeer van de bewoners en kerkleden.
Het bijgewerkte rapport van het Britse Ministerie van Binnenlandse Zaken over christenen in Iran van oktober 2026 heeft een belangrijk punt opgemerkt over de situatie van christelijke minderheden: “Armeniërs en Assyriërs worden erkend in de grondwet en kunnen religieuze activiteiten uitvoeren binnen een beperkt kader, maar het houden van kerkdiensten in het Perzisch is verboden. Kerken moeten geregistreerd zijn en de aanwezigheid van bekeerde personen in officiële kerkdiensten kan veiligheidsconsequenties hebben voor de kerk en haar leiders.” Dit rapport vermeldt ook toezicht op kerken en sluiting van locaties die niet hebben voldaan aan de vastgestelde beperkingen.
Zo worden zelfs christelijke burgers die behoren tot historische erkende gemeenschappen beperkt in het gebruik van het Perzisch voor aanbidding en communicatie met andere christenen. Bekeerde christelijke burgers worden ook met groter risico van arrestatie en gerechtelijke vervolging geconfronteerd.
De Internationale Commissie voor Religieuze Vrijheid van de Verenigde Staten meldde in haar landrapport van oktober 2026 dat tot juni van dat jaar minstens 63 christenen waren gearresteerd vanwege hun geloof of religieuze activiteiten; 38 personen zaten hun straf uit en 25 personen zaten in voorlopige hechtenis. Volgens dit rapport zijn de meeste formeel beschuldigde personen bekeerde christelijke burgers en zijn vage veiligheids- en religieuze beschuldigingen, zoals propaganda tegen de islam, in hun dossiers gebruikt.
De bewering van de voorzitter van het Hooggerechtshof over de gelijkheid van rechten voor Armeniërs staat voor een duidelijke vraag: als christelijke burgers gelijke rechten genieten, waarom kunnen het houden van gebedsdiensten, het Heilig Avondmaal en doop in een strafzaak als voorbeelden van beschuldiging worden genoemd? Waarom wordt de toegang tot de Perzische Bijbel en aanbidding in het Perzisch beperkt? En hoe kan men van respect voor religieuze minderheden spreken terwijl een historisch kerkcomplex wordt inbeslaggenomen en families uit hun huizen worden verjaagd?
Vertegenwoordiging in het parlement en officiële erkenning van religies krijgen werkelijke betekenis wanneer burgers hun religieuze plichten zonder angst voor arrestatie en vervolging kunnen uitvoeren, in hun voorkeurstaal kunnen aanbidden, Bijbels kunnen bezitten en zeker kunnen zijn van de veiligheid van hun kerken en religieus eigendom.
De tegenstrijdigheid tussen officiële uitspraken en de geregistreerde ervaring van christelijke burgers wordt niet opgeheven door herhaling van gelijkheidsbewering. Het werkelijke maatstaf voor respect voor religieuze minderheden is niet spreken op diplomatieke bijeenkomsten, maar waarborging van hun rechten in rechtbanken, gevangenissen, kerken en het dagelijks leven.




