Omgekeerde uitwerking van Rouhani’s slogans; wie is verantwoordelijk voor filtering en afwezigheid van vrije media?

Rouhani’s kritiek op filtering en afwezigheid van vrije media heeft felle reacties opgeroepen. Conservatieven beschuldigen hem van “filtering van problemen van het volk”. Anderen vragen zich af wat hij zelf heeft gedaan voor mediavrrijheid en tegen filtering.

De uitspraken van gisteren van Hassan Rouhani, president van Iran, waarin hij filtering en de afwezigheid van vrije media in het land kritiseerde, hebben veel reacties veroorzaakt in media en sociale netwerken en zijn op de voorpagina’s van Iraanse kranten terecht gekomen. Het lijkt er echter op dat zijn slogans tijdens zijn toespraak tot leiders van het ministerie van Communicatie, afgezien van voorspelbare aanvallen van “extremisten”, niet het gewenste resultaat hebben opgeleverd voor de twaalfde regeringsleider en hem daarentegen blootgesteld hebben aan brede kritiek als “verantwoordelijke” functionaris.

Media die aansluiting zoeken bij de conservatieve stromingen hebben Rouhani heftig aangevallen en beschuldigd hem van filtering en “censuur van problemen van het volk” en promotie van seculier bestuur volgens Amerikaanse wensen.

Hossein Shariatmadari, hoofdredacteur van Kayhan, schreef in de leidinggevende kolom van deze staatskrant op dinsdag 22 januari onder meer: “Dit wijst erop dat u voor de Islamitische Republiek Iran een model voorstelt dat lijkt op het Vaticaan en gelooft – moge dit niet gebeuren – dat de regering ten aanzien van het welzijn van het volk geen andere verantwoordelijkheid heeft dan het mondeling of schriftelijk doorgeven van religieuze principes!”

De vertegenwoordiger van Ayatollah Khamenei, leider van de Islamitische Republiek, in de Kayhan-instelling, voegde eraan toe met verwijzing naar Rouhani’s verzet tegen enig blokkeren en de noodzaak van vrijheid voor gebruikers om de cyberruimte in te gaan en hun vrije keuze te erkennen: “Dit standpunt is veel gevaarlijker dan het Vaticaan-model en betekent letterlijk dat we jongeren, tieners en alle mensen achterlaten in de gevaarlijke cyberruimte en alleen goed en kwaad aan hen introduceren! Zonder dat we enige verantwoordelijkheid hebben om ernstige en gevaarlijke schade in deze ruimte te voorkomen!”

“Promotie van seculier bestuur volgens Amerikaanse wensen”

Shariatmadari schreef in de Kayhan-kolom onder de titel “Meneer Rouhani! Dit is niet het Vaticaan!” ook: “Zijn deze opvattingen van u – zonder dat u het weet – niet de promotie van datzelfde seculiere regering – normalisering – waarvan Amerikaanse autoriteiten en denktanks voortdurend spreken over hun inspanningen om dit in de Islamitische Republiek Iran in te stellen en uiteindelijk niet alleen afhankelijkheid maar slavernij van het volk tegenover Amerika?”

De vertegenwoordiger van de Faqih in de Kayhan-instelling beklaagde zich tenslotte over “religieuze geleerden” omdat zij niet voldoende inspanningen doen tegen “deze afwijkende opvattingen” zodat het nodig was voor iemand als hem om “in deze richting in te gaan”.

Kayhan wijdde ook zijn voorpagina aan Rouhani’s uitspraken en schreef onder meer: “De president maakte gisteren geen enkele verwijzing naar de werkelijke problemen van het volk en ging niet in op het feit dat werkelijke filtering censuur van problemen van het volk en vergeten van beloften is, en niet spel met woorden en valse dichotomieën die geen enkel probleem van het volk oplossen.”

In dit “analytische rapport” beschuldigde deze staatskrant Rouhani ook van “het creëren van valse polariteiten” en “bedrog” en schreef: “De president interpreteert de algemene wil van het volk op zo’n manier dat de regering en haar maatregelen geen schade lijden en niemand erover vragen stelt. De kwestie is: zijn de levensstandaard en economie van het volk, die vandaag in gevaar zijn, niet onderdeel van de algemene wensen?! Is de inactiviteit van de regering op dit terrein, volgens de uitleg van Rouhani, niet onwettig en ongrondwettelijk?”

Kayhan vond Rouhani’s uitspraken over het gebrek aan vrije media in Iran ook “vreemd en verbazingwekkend” en zei dat zijn regering “een recordhouder is in klachten tegen kranten en media”. Volgens deze krant: “Er is geen kritische media waarover de regering niet heeft geklaagd of bedreigd.”

“Filtering van problemen van het volk”

De krant Javan wijdde ook de voorpagina van het vandaag exemplaar met de titel “Problemen van het volk gefilterd!” aan Rouhani’s uitspraken en schreef onder meer dat omdat hij in ministeries als Arbeid, Industrie of Volksgezondheid “niets te zeggen heeft”, hij naar het ministerie van Communicatie is gegaan, omdat hij daar “zoveel als hij wil kan spreken over Telegram, filtering en cyberruimte”.

De krant Javan voegt eraan toe: “Meneer president, u speelde zelf de filterrol. U spreekt over ‘vrijheid’ die is verspild in media, zodat niemand vragen stelt over Jcpoa-winsten! U spreekt over fantasische vreugde van het volk in de cyberruimte, zodat niemand vragen stelt over echte vreugde van passend inkomen en een markt zonder inflatie. U filtert zelf huisvesting, levensstandaard, werkgelegenheid en onafhankelijkheid en spreekt over poëzie, nummers en ghazal.”

Deze krant, gelieerd aan de Revolutionaire Garde, schreef uiteindelijk aan Rouhani: “Als filtering slecht is, sta dan alstublieft op want de werkelijke filtering is het verbergen van werkelijke problemen van het volk en fantasering en verhalen vertellen van radio en Reza Qoldar.”

Uitspraken in tegenspraak met Rouhani’s “praktijk en verleden”

De aanval op Rouhani vanwege zijn kritiek op filtering was niet alleen beperkt tot conservatieve interpretatie van zijn uitspraken en enkele media, inclusief media gelieerd aan deze stroming, hebben zich ook beziggehouden met zijn eigen rol in pogingen om sociale netwerken te blokkeren en vrije informatiestroom.

Het persagentschap van de Islamitische Universiteit Azad (ANA) beschouwde Rouhani’s kritiek op filtering als in strijd met zijn “praktijk” in de jaren zeventig en schreef dat “de wet op het betreden van woningen van mensen voor satellietverzameling” in een van de zittingen van het vierde parlement onder voorzitterschap van Rouhani werd goedgekeurd. Volgens dit persagentschap werd de wet “verbod op het gebruik van satelliettechnologie” van 23 januari 1995 vier zittingen later in het vierde parlement goedgekeurd, toen Ali Akbar Nateq-Nouri, destijds voorzitter van het parlement, Hassan Rouhani als zijn “volmachtige vertegenwoordiger” in deze zittingen aanwees.

Persagentschap ANA stelde vervolgens na verwijzing naar “meerdere veiligheids- en militaire antecedenten” van de gematigde president van de twaalfde regering: “Heeft Rouhani zijn vorige standpunten herzien of probeert hij het grijze gebied aan te trekken?”

Het persagentschap Tasnim beschouwde Rouhani’s kritiek op filtering ook in tegenspraak met zijn eerdere “omzendbrieven” voor “omgang met VPN-gebruikers”.

De Iraanse president stelde in zijn uitspraken van gisteren met verwijzing naar het feit dat “als je filtert, wat doe je dan met VPN-gebruikers?” en “in dit jaar dat Telegram gefilterd werd, hebben we allemaal verlies geleden”: “Het probleem is dat we dachten dat dit apparaat onder ons commando staat dat we opdracht geven om te filteren en het wordt gefilterd? Nou, het werd gefilterd, wat doe je eraan? Wat doe je met VPN? Wat doe je met de volgende VPN? Elke dag komt er een nieuwe VPN, wat doe je eraan?”

Persagentschap Tasnim publiceerde een afbeelding van een omzendbrieven van 15 januari 2018 met het stempel “zeer vertrouwelijk” en ondertekend door Hassan Rouhani, waarin de Iraanse president zijn communicatieminister vraagt om “effectieve maatregelen tegen VPN-gebruikers”. Rouhani vraagt in deze omzendbrieven, die volgens Tasnim op 7 mei 2018 op sociale netwerken werden gepubliceerd en de regering nooit heeft ontkend, met indirecte verwijzing naar landelijke protesten van januari 2018, van Mohammad Javad Zarif dat hij maatregelen neemt “om effectief om te gaan met VPN-gebruikers” en dat hij “gelet op recente gebeurtenissen en de invloed van cyberruimte op het vergroten van maatschappelijke emoties” maatregelen neemt “als urgent”.

Volgens dit persagentschap dicht bij Iraanse veiligheidsorganen heeft Reza Taghipour, lid van de Supreme Cyberspace Council, later verteld over Rouhani’s nadruk op ordeneing van VPN’s en effectieve omgang met VPN-gebruikers en efficiënt beheer voor rechtmatig gebruik van deze tools door cyberruimte-gebruikers en organisaties: We kunnen niet stilzitten en toezien dat de vijand wat hij maar wil in de samenleving injecteert. Na deze incidenten werd duidelijk dat Telegram direct wordt ondersteund door Amerika en Israël en hun doel is het verspreiden van obsceniteit en corruptie in de Iraanse samenleving.”

“Dokter Rouhani, wat hebt u voor mediavrrijheid gedaan?”

Kritiek op Rouhani’s uitspraken van gisteren, inclusief het tegenstrijdig zijn van zijn woorden met de werkwijze van zijn regering bijvoorbeeld bij het filteren van Telegram, was niet alleen beperkt tot “extremisten”. Sommige figuren en politieke analisten die in het algemeen als regeringsmedewerkers worden beschouwd, hebben zich samen met gebruikers van sociale netwerken tot zijn tegenstanders gevoegd.

Ali Mohammad Nomazi, lid van het centrale comité van de Builders Party, schreef in het huidige nummer van de krant “Setare Sobh”: “Wat betekent het als de uitvoeringsleider van het land filtering veroordeelt, maar in zijn eigen regering worden sociale netwerken gefilterd? Rouhani spreekt over onderwerpen waarvan het volk al op de hoogte is, maar in de praktijk zien we geen actie van de regering. Telegram werd gefilterd onder Rouhani […] Volgens de schrijver is het beter voor functionarissen minder te praten en meer te doen.”

Deze voormalige parlementslid voegde er vervolgens aan toe terwijl hij de Iraanse president verzocht om “burgerrechten te garanderen”, dat vanuit het perspectief van het volk Rouhani’s verkiezingsbeloften niet overeenstemmen met de werkwijze van zijn regering.

Sadiq Zibakalam, een gematigde analist, keerde ook de scherpe kant van Rouhani’s kritiek op het ontbreken van vrije media in Iran tegen hemzelf en schreef op Twitter: “Mijnheer dokter Rouhani, het feit dat media in Iran niet vrij zijn en onder controle van het systeem staan, is niet nieuw. Het nieuwe punt is wat u als tweede persoon van het systeem en met de verantwoordelijkheid om de grondwet uit te voeren, bovendien ondersteund door 24 miljoen stemmen, welke stap hebt u ondernomen om media vrij te maken?”

Kritiek op filtering of “afscheidsgedicht met Instagram”

Rouhani’s uitspraken dat “we geen vrije media hebben, alleen staatsmedia”, werden ook geconfronteerd met een golf van kritiek op sociale netwerken. Maziar Khosravi, journalist in Iran, was een van de critici die op Twitter tegen Rouhani schreef: “Meneer! Waarom zeg je dit tegen ons?! Je bent president, geen oppositieleider; nou, filter niet, laat media vrij. We zijn gevangen…”

Mahdi Mohammadi Azad, politieke analist wonende in Duitsland, keek vanuit een ander perspectief naar het onderwerp en schreef op Twitter dat Rouhani’s “harde uitspraken” van gisteren “waarschijnlijk een afscheidsgedicht met Instagram is”. Volgens Mohammadi Azad waarschuwde Rouhani: “Twee weken voordat Telegram werd gefilterd, deed hij hetzelfde. Op 2 januari 2019 zei Javad Javidnia, adjunct voor cyberruimte van de openbare aanklager, dat het bevel tot filteren van Instagram was uitgegeven maar ze wachtten op een gelegenheid…”

Ali Afshari, politieke analist en mensenrechtenactivist in Amerika, schreef ook op Twitter: “Hassan Rouhani zette het volk onder druk in zijn voortgaande leugens en slogans die hij verwarde met het presidentschap met een preekpodium, stellende dat gemakkelijke toegang tot cyberruimte te danken is aan de gematigde regering! Terwijl er uitgebreide filtering plaatsvindt en waar dat niet het geval is, is het vanwege het ontbreken van een definitieve afsluiting door de dominante veiligheidssector.”

Een ander Twitter-gebruiker schreef ook: “Telkens wanneer Hassan Rouhani sprak over het verwijderen van filters en vrije media, waren wij getuige van een nieuwe golf arrestaties van journalisten en filtering van sociale netwerken.”

Een ander gebruiker schreef ook ironisch in reactie op Rouhani’s kritiek op filtering en afwezigheid van vrije media in Iran: “Meneer Rouhani. Hallo. Je hebt deze slogans en woorden meerdere keren gedaan en we hebben je twee keer gestemd. We hebben geen stemmen meer om te geven, kan je het van zaak naar zaak doen?”

“Nationale media” ondersteunt filtering

De Iraanse president zette in zijn uitspraken van gisteren door het aankondigingen van de afwezigheid van “vrije media” in Iran en het bestaan van “alleen staatsmedia” in het land impliciet de vrijheid en onpartijdigheid van “nationale media” in twijfel. De staatskrant Kayhan beklaagde zich in haar “analytische rapport” van vandaag met verwijzing naar het feit dat “IRIB de meeste ondersteuning voor de regering had in gevoelige momenten”, dat aanvallen op de Iraanse staatstelevisie “op de voorpagina’s van meeste pro-regeringsmedia” zijn veranderd.

Islamic Republic of Iran Broadcasting, waarvan de voorzitter lid is van de Supreme Cyberspace Council, is een voorstander van filtering in Iran. Ruh-Allah Sepandarand, journalist, beschreef in het huidige nummer van de krant Shargh onder meer “meerdere redenen” voor de benadering van de Iraanse staatstelevisie tegen sociale netwerken en ondersteuning voor hun filtering daarin dat “zonder twijfel de structuur die door de jaren heen het monopolie op multimediële inhoudproductie had, niet kan omgaan met een ernstige concurrent. Zeker niet wanneer deze concurrent een goede maatstaf is voor de lage kwaliteit van IRIB-programma’s.”

Deze journalist meldde ook, met verwijzing naar de lage kwaliteit van “nationale media”-programma’s en “aanzienlijk verschil” in het aantal luisteraars van IRIB met het publiek van onafhankelijke mediabijdragen in cyberruimte, een toename van het aantal “prominente figuren” die “liever” niet via Iraanse staatstelevisie, maar “via sociale netwerken met het volk communiceren”.

Het artikel “Shargh” somde ook een ander reden op voor IRIB’s ondersteuning van filtering: “IRIB’s ondersteuning voor filtering is meer het gevolg van grote financiële en economische berekeningen dan zorg uit bepaalde stromingen; omdat deze organisatie, wetende van zijn ineffectiviteit in het produceren van gewenste mediainhoud, weet hoeveel grote winsten het wijdverbreide vermogen van mensen om toegang te krijgen tot mediaproducties in cyberruimte van IRIB afpakt. Dit terwijl onafhankelijke mediasecties die in cyberruimte actief zijn, met veel lagere kosten dan IRIB, beter resultaten opleveren.”

De schrijver vond IRIB’s aandrang op filtering in Iran niet “vreemd” gezien deze punten, omdat volgens hem “het ontstaan van sociale netwerken en de uitbreiding van cyberruimte” de “mediarijkdom” van dit orgaan heeft verminderd.

Internet en sociale netwerken in Iran worden geconfronteerd met uitgebreide filtering. Internationale ngo’s noemen de Iraanse regering ook een van de “vijanden van het internet”. Na de landelijke protesten van januari 2018 betrad het filteren van sociale netwerken een nieuw stadium dat uiteindelijk leidde tot de blokkade van Telegram. Tegelijkertijd had de regeringspropaganda voor het gebruik van binnenlandse berichtgevers geen invloed op gebruikers van sociale netwerken.

Ondanks dit kondigde Javad Javidnia, hoofd van de afdeling cyberruimte van de openbare aanklager van Iran op 2 januari van dit jaar aan dat een “gerechtelijk bevel” voor het filteren van Instagram was uitgevaardigd. De verklaringen van deze gerechtelijke functionaris werden geconfronteerd met felle reacties, inclusief in de regering-Rouhani en ontkenning door sommige tegenstanders van filtering.

Bron: DW