افزایش نگرانی‌های امنیتی در بریتانیا و خلیج فارس و نشانه‌های قوی درباره نقش ایران در پرونده فرفورد
هم‌زمان با ادامه تحقیقات درباره حادثه امنیتی نزدیک پایگاه هوایی فرفورد در بریتانیا و حمله درون کابین یک پرواز فلای‌دبی به مقصد اسرائیل، دو پرونده جداگانه به محور تازه‌ای از نگرانی‌های امنیتی در منطقه تبدیل شده‌اند. در بریتانیا اندی برنهام نخست‌وزیر این کشور گفته است نشانه‌های قوی از نقش جمهوری اسلامی ایران در حادثه اطراف پایگاه فرفورد وجود دارد، در حالی که مقام‌های اماراتی در پرونده فلای‌دبی هنوز در حال بررسی انگیزه، احتمال تروریستی بودن حادثه و هرگونه برنامه‌ریزی یا هدایت قبلی هستند.
در حادثه «فرفورد» پنج مرد بریتانیایی ساکن لندن که در سه خودرو در نزدیکی این پایگاه حضور داشتند، بامداد یکشنبه ۲۷ سپتامبر توسط پلیس ضدتروریسم بازداشت شدند. آنها به ظن جرایم مرتبط با قانون مواد منفجره و آماده‌سازی برای یک اقدام تروریستی تحت تحقیق قرار گرفتند. بازرسی خودروها ادامه یافت و پلیس اعلام کرد که بنزین پیدا شده، اما مواد منفجره قابل استفاده یا وسیله انفجاری در خودروها کشف نشده است. هر پنج نفر پس از بازجویی با قرار وثیقه آزاد شدند، اما همچنان تحت تحقیق قرار دارند.
پلیس ضدتروریسم بریتانیا پیش از اظهارات تازه برنهام اعلام کرده بود که یکی از محورهای تحقیق، احتمال دخالت یک دولت خارجی یا استفاده از افرادی به‌عنوان واسطه و نیابتی است و تاکید کرده بود که تحقیقات در این مرحله همه احتمالات را باز نگه داشته است. اکنون نخست‌وزیر بریتانیا می‌گوید نشانه‌هایی قوی وجود دارد که ایران در این ماجرا نقش داشته است؛ او در عین حال تاکید کرده که تحقیقات پیچیده، دامنه‌دار و جدی همچنان ادامه دارد و بریتانیا در این زمینه با آمریکا همکاری می‌کند.
اهمیت فرفورد از آنجا بیشتر است که این پایگاه در «گلاسترشر» یکی از مراکز مهم مورد استفاده نیروی هوایی آمریکا در اروپا است و در جریان جنگ اخیر آمریکا و ایران نیز برای عملیات بمب‌افکن‌های آمریکایی مورد استفاده قرار گرفته است. سپاه پاسداران نیز پیش‌تر این پایگاه را هدفی مشروع برای ایران خوانده بود. ایران پس از بازداشت‌ها هرگونه ارتباط با این حادثه را رد کرده است.
این تحولات در شرایطی رخ می‌دهد که تنها چند روز پیش، «اد میلیبند» وزیر خارجه بریتانیا، در حاشیه مجمع عمومی سازمان ملل متحد به «عباس عراقچی» وزیر خارجه ایران گفته بود لندن تهدید، ارعاب یا فعالیت خصمانه مرتبط با ایران در خاک بریتانیا را تحمل نخواهد کرد. مقام‌های آمریکایی نیز پیش‌تر از احتمال نقش یک «بازیگر خارجی» در پرونده فرفورد سخن گفته بودند، اما تا زمان اظهارات برنهام، دولت بریتانیا رسما ایران را به این حادثه مرتبط نکرده بود.
در فاصله هزاران کیلومتری فرفورد، حادثه‌ای متفاوت اما از نظر امنیتی حساس در یک پرواز فلای‌دبی به مقصد تل‌آویو رخ داد. پرواز FZ1073 روز چهارشنبه از دبی به مقصد تل‌آویو حرکت کرده بود که در میانه راه، درگیری در کابین خلبان رخ داد. بر اساس گزارش آسوشیتدپرس و اظهارات مقام‌های اسرائیلی، کمک‌خلبان که یک تبعه عمان معرفی شده، به خلبان حمله کرد و هواپیما در مدت کوتاهی کاهش ارتفاع شدیدی داشت. مسافران و اعضای خدمه برای مهار مهاجم وارد عمل شدند و هواپیما سرانجام در فرودگاه تبوک عربستان سعودی فرود اضطراری کرد. ۱۷۴ نفر در هواپیما حضور داشتند و خلبان هندی‌تبار پرواز نیز مجروح شد.
فلای‌دبی پس از این حادثه پروازهای خود به اسرائیل را موقتا متوقف کرد و تحقیقات چندجانبه درباره انگیزه مهاجم و نحوه وقوع حادثه آغاز شد. دولت امارات نیز روز جاری پنجشنبه 1 اکتبر اعلام کرد دادستان کل این کشور تیمی تخصصی از دادستانی تشکیل داده است تا مشخص شود این حادثه صرفا یک اقدام فردی بوده یا احتمال برنامه‌ریزی، هدایت قبلی یا ارتباط با فعالیت تروریستی در آن وجود داشته است. مقام‌های امارات تاکید کرده‌اند که هنوز نباید درباره انگیزه یا عوامل پشت این حادثه گمانه‌زنی کرد.
بنیامین نتانیاهو نخست‌وزیر اسرائیل، ضمن تمجید از خلبان و مسافرانی که مانع از سقوط هواپیما شدند، گفته است اسرائیل تلاش خواهد کرد درباره ریشه‌های این حمله و احتمال وجود همدستان یا ارتباط آن با ایران تحقیق کند. با این حال، تاکنون هیچ مقام تحقیقاتی در امارات، عربستان سعودی یا اسرائیل ارتباط این حادثه با جمهوری اسلامی ایران را تایید نکرده است.
در واقع، تفاوت مهم دو پرونده همین‌جاست: در ماجرای فرفورد، مقام ارشد دولت بریتانیا از وجود «نشانه‌های قوی» درباره نقش ایران سخن گفته، هرچند جزئیات شواهد هنوز منتشر نشده است؛ اما در پرونده فلای‌دبی، بررسی احتمال تروریستی بودن یا وجود هدایت خارجی تازه آغاز شده و هیچ ارتباطی با ایران به‌طور رسمی اثبات نشده است.
هم‌زمانی این دو حادثه با افزایش تنش میان ایران، آمریکا، بریتانیا و اسرائیل، حساسیت امنیتی در اطراف پایگاه‌های نظامی و اهداف اسرائیلی و آمریکایی را افزایش داده است. با این حال، تا زمان اعلام نتایج رسمی تحقیقات، کنار هم قرار دادن دو پرونده به‌عنوان بخشی از یک عملیات سازمان‌یافته یا نسبت دادن هر دو به جمهوری اسلامی، فراتر از شواهد منتشرشده خواهد بود. آنچه تاکنون قطعی است، افزایش سطح تحقیقات امنیتی در بریتانیا و خلیج فارس و تلاش مقام‌های چند کشور برای روشن شدن این پرسش است که آیا این حوادث اقدامات فردی بوده‌اند یا بخشی از طرح‌هایی با سازمان‌دهی و هدایت گسترده‌تر.
