Reza Pahlavi in het hart van Duitsland: «Ik zal de vrijheidsprijs teruggeven aan Teheran»

Reza Pahlavi, de in ballingschap levende Iraanse prins, riep tijdens de uitreikingsceremonie van de Vrijheidsprijs 2026 van de Friedrich-Naumann-Stichting in de historische Sint-Pauluskerk in Frankfurt op tot het onder vuur nemen van de Islamitische Republiek, de Revolutionaire Gardisten en het onderdrukkingenapparaat van de regering. Hij benadrukte dat het Iraanse volk en civiele infrastructuur beschermd moeten worden tegen militaire aanvallen. In duidelijke bewoording stelde hij de Islamitische Republiek verantwoordelijk voor het uitbreiden van de oorlog naar Iran en zei hij dat de toekomst van het land uitsluitend door het Iraanse volk bepaald dient te worden.

Reza Pahlavi zei tijdens de ceremonie: «Het Iraanse volk wil dat de Islamitische Republiek, de Revolutionaire Gardisten, het onderdrukkingenapparaat en de wapens die tegen het volk zelf worden ingezet, onder vuur worden genomen. Wij willen het Iraanse volk en de civiele infrastructuur van het land beschermen.»

Hij verwierp de valse dichotomie van «oorlog of onderhandeling» en zei dat hij jarenlang het beleid van «maximale druk op de Islamitische Republiek en maximale steun aan het Iraanse volk» heeft verdedigd. Volgens hem zijn zij, na de slachting van demonstranten en ondanks de pijn en zorgen over de gevolgen van oorlog, tot de conclusie gekomen dat militaire druk de regering kan verzwakken en een kans voor het Iraanse volk kan bieden.

Pahlavi zei terwijl hij verwees naar de dood van burgers: «De dood van elke onschuldige Iraan in deze oorlog is groot leed dat ik in mijn hart dra.»

Hij beschouwde de Islamitische Republiek als een regering die, door repressie en moord op haar eigen burgers en door nationale rijkdom uit te geven aan buitenlandse oorlogen, de grootste bedreiging voor Irans nationale soevereiniteit is geworden. Pahlavi benadrukte ook dat externe druk, zelfs als die leidt tot verzwakking van de regering, niet de plaats van de wil van het volk mag innemen of beslissingen over Irans toekomst mag nemen.

Een van de belangrijkste pijlers van Reza Pahlavi’s toespraak was de nadruk op het recht van het Iraanse volk om vrij de toekomstige politieke structuur te kiezen. Hij beschreef de Islamitische Republiek als illegitiem en zijn eigen rol niet als het bepalen van de vorm van toekomstige regering, maar als het helpen van een veilige overgang en het tot stand brengen en instandhouden van democratie.

Hij benadrukte ook principes als het behoud van Irans territoriale integriteit, gelijke rechten van burgers ongeacht taal, afkomst en geloof, scheiding van kerk en staat, en het recht om het politieke stelsel via vrije volksstemming te kiezen. Pahlavi verduidelijkte zijn standpunt over de seculiere staat door te spreken over gelijke rechten voor sjiïeten, soennieten, baha’i’s, christenen, joden, zoroastriërs en niet-religieuze burgers.

Hij beschreef zichzelf als een brug voor de overgang van de huidige situatie naar een vrije toekomst; een brug die niet de eindbestemming mag zijn en waarvan de eindbestemming in handen van het Iraanse volk moet blijven.

De Friedrich-Naumann-Stichting gaf in 2026 haar vrijheidsprijs niet aan een persoon of partij, maar aan het Iraanse volk; volk dat volgens de stichting voor vrijheid, burgerrechten en democratie vecht. Reza Pahlavi ontving deze prijs als voorzitter in trust en tot het moment dat deze kan worden overgedragen aan vrijelijk gekozen vertegenwoordigers van het Iraanse volk.

Hij zei tijdens de ceremonie dat hij een vertrouwenspersoon is en geen eigenaar van wat hij in handen heeft; zijn plicht is het ervan af te schermen en het terug te geven aan de werkelijke eigenaren. Pahlavi beloofde dat hij de prijs op een dag aan het Iraanse volk zal teruggeven: «Niet in het land van een buitenlandse macht, maar in onze eigen hoofdstad, Teheran.»

De ceremonie vond plaats in de Sint-Pauluskerk in Frankfurt; een historische plek waar het eerste nationaal gekozen parlement van Duitsland in 1848 werd gevormd. De keuze van deze locatie voor de uitreiking van de prijs aan het Iraanse volk creëerde een symbolische verbinding tussen de strijd van Iraniërs voor vrijheid en Duitslands historische ervaringen op weg naar democratie.

Tegelijkertijd met de ceremonie verzamelden duizenden mensen zich in Frankfurt. Volgens Duitse media meldde de politie halverwege de dag dat het aantal demonstranten in de stad ongeveer vijfduizend was; de meesten waren aanhangers van Reza Pahlavi. Voor de mars en grote bijeenkomst in het park «Oost» hadden respectievelijk ongeveer 24.000 en 30.000 deelnemers zich aangemeld of zich aangekondig. Naast de verzameling van aanhangers protesteerden tegenstanders van de beslissing van de stichting om de prijs aan Reza Pahlavi te geven ook. Verslagen geven aan dat de bijeenkomsten en marsen grotendeels rustig verliepen.

Marie-Agnes Strack-Zimmermann, voorzitter van de commissie Veiligheid en Defensie van het Europees Parlement, benadrukte ook tijdens deze ceremonie het recht van het Iraanse volk op vrijheid en zelfbeschikking. Door te wijzen op onderdrukking van protesten en inkarceering van demonstranten, zei zij dat deze prijs een duidelijk bericht voor het Iraanse volk heeft: «Jullie zijn niet alleen.»

Ondertussen was de keuze van Reza Pahlavi als ontvanger van de prijs in trust niet zonder kritiek. Sommige Iraanse groepen en activisten hebben tegen deze beslissing geprotesteerd en hebben benadrukt dat de etnische en politieke verscheidenheid van de Iraanse samenleving moet worden weerspiegeld. Duitse media hebben ook gewezenop meningsverschillen over Reza Pahlavi’s politieke rol en het erfgoed van zijn vaders regering. Toch heeft de Naumann-Stichting verduidelijkt dat de prijs toebehoort aan het Iraanse volk en dat het ontvangen ervan in trust niet betekent dat het recht om over de toekomst van het land te beslissen aan een persoon of politieke stroming wordt overgedragen.

De ceremonie vond plaats terwijl onderdrukking van protesten, executies en druk op tegenstanders in Iran aanhouden. Het belangrijkste bericht van deze prijs is, volgens de organisatoren, eerbied voor mensen die voor vrijheid en fundamentele rechten betalen; mensen die op een dag niet door door de regering aangestelde vertegenwoordigers, maar door hun eigen vrije keuze over Irans toekomst zullen beslissen.