Verbale aanval van «Matteo Salvini», Italiaanse vicepremier, op migranten

Tijdens een verkiezingsbijeenkomst in de stad «Bari» heeft «Matteo Salvini», vicepremier van Italië, zich in scherpe bewoordingen tegen migranten gekeerd.

De uitspraken van Salvini over migranten, met name islamitische migranten, hebben de politieke spanningen verscherpt en hebben tot reacties op het Italiaanse migratiebeleid geleid.

Matteo Salvini, leider van de rechts-populistische partij «Lega» en vicepremier van Italië, sprak zich tijdens een verkiezingsbijeenkomst in de stad Bari uit tegen migranten die volgens hem «geen respect hebben voor Italië». Hij zei: «Zij moeten hun graf elders zoeken». Terwijl hij kritiek uitoefende op de massale komst van migranten, met name moslims, naar het land, voegde hij eraan toe: «Van degenen die naar onze steden komen, wordt verwacht dat zij respect hebben voor onze cultuur, onze symbolen, ons geloof en onze grondwet.»

In deze uitspraken benadrukte Salvini dat degenen die niet bereid zijn zich «op een christelijke en authentieke manier» te gedragen, «hun graf elders moeten zoeken en moeten terugkeren naar het land waar zij vandaan komen». De standpunten van Salvini kunnen worden gezien als onderdeel van het strikte migratiebeleid van Italië, dat «grenscontrole», «uitzetting van illegale migranten» en «bescherming van de nationale identiteit» als uitgangspunt heeft.

Onderzoeken wijzen echter uit dat de publieke opinie in Italië over deze kwestie verdeeld is. In een uitvoerig onderzoek is gebleken dat een aanzienlijk percentage van de burgers nog steeds gelooft in het principe van «migrantenacceptatie» en dat alleen een streng standpunt niet representatief is voor de hele samenleving.

Ook vanuit het perspectief van het maatschappelijk middenveld en de kerken zijn de reacties divers geweest. Sommige katholieke publicaties hebben het beleid van Salvini scherp bekritiseerd. Het katholieke weekblad «Famiglia Cristiana» bijvoorbeeld vergeleek hem in zijn kop met de duivel.

Lokale kerken in Italië en ook katholieke publicaties hebben, onder verwijzing naar de christelijke leer over «medelijden met vreemdelingen», zich tegen Salvini’s anti-migratiestandpunten verzet. Een priester in Umbrië zei bijvoorbeeld in een toespraak: «Er is een duivels ras van racisme, en Salvini heeft dit aangewakkerd.»

Vanuit christelijk perspectief worden uitdrukkingen als «zij moeten hun graf elders zoeken» niet alleen als vreemdelingenhaat beoordeeld, maar staan ze ook haaks op het concept van «de Verlosser die het lijden van lijdende mensen draagt». Dit contrast tussen politieke uitspraken en christelijke waarden heeft discussies aangezwengeld over «christelijke identiteit» en «acceptatie van anderen» in de westerse samenleving.

In dit verband is het belangrijk op te merken dat Salvini in zijn uitspraken de komst van migranten heeft gekoppeld aan het risico van verstoringen van het sociale, waarden- en economische weefsel van het land; met andere woorden, hij heeft een combinatie van culturele, economische en identiteitszorgen aangekaart.

Vanuit het perspectief van het internationale recht en Europese regelgeving kunnen dergelijke uitspraken worden beschouwd als «belediging van migranten» of «aanzetting tot discriminatie van minderheden» en kunnen zij aanleiding geven tot internationale kritiek. Europese instellingen hebben bijvoorbeeld gewaarschuwd dat Italië in sommige gevallen «rasprofilering» heeft toegepast.

Er lopen ook rechtszaken voor Italiaanse rechtbanken over het strikte beleid van de Italiaanse regering jegens migranten. Bijvoorbeeld, een arrest van het hooggerechtshof van dit land verplichte de regering tot schadevergoeding aan migranten die tien dagen op een schip waren vastgehouden.

Dit feit toont aan dat het migratiebeleid niet alleen het binnenlandse domein raakt, maar ook de juridische en internationale sfeer, en kan voor christelijke bezoekers die belang hechten aan kwesties als gerechtigheid, acceptatie van migranten en burgerlijke vrijheden een bijzondere betekenis hebben.

Het christendom, dat waarden als naastenliefde, gastvrijheid, medelijden met de zwakken en acceptatie van de «ander» centraal stelt, komt in conflict met standpunten die migranten als «vreemdelingen» of «lastig» beschouwen.

De uitspraken van Salvini bevinden zich precies op het snijvlak van identiteitsgericht beleid, economische zorgen, religie en cultuur; deze combinatie kan voor kerken, religieuze instellingen en christelijke liefdadigheidsorganisaties die met migranten werken, een keerpunt vormen om na te denken over vragen als: «Hoe kan zowel de veiligheid van het land als de menselijke waardigheid van migranten worden gewaarborgd?», «Welke rol spelen de kerk en christelijke organisaties in het vergroten van de stem van migranten en het aanmoedigen van dialoog?», «Hoe kan voorkomen worden dat identiteitsvooroordelen tot ontkenning van de ander leiden?»

Deze gebeurtenis biedt voor christelijke organisaties de mogelijkheid niet alleen politiek ter sprake te brengen, maar ook de diepere betekenis ervan vanuit het perspectief van christelijke ethiek en mensenrechten te benadrukken.