Iraakse rechterlijke macht maakt vrouwelijke kledingkeuze midden economische crisis opnieuw tot ‘veiligheidskwestie’

Terwijl de Iraanse economie worstelt met zware inflatie, ingestorte valutawaarde, medicijnschaarste, energiecrisis en drastische productiedaling, heeft de hoofd van de gerechtelijke macht van de Islamitische Republiek de kwestie van vrouwelijke kledingkeuze opnieuw naar veiligheidsniveau getild; Gholam-Hossein Mohseni Eje heeft de landelijke aanklager verzocht maatregelen tegen vrijwillige hijab van vrouwen op de agenda van de veiligheidsraad te plaatsen en gezegd: “Wat nodig is, is een einde hieraan te maken.”

Eje zei maandag 6 Mehr, gelijk aan 28 september, tijdens een bijeenkomst met gerechtelijke functionarissen dat vrijwillige vrouwelijke kledingkeuze “ontbloting” is en stelde dat iedereen zich daarover zorgen maakt; een bewering die niet werd ondersteund door enige peiling of onafhankelijke gegevens in zijn uitspraken. Hij verzocht ook de landelijke aanklager om steun van de ordehandhavingsstrijdkrachten, het ministerie van Binnenlandse Zaken en aanklagers in heel Iran bij het aanpakken van deze situatie en zei dat men niet bang hoeft te zijn voor “onruststoking en tumult”.

Deze uitspraken komen op een moment dat de economische en levensonderhoudsproblemen van Iran meer merkbaar zijn dan ooit voor het dagelijkse leven van burgers. Volgens een rapport van de Britse House of Commons Library bereikte de jaarlijkse inflatiegraad van Iran in augustus 2026 84 procent en zakte de waarde van de rial tot het laagste historische niveau. Hetzelfde rapport meldt voortdurende stroomuitval, brandstofproblemen en verminderde economische activiteit in het land.

Ook op gezondheidsgebied is een verontrustende situatie gemeld. Al Jazeera meldde in september dat ongeveer 800 medicijnen in Iran met schaarste worden geconfronteerd, waarvan ongeveer 90 als essentieel en levensreddend worden beschouwd. De prijs van sommige medicijnen is ook in één jaar meervoudig gestegen; waaronder een stijging van 220 procent voor gabapentine en een stijging van 375 procent voor paracetamol.

De Iraanse economie is volgens officieel gepubliceerde gegevens in de periode van 21 maart tot 20 juni 2026 10,1 procent kleiner dan in dezelfde periode vorig jaar. De olie- en gassector had in dezelfde periode 26,4 procent activiteitsdaling en de industrie- en mijnbouwsector had een daling van 14,7 procent.

Toch gebruiken delen van de regering onder deze omstandigheden aanzienlijke gerechtelijke en veiligheidscapaciteit voor het controleren van vrouwelijke kledingkeuze. Dit is natuurlijk geen nieuw fenomeen; Human Rights Watch heeft gerapporteerd dat de Islamitische Republiek in recent jaren vrouwen en meisjes die zich tegen verplichte hijab hebben verzet, heeft vervolgd, hun voertuigen heeft inbeslaggenomen, bedrijven heeft gesloten en bewakingssystemen en stadscamera’s heeft gebruikt om vrouwen zonder verplichte hijab op te sporen.

Tegelijkertijd is de druk voor handhaving van verplichte hijab niet beperkt tot de uitspraken van Eje. In september hebben autoriteiten van de Islamitische Republiek aangekondigd dat zij nieuwe richtlijnen voor verplichte hijab op universiteiten opstellen, en een functionaris dicht bij het kantoor van de leider van de Islamitische Republiek op universiteiten zei: “Bestaande regelingen moeten met meer ernst worden gehandhaafd.”

Zelfs onder oorlogsomstandigheden is de hijabkwestie niet van de agenda van sommige autoriteiten van de Islamitische Republiek verdwenen. “Gholam-Ali Haddad-Adel”, lid van de Raad ter bepaling van het belang van het systeem, gaf eerder toe dat de regering vanwege “oorlogsomstandigheden” momenteel niet in dezelfde mate op de “hijabfront” kan optreden als gewenst; uitspraken die aantonen dat de vrouwelijke kledingkwestie in de ogen van delen van de machtstructuur nog steeds als onderwerp voor regering- en cultuurpolitiek wordt beschouwd.

Daarentegen beschouwen mensenrechtenorganisaties verplichte hijab als een zaak die verband houdt met fundamentele vrouwenrechten. VN-deskundigen hebben eerder gewaarschuwd voor de onderdrukking van hijabwetten in Iran en gezegd dat bestraffing en gedwongen handhaving tegen vrouwen die de door de regering gewenste hijab niet naleven, een schending is van vrouwen- en meisjesrechten.

Ejes nieuwe uitspraken hebben nu een ernstige vraag opnieuw naar voren gebracht: in een land waar gezinnen geconfronteerd worden met voedselduerte, medicijnschaarste, stroomuitval, instorting van de waarde van de nationale valuta en verminderde koopkracht, waarom wordt aanpak van vrijwillige vrouwelijke kledingkeuze opnieuw op het niveau van de veiligheidsraad en de gerechtelijke apparatuur nagestreefd?

Voor veel critici van de Islamitische Republiek is het niet alleen een kwestie van hijab; het gaat om wat de regering als “noodzakelijk” beschouwt. Terwijl economische gegevens een van de moeilijkste periodes van de hedendaagse Iraanse economie aantonen, toont de vasthoudendheid van hoge gerechtelijke autoriteiten om hardere maatregelen tegen vrouwelijke kledingkeuze door te voeren opnieuw de vraag aan die zich voordoet: is de prioriteit van de machtstructuur het oplossen van de alledaagse problemen van het volk of het controleren van hun levensstijl.

Uiteindelijk is wat in de straten van Iran plaatsvindt niet alleen een geschil over kledingsoort. Veel vrouwen hebben in recent jaren openlijk tegen verplichte hijab verzet, en in plaats van deze keuze als onderdeel van persoonlijke vrijheid te accepteren, maakt de regering nog steeds gebruik van de taal van de wet, politie, gerechtshof en veiligheidsmechanismen om deze af te dwingen; een benadering die ook door internationale mensenrechteninstellingen sterk is bekritiseerd.