Openbare onderzoeken in Malta naar de moord op onderzoeksjournalist

Twee jaar zijn verstreken sinds de moord op Daphne Caruana Galizia, een 53-jarige journaliste die de samenwerking tussen de regering en zakenlieden van Malta in het schandaal “Panama Papers” onthulde. Nu, onder druk uit Europa, onderzoekt een commissie hoe deze moord heeft plaatsgevonden.

Twee jaar na de dood van de onderzoeksjournalist en regeringskriticus van Malta is het onderzoek naar deze moord in gang gezet door buitenlandse druk. Joseph Muscat, premier van Malta, heeft opdracht gegeven voor de oprichting van een onderzoekscommissie en heeft de verantwoordelijke rechter gevraagd het rapport binnen maximaal negen maanden in te dienen.

In de richtlijn van de Maltese premier staat dat het onderzoek moet ophelderen of Malta verantwoordelijk is en of de regering preventieve maatregelen had kunnen nemen om zijn plicht tot bescherming van het recht op leven van burgers na te komen.

Mevrouw Galizia onderzocht overheidsforuïtingen en witwaspraktijken in Malta en stierf op 16 oktober 2017 in de buurt van haar huis bij een bomexplosie die onder haar voertuig was geplaatst. Drie mannen werden in verband met deze zaak gearresteerd, maar er zijn veel vragen over de personen achter de schermen en de ondersteuners van deze drie personen gebleven die onbeantwoord zijn.

Mevrouw Galizia was een van degenen die de betrokkenheid van leden van de regering van Malta bij het schandaal “Panama Papers” onthulde en berichtte over witwassen en belastingontwijking op dit eiland. Voor haar moord had zij informatie op dit gebied aan de Europese Commissie verstrekt.

Er moet worden onderzocht of de regering deze moord had kunnen voorkomen. Muscats besluit om een onderzoekscommissie in te stellen is genomen na druk van de Raad van Europa om onderzoek in te stellen naar hoe deze moord heeft plaatsgevonden. De drie kinderen van mevrouw Galizia, die in deze twee jaar de zaak rond de dood van hun moeder hebben vervolgd, twijfelen aan de onafhankelijkheid van het onderzoek.

Na de dood van mevrouw Galizia had de familie onafhankelijk onderzoek geëist, maar media melden dat de Maltese premier geen overleg met haar kinderen en familieleden heeft gevoerd over de oprichting van de onderzoekscommissie. Matteo Caruana Galizia, de zoon van deze journaliste, zei: “Er is het risico dat sporen van betrokken overheidsfunctionarissen worden uitgewist.”

De Raad van Europa, gevestigd in Straatsburg in Frankrijk, houdt toezicht op de naleving van mensenrechten in de lidstaten van de unie. Deze raad had dit kleine eiland in de Middellandse Zee tot 26 september de tijd gegeven om het onderzoek naar de dood van mevrouw Galizia in gang te zetten. Het eiland Malta, met 400.000 inwoners, is lid van de Europese Unie sinds 2004 en is het kleinste land van deze unie.

Eisende tegen eisende

De zonen van mevrouw Galizia zijn al lange tijd betrokken bij zaken die door de regering en particuliere eisers tegen hen zijn ingesteld. Vorige week vroeg mevrouw Dunja Mijatović, mensenrechtencommissaris van de Raad van Europa, Malta om een einde te maken aan de vorderingen tegen deze familie.

Mevrouw Mijatović schreef in een open brief aan de Maltese premier dat deze familie met minstens 30 klachten onder het kopje “laster” is geconfronteerd. In de brief staat dat deze zaken onrechtvaardig financiële druk op deze familie uitoefenen en de rechtsstaat en persvrij​heid in Malta in twijfel trekken.

De eisers tegen de familie Galizia zijn overheidsfunctionarissen en zakenlieden die door de overleden journaliste van financiële corruptie en witwassen waren beschuldigd. Zij hebben de verantwoordelijkheid voor het antwoord op deze klachten op de schouders van de familie Galizia gelegd.

Reporters Without Borders hebben de oprichting van een onderzoekscommissie in Malta voor de vervolgde moord op mevrouw Galizia welwillend ontvangen, maar hebben tegelijk gewaarschuwd dat “de regering van Malta niet moet denken dat zij de openbare opinie kan kalmeren door deze commissie in te stellen.”

In de verklaring van deze organisatie staat: “Wij volgen de kwestie kritisch; of de commissie werkelijk onafhankelijk en onpartijdig zal werken. Wij herinneren Malta aan zijn verantwoordelijkheid voor opheldering van waarom mevrouw Galizia is vermoord.”

De aanslag op deze onderzoeksjournalist leidde tot reacties van de Europese Unie, Reporters Without Borders en journalistieke vakbonden. Na de moord op mevrouw Galizia verzamelden honderden journalisten zich voor het parlement van dit land in Valletta en hielden spandoeken en kranten met rode vlekken vast.

Bron: DW