روز سرنوشتساز اقتصادی علیه تهران؛ واشینگتن آخرین حلقه فشار را فعال میکند
دولت دونالد ترامپ از بامداد دوشنبه وارد مرحلهای تازه از رویارویی با جمهوری اسلامی شده است؛
مرحلهای که اسکات بسنت وزیر خزانهداری آمریکا، آن را «روز سرنوشتساز اقتصادی» و
بزرگترین کارزار مالی علیه یک دشمن توصیف کرده است. واشینگتن میگوید هدف این عملیات قطع
مسیرهای درآمدی، مالی و تجاری جمهوری اسلامی و وادار کردن تهران به انزوای اقتصادی است؛ در
مقابل، مقامهای سپاه پاسداران تهدیدهای آمریکا را شکستخورده میدانند و از آمادگی ایران برای
مقابله اقتصادی سخن میگویند.
«اسکات بسنت» وزیر خزانهداری آمریکا، اعلام کرده است که دولت دونالد ترامپ از روز دوشنبه اجرای مرحله تازهای از فشار اقتصادی علیه جمهوری اسلامی را آغاز میکند؛ اقدامی که به گفته او از نظر دامنه و شدت، کمسابقه خواهد بود.
بسنت این کارزار را «روز سرنوشتساز اقتصادی» نامیده و گفته است دولت آمریکا اکنون وارد مرحله نهایی رویارویی با تهران شده است. او در پیامی در شبکه اجتماعی ایکس تاکید کرد که فشار اقتصادی جدید قرار است فراتر از تحریمهای معمول حرکت کند و کشورها و مجموعههایی را نیز که به حفظ ارتباط اقتصادی ایران با جهان کمک میکنند، تحت فشار قرار دهد.
در همین چارچوب، وزیر خزانهداری آمریکا هدف اصلی واشینگتن را قطع جریانهایی دانسته که امکان ادامه فعالیت اقتصادی جمهوری اسلامی را فراهم میکنند. او گفت: «رئیسجمهوری شرایطی را فراهم کرده است تا بتوانیم از تمام ظرفیتهای نهادهای دولتی، همه اختیارات قانونی و اقداماتی که بسیاری تصور میکردند هرگز به آنها متوسل نخواهیم شد، بهره بگیریم.»
بسنت همچنین تصریح کرد: «هدف ما قطع تمامی شریانهای حیاتی اقتصادی این رژیم استبدادی است تا زمانی که تهران کاملا تنها بماند.»
اهمیت این مرحله از سیاست واشنگتن تنها به تحریمهای جدید علیه نهادهای ایرانی محدود نمیشود. گزارشهای رسانههای بینالمللی حاکی از آن است که دولت ترامپ در حال افزایش فشار بر دولتها و شرکتهایی است که همچنان در تجارت با ایران نقش دارند.
رویترز گزارش داده است که اقدامات جدید آمریکا عمدتا کشورهایی را هدف قرار میدهد که با ایران تجارت میکنند. تهران نیز در واکنش اعلام کرده که در صورت تشدید این رویارویی، ممکن است دامنه واکنش خود را به صادرات نفت در سراسر منطقه خلیج فارس گسترش دهد.
آسوشیتدپرس نیز نوشته است که کارزار جدید واشینگتن شامل تحریمهای ثانویه علیه کشورها و شرکتهایی خواهد بود که با ایران تجارت میکنند؛ موضوعی که میتواند روابط اقتصادی تهران با شرکای مهم خود را با فشار بیشتری روبهرو کند.
علاوه بر آن، راهبرد آمریکا بر قطع مسیرهای نفتی، مالی و تجاریِ متصلکننده ایران به اقتصاد جهانی متمرکز است. وزیر خزانهداری آمریکا در بخش دیگری از پیام خود، سیاست جمهوری اسلامی را در سالهای گذشته مبتنی بر این ارزیابی دانست که واشینگتن در نهایت در اجرای تهدیدهای خود محتاط خواهد بود.
بسنت گفت: «این حکومت قدرت خود را از محاسبهای گرفته که بر اساس آن، تلافیجویی ایران قطعی و اجرای قاطعانه اقدامات از سوی آمریکا قابل مذاکره و چانهزنی تلقی میشد. اما در دوران ریاستجمهوری ترامپ، این دوره به پایان رسیده است و کسانی که از خطر مقابله به مثل تهران میترسند، نباید هزینه آزمودن عزم واشینگتن را دستکم بگیرند.»
او در ادامه تاکید کرد: «کسانی که از خطر سرپیچی از تهران هراس دارند، نباید هزینه آزمودن واشینگتن را دستکم بگیرند.» این موضع نشان میدهد که دولت ترامپ تلاش دارد تحریمها را از یک ابزار فشار علیه حکومت ایران، به ابزاری برای تحت فشار قرار دادن شبکه اقتصادی پیرامون جمهوری اسلامی تبدیل کند.
در تهران، واکنش مقامهای جمهوری اسلامی به تهدیدهای تازه آمریکا با رد تاثیرگذاری این سیاست همراه بوده است. «حسین محبی» سخنگوی سپاه پاسداران، روز یکشنبه در واکنش به تهدیدهای آمریکا گفت: «بارها اعلام کردهایم که برای هر اقدام خصمانه دشمن سناریو داریم و یکی از این اقدامات، جنگ اقتصادی است. برای دفع آثار سوء جنگ اقتصادی دشمن نیز سناریو داریم و بهراحتی ارتباط اقتصادی خود را با کشورهای مختلف برقرار میکنیم؛ بنابراین هیچ نگرانی در زمینه اقتصادی نداریم.»
او همچنین عملیات اقتصادی مورد نظر واشینگتن را نشانهای از شکست آمریکا در عرصه نظامی دانست و گفت: «اعتراف ضمنی به شکست مفتضحانه در عرصه نظامی است.» محبی افزود: «بیخ گوش آمریکا تعاملات اقتصادی داریم، آمریکا را دور میزنیم و نتیجه آن را در آینده نزدیک خواهید دید.»
اظهارات او در حالی مطرح شده که رسانههای بینالمللی از افزایش نگرانیها درباره آثار اقتصادی مرحله جدید تقابل تهران و واشینگتن خبر میدهند. رویترز گزارش داده که ایران در شرایطی با فشار اقتصادی مضاعف روبهروست که جنگ نزدیک به شش ماهه، اقتصاد این کشور و تجارت منطقهای را نیز تحت تاثیر قرار داده است.
همزمان، مقامهای ایرانی هشدارهایی درباره امکان گسترش دامنه رویارویی به منافع اقتصادی آمریکا در منطقه مطرح کردهاند. محسن رضایی، دبیرکل شورای عالی امنیت ملی و فرمانده پیشین سپاه، شامگاه شنبه از احتمال حمله نیروهای مسلح ایران به شرکتهای اقتصادی و نفتی آمریکا در کشورهای خلیج فارس خبر داده بود.
این تهدیدها در شرایطی مطرح میشود که رویارویی اقتصادی دو کشور با مسئله حیاتی تنگه هرمز نیز گره خورده است. این آبراه یکی از مهمترین مسیرهای انتقال انرژی جهان است و هرگونه اختلال در عبور نفتکشها میتواند پیامدهایی فراتر از مرزهای ایران و آمریکا داشته باشد. رویترز گزارش داده است که تهدید ایران برای توقف صادرات نفت از منطقه خلیج فارس، نگرانیها درباره عرضه جهانی انرژی را افزایش داده است.
در حالی که واشینگتن قرار است جزئیات اقدامات جدید خود را اعلام کند، بازارهای جهانی نیز به این تحولات واکنش نشان دادهاند.
طبق گزارشهای رویترز از بازارهای جهانی در روز دوشنبه، سرمایهگذاران در انتظار جزئیات تحریمهای آمریکا علیه ایران بودند و قیمت نفت و برخی بازارهای سهام در معاملات آسیایی کاهش یافتند. در همین حال، چین که از مهمترین خریداران نفت ایران محسوب میشود، در برابر سیاست فشار آمریکا بر تهران، موضعی متفاوت اتخاذ کرده و خواستار حل اختلافها از مسیر دیپلماسی شده است.
به این ترتیب، «روز سرنوشتساز اقتصادی» که بسنت از آن سخن گفته، فقط یک مرحله تازه در تحریمهای ایران نیست؛ بلکه آزمونی برای توانایی واشینگتن در محدود کردن شبکه اقتصادی جمهوری اسلامی و همزمان آزمونی برای توانایی تهران در حفظ مسیرهای تجارت، صادرات نفت و ارتباط مالی خود با جهان است. در چنین شرایطی، هر دو طرف بر موضع خود پافشاری میکنند: واشینگتن از قطع شریانهای اقتصادی جمهوری اسلامی سخن میگوید و تهران وعده میدهد که فشار اقتصادی را دور خواهد زد. نتیجه این رویارویی میتواند نهتنها آینده اقتصاد ایران، بلکه تجارت انرژی و امنیت اقتصادی بخش بزرگی از خاورمیانه را تحت تاثیر قرار دهد.
