Bewering van gelijkheid voor Armeniërs in Iran versus realiteit van gevangenisstraf en kerkconfiscatie

De voorzitter van het Hooggerechtshof van de Islamitische Republiek beweerde tijdens een ontmoeting met een Armeense delegatie dat Armeniërs in Iran dezelfde burgerrechten hebben als anderen; maar de dossiers van christelijke burgers veroordeeld tot lange gevangenisstraffen, beperkingen op erediensten in het Perzisch en confiscatie van het Heilige Petrus-kerkcomplex in Teheran schetsen een ander beeld van de religieuze vrijheid in Iran.
Mohammad Jafar Montazeri, voorzitter van het Hooggerechtshof van de Islamitische Republiek, zei woensdag 27 Aban (18 november) tijdens een ontmoeting met een officiële delegatie van de Commissie voor onderzoek en inspectie van de Republiek Armenië dat Armeniërs in Iran geen verschil in burgerrechten hebben ten opzichte van andere burgers. Hij beschouwde ook de vertegenwoordiging van Armeniërs in het Islamitische Consultatieve Parlement en de regeling van hun persoonlijke aangelegenheden, waaronder huwelijk, echtscheiding en erfenis op basis van hun eigen religieuze voorschriften, als teken van respect van de regering voor religieuze minderheden.
Deze uitspraken worden gedaan terwijl rapporten van mensenrechtenorganisaties en rechtszaken van christelijke burgers ernstige vragen oproepen over de werkelijke omvang van deze gelijkheid. Het hebben van een vertegenwoordiger in het parlement en officiële erkenning van een religieuze gemeenschap in de grondwet betekent op zichzelf niet dat men volledige vrijheid van eredienst, religieuze activiteiten, toegang tot kerken en immuniteit tegen beveiligingsingrepen geniet.
Een van de meest duidelijke voorbeelden van deze tegenstrijdigheid is de zaak van Lida Aleksani, een christelijke burger van Armeense afkomst, en haar man Joseph Shahbazian. Aleksani werd gearresteerd op 24 Farvardin 1404 (13 april 2025) tijdens een inval van medewerkers van het Ministerie van Inlichtingen in haar huis en werd ongeveer een maand later tegen borg vrijgelaten. De Revolutionaire Rechtbank van Teheran veroordeelde haar in Azar datzelfde jaar tot acht jaar gevangenisstraf, een vonnis dat in juni 1405 door het Hooggerechtshof werd bevestigd.
In oktober 1405 werd Aleksani opgeroepen om haar straf uit te zitten en kreeg zij drie dagen de tijd om zich bij de gerechtelijke autoriteiten in te dienen. Haar man Joseph Shahbazian is veroordeeld tot tien jaar gevangenisstraf en zit nu vast in Evin-gevangenis.
Volgens het rapport van Hrana, op grond van artikel 18, stonden in de aanklacht van deze zaak het opzetten en beheren van huiskerken, het houden van religieuze bijeenkomsten en het uitvoeren van rituelen zoals doop en het Avondmaal centraal. In mensenrechtenrapporten wordt ook melding gemaakt van het houden van gebedssamenkomsten en christelijke religieuze ceremonies, inclusief Kerstmis, als onderdeel van de activiteiten waarnaar in deze zaak werd verwezen.
Deze zaak beperkt zich niet alleen tot gevangenisstraffen. De moeder van Joseph Shahbazian overleed in april 1404 en hem werd verboden aanwezig te zijn bij de begrafenisceremonie van zijn moeder. Lida Aleksani, die enkele dagen vóór de ceremonie was gearresteerd, kon ook niet aanwezig zijn. Het feit dat een familie wordt beroofd van afscheid van moeder en vrouw toont de menselijke dimensie van druk die verder gaat dan gerechtelijke straf en die het leven van families van gewetensgevangenen aantast.
Een ander voorbeeld is de zaak van Hakop Gochomyan, een Armeense burger en christen die sinds augustus 1402 in Iran is gearresteerd en zijn straf van tien jaar in Evin-gevangenis uitzit. De United States Commission on International Religious Freedom (USCIRF) heeft hem ook opgenomen in de lijst van gewetensgevangenen.
Volgens het rapport van de organisatie Christian Solidarity Worldwide was één van de punten tegen Gochomyan het bezit van zeven Perzische bijbels; boeken waarvan wordt gezegd dat hij ze voor een aantal Iraanse christenen had bereid. In de gepubliceerde informatie uit zijn dossier wordt hem ook beschuldigd van christelijke evangelisatieactiviteiten. Het bezit van Perzische bijbels was dus niet het enige punt in zijn zaak, maar dit onderwerp alleen roept al fundamentele vragen op over hoe de regering zich verhoudt tot burgerlijke toegang tot religieuze teksten.
De druk op christenen is niet alleen zichtbaar in arrestatie- en gevangeniszaken. In juli 1405 veroordeelden deskundigen op het gebied van mensenrechten van de Verenigde Naties de confiscatie van het evangelische Heilige Petrus-kerkcomplex in Teheran en de verdrijving van 27 Armeense en Assyrische christelijke burgers die er woonden.
Dit historische complex, dat ongeveer 150 jaar oud is, was niet slechts een religieus gebouw; het bevatte een kerk, twee scholen, woningen en kantoren van christelijke organisaties waaronder de Bijbelvereniging. Volgens deskundigen van de Verenigde Naties hadden families die in dit complex woonden, waarvan veel uit lage-inkomensgroepen kwamen, slechts twee weken de tijd om hun huizen te ontruimen. Zij meldden ook dreigingen van kerkleiders met arrestatie in geval van tegenstand tegen de ontruiming.
Deskundigen van de Verenigde Naties benadrukten dat de confiscatie van dit complex en de verdrijving van bewoners deel uitmaakt van een langdurig proces ter beperking van christelijke erediensten, in het bijzonder erediensten in het Perzisch. De Wereldraad van Kerken riep in een verklaring op voor terugkeer van het complex aan de Raad van Evangelische Kerken van Iran en voor het mogelijk maken dat bewoners en kerkleden kunnen terugkeren.
Het bijgewerkte rapport van het Britse Ministerie van Binnenlandse Zaken over christenen in Iran van oktober 2026 bevat een belangrijk punt over de toestand van christelijke minderheden: “Armeniërs en Assyriërs worden erkend in de grondwet en kunnen religieuze activiteiten uitvoeren in een beperkt kader, maar erediensten in het Perzisch zijn verboden. Kerken moeten geregistreerd zijn en de aanwezigheid van bekeerde personen bij officiële kerken kan beveiligingsrisico’s voor de kerk en haar leiders met zich meebrengen.” Het rapport vermeldt ook toezicht op kerken en sluiting van locaties die niet aan de vastgestelde beperkingen hebben voldaan.
Op deze manier ondervinden zelfs christelijke burgers die behoren tot historische erkende gemeenschappen beperkingen bij het gebruik van het Perzisch voor erediensten en communicatie met andere christenen. Bekeerde christelijke burgers lopen groter risico op arrestatie en gerechtelijke vervolging.
De United States Commission on International Religious Freedom verklaarde in een landenrapport van oktober 2026 dat tot juni van dat jaar minstens 63 christenen waren gearresteerd vanwege hun geloof of religieuze activiteiten; 38 personen zaten hun straf uit en 25 personen zaten in voorarrest. Dit rapport stelt dat het gros van de officieel beschuldigde personen bekeerde christelijke burgers zijn en dat vage beveiligings- en religieuze beschuldigingen zoals propaganda tegen de islam in hun zaken zijn gebruikt.
De bewering van de voorzitter van het Hooggerechtshof over de gelijke rechten van Armeniërs staat in scherp contrast met een duidelijke vraag: als christelijke burgers gelijke rechten hebben, waarom kunnen gebedssamenkomsten, het Avondmaal en doop dan als aantijging in een gerechtelijke zaak worden gebruikt? Waarom ondergaat toegang tot Perzische bijbels en erediensten in het Perzisch beperkingen? En hoe kan men van respect voor religieuze minderheden spreken terwijl een historisch kerkcomplex wordt inbeslaggenomen en families uit hun huizen worden verdreven?
Vertegenwoordiging in het parlement en officiële erkenning van religies krijgen werkelijke betekenis wanneer burgers zonder vrees voor arrestatie en vervolging hun religieuze rituelen kunnen uitvoeren, in hun gewenste taal kunnen aanbidden, toegang tot de bijbel hebben en zeker kunnen zijn van de veiligheid van hun kerken en religieus eigendom.
De tegenstrijdigheid tussen officiële uitspraken en de geregistreerde ervaring van christelijke burgers wordt niet weggewerkt door herhaalde beweringen van gelijkheid. De werkelijke maatstaf van respect voor religieuze minderheden is niet retoriek op diplomatieke ontmoetingen, maar de waarborging van hun rechten in rechtbanken, gevangenen, kerken en het dagelijks leven.




