Details uit rapport van secretaris-generaal VN over mensenrechten in Iran; hoog aantal executies en ‘gewelddadige onderdrukking’ van protesten

António Guterres, secretaris-generaal van de Verenigde Naties, heeft een rapport ingediend over de mensenrechtensituatie in Iran tijdens de vijfenzeventigste zitting van de Algemene Vergadering van deze organisatie.

De informatie in dit rapport is afkomstig van de regering van de Islamitische Republiek Iran, niet-gouvernementele organisaties, media en is gebaseerd op interviews van het Bureau van de Hoge Commissaris voor de Rechten van de Mens van de VN met personen, waaronder slachtoffers van mensenrechtenschendingen, hun families en hun advocaten.

Dit rapport omvat informatie die is verzameld van 31 oktober 2019 tot 20 juni 2020 en bevat aangelegenheden waarvan hier enkele worden genoemd:

Doodstraf en recht op eerlijk proces

De secretaris-generaal van de Verenigde Naties heeft in dit rapport zijn bezorgdheid uitgesproken over het uitvaardigen van doodstraffen in de Islamitische Republiek Iran voor een breed scala aan misdrijven, waarvan sommige legitieme mensenrechtenactiviteiten omvatten, alsmede over het hoge aantal executies in Iran.

In het rapport staat dat volgens het Internationaal Verdrag inzake Burgerrechten en Politieke Rechten de doodstraf alleen kan worden uitgevaardigd voor ‘zeer ernstige’ misdrijven, terwijl in de Islamitische Republiek Iran consensuele seksuele relaties, drugsgerelateerde misdrijven en misdrijven zoals ‘corruptie op aarde’ met vage definities met de doodstraf worden bestraft.

Dit gedeelte van het rapport verwijst ook naar een toename van het aantal executies.

In 2019 werden minstens 280 mensen geëxecuteerd, waarvan 13 in het openbaar. Daarnaast waren minstens 30 executies voor drugsgerelateerde aanklachten, terwijl dit aantal in 2018 24 was. Minstens 84 executies vonden plaats tussen 2 januari 2020 en 22 april 2020.

In het rapport van de secretaris-generaal van de Verenigde Naties wordt verwezen naar tekortkomingen in strafrechtelijke procedures in de Islamitische Republiek Iran, waaronder onafhankelijkheid van het rechtsstelsel, jurisdictie van rechtbanken, rechtsgelijkheid en toegang tot juridische adviseurs.

De secretaris-generaal van de VN heeft in dit rapport zijn bezorgdheid geuit over het hoge aantal doodstraffen voor minderjarige delinquenten en stelt dat op 10 juni 2020 minstens 90 minderjarige delinquenten in afwachting waren van uitvoering van hun doodvonnis.

Ook in 2019 werden minstens vier minderjarige delinquenten geëxecuteerd, die op het moment van het vermeende moord allemaal tussen de 15 en 17 jaar oud waren.

Het rapport verwijst naar de executie van Majid Esmaeilzadeh in de gevangenis van Ardabil na gedwongen bekentenis onder marteling en ook naar de executie van Shayan Saidpour – een minderjarige delinquent die uit de gevangenis van Saqqez was ontsnapt – zonder rekening te houden met zijn psychische problemen bij het uitvaardigen van het vonnis.

Ook wordt verwezen naar de dood van Danial Zeinolabedini – een verdachte die op het moment van het misdrijf onder de 18 jaar was – in de gevangenis van Miandoab, die door de regering als ‘zelfmoord’ werd verklaard. Meneer Zeinolabedini was na protest tegen de omstandigheden in de gevangenis van Mahabad samen met enkele andere gevangenen naar de gevangenis van Miandoab overgebracht.

De secretaris-generaal van de Verenigde Naties benadrukt in zijn rapport dat de verantwoordelijkheid van de staat voor dood in detentie slechts wordt ontkend wanneer een onafhankelijke instantie een transparant, onpartijdig en nauwkeurig onderzoek uitvoert.

Meneer Guterres heeft betreurd dat de Islamitische Republiek Iran slechts twee van de 39 aanbevelingen van deze organisatie over afschaffing of beperking van de doodstraf tot zeer ernstige misdrijven en één van de 23 aanbevelingen met betrekking tot doodstraf voor minderjarige delinquenten, en dat ook nog eens gedeeltelijk, heeft aanvaard.

Situatie van tweevoudige staatsburgers en gevangen milieuactivisten in Iran

De secretaris-generaal van de Verenigde Naties heeft ook zijn bezorgdheid geuit over de situatie van tweevoudige staatsburgers die tot 10 juni 2020 nog steeds in Iran gevangen waren, waaronder Ahmadreza Jalali, Masoud Mossaheb, Morad Tahbaz, Kamran Ghaderi, Siamak Namazi en Baquer Namazi die in behandeling is en geen reistoestemming heeft.

In het rapport staat dat de Islamitische Republiek Iran slechts en gedeeltelijk één van de drie aanbevelingen over de situatie van tweevoudige gevangenen heeft aanvaard.

De secretaris-generaal van de Verenigde Naties heeft zich ook beziggehouden met de situatie van gearresteerde milieuactivisten, waaronder Niloofar Bayani, en zegt: “Mevrouw Bayani is veroordeeld vanwege activiteiten die zij voor de Verenigde Naties heeft uitgevoerd en deel van haar straf is het betalen van een boete gelijk aan het inkomen dat zij van deze organisatie heeft ontvangen.”

Recht op vreedzame demonstraties

In een gedeelte van het rapport van de secretaris-generaal van de Verenigde Naties wordt verwezen naar de gewelddadige onderdrukking van protesten in november en het dodelijk gebruik van geweld door veiligheidstroepen.

De secretaris-generaal van de VN zegt dat de protesten zijn voortgekomen uit ontevredenheid van het volk over het politieke systeem en economische omstandigheden, maar dat de regering de betogers als ‘criminelen afzonderlijk van gewone burgers’ beschreef.

Het rapport verwijst naar de dood van minstens 304 personen, waaronder 23 kinderen (22 jongens en 1 meisje) en 10 vrouwen tussen 4 en 8 november 2019 in 37 steden in Iran.

De secretaris-generaal van de VN verwijst in zijn rapport ook naar het antwoord van de minister van Binnenlandse Zaken aan een afgevaardigde die had gezegd dat er op het hoofd van omgekomen betogers was geschoten door te zeggen “er is ook op hun benen geschoten”.

In een ander gedeelte van dit rapport wordt ingegaan op de bekentenis van de burgemeester van Qods-stad over het bevel om op betogers te schieten en uitspraken van een lid van het parlement dat zei dat minstens zevende duizend personen tijdens de protesten waren gearresteerd.

De secretaris-generaal van de Verenigde Naties verwijst naar verslagen over ontbering van gearresteerde betogers van medische verzorging, marteling en mishandelingen en dwang tot valse bekentennissen.

Meneer Guterres heeft zijn diepe bezorgdheid uitgesproken over de arrestatie van kinderen (onder de 18 jaar) tijdens de protesten en zegt dat alleen uit de provincie Khuzestan duizend gevallen van arrestatie van kinderen zijn gemeld.

Een gedeelte van dit rapport behandelt de arrestatie van betogers in december 2019 na de raketaanval van de Revolutionaire Garde op het Oekraïense passagiersvliegtuig en verwijst naar mishandeling van hen in de gevangenis en het uitvaardigen van vonnissen variërend van zes maanden tot vijf jaar gevangenisstraf voor minstens 13 personen wegens deelname aan protesten of het maken van foto’s en video’s van kaarsceremoniëen ter herdenking van de slachtoffers.

Recht op vrijheid van meningsuiting

In dit gedeelte van het rapport van de secretaris-generaal van de Verenigde Naties wordt verwezen naar de onverenigbaarheid van de grondwet van de Islamitische Republiek Iran met het recht op vrijheid van meningsuiting en de uitbreiding van staatse controle op informatie in cyberspace en internetsensuur.

Tot de aangelegenheden waarnaar dit rapport verwijst, behoren de uitgebreide internetuitval vanaf 25 november 2019 in reactie op protesten en ook de staatse sensuur en intimidatie van journalisten in een poging informatie over deze gebeurtenissen te beperken.

De secretaris-generaal van de Verenigde Naties heeft ook zijn bezorgdheid geuit over intimidatie van families van journalisten van Perzischsprekende media buiten het land en zegt dat de Islamitische Republiek Iran slechts 4 van de 25 aanbevelingen voor het recht op vrijheid van meningsuiting en vreedzame demonstraties heeft aanvaard.

Situatie van gedetineerden tijdens de coronapandemie

De secretaris-generaal van de Verenigde Naties heeft zijn bezorgdheid geuit over het gebrek aan gezondheidsfaciliteiten in Iraanse gevangenissen en het nalaten van zorg voor gevangenen om coronabesmetting te voorkomen, waaronder overbevolking in cellen en quarantaine van coronabesmette personen.

Meneer Guterres zegt dat Iran alle aanbevelingen van de Verenigde Naties voor het voorkomen van virusspreiding in gevangenissen heeft aanvaard en onmiddellijk moet worden geïmplementeerd, waaronder het vrijlaten van personen die voor voorlopige invrijheidstelling in aanmerking komen, aangezien velen van hen vanwege hoge borgstelling niet van dit recht hebben kunnen genieten en volgens verslagen hebben veel politieke en gewetensgevangenen niet van voorlopige invrijheidstelling kunnen profiteren.

De secretaris-generaal van de Verenigde Naties verwijst ook naar de ontbering van bepaalde gevangenen zoals Nasrin Sotoudeh, mensenrechtenadvocaat en tweevoudige staatsburgers zoals Siamak Namazi, Masoud Mossaheb, Morad Tahbaz en Kamran Ghaderi van medische hulp terwijl sommigen van hen blootstaan aan het coronavirus.

Situatie van vrouwen en meisjes

De secretaris-generaal van de Verenigde Naties verwijst naar de voortzetting van wettelijke en praktische discriminatie op basis van geslacht, waaronder in familieaangelegenheden, vrijheid van beweging, werkgelegenheid, cultuur en sport en toegang tot politieke en gerechtelijke functies.

In het rapport staat dat de regering van de Islamitische Republiek Iran van de 85 aanbevelingen van de Verenigde Naties over de situatie van vrouwen en meisjes slechts 19 volledig of gedeeltelijk heeft aanvaard.

Situatie van minderheden

De secretaris-generaal van de Verenigde Naties heeft in een gedeelte van zijn rapport zijn bezorgdheid geuit over het niet nemen van stappen voor herziening van de grondwet en afschaffing van religieuze discriminatie, waaronder tegen Bahai’s, en zegt dat hij het jammer vindt dat de Iraanse regering slechts 9 van de 25 aanbevelingen met betrekking tot religievrijheid volledig of gedeeltelijk heeft aanvaard.

Economische uitdagingen

In het slotgedeelte van het rapport van de secretaris-generaal van de Verenigde Naties wordt verwezen naar de slechte economische omstandigheden in Iran en het falen van de regering om de verspreiding van corona in het land onder controle te krijgen.

Meneer Guterres benadrukt het belang van beoordeling van de mensenrechtensituatie in verband met de ernstige economische crisis, waaronder verslechtering van de leefomstandigheden, hoge inflatie, werkloosheid, corruptie en wanbeheer van de openbare begroting, wat sinds december 2017 tot ontevredenheid bij het volk heeft geleid.

Bron: Voice of America