آتشسوزی مهیب «وندلکرک» در آمستردام، نماد تاریخی کلیسا در سوز و گداز سال نو
آتشسوزی گسترده و فرو ریختن مناره کلیسای تاریخی «وندلکرک» در آمستردام ۲۰۲۶ همزمان با جشن سال نو، بحران میراث فرهنگی و ایمنی عمومی را به مرکز توجه رساند.
در نخستین ساعات بامداد ۱ ژانویه ۲۰۲۶، درست پس از پایان جشنهای سال نو در پایتخت هلند، کلیسای تاریخی وندلکرک (Vondelkerk) در نزدیکی «وندلپارک» در آتش مهیب گرفتار شد. این آتشسوزی به یکی از جدیترین بحرانهای میراث فرهنگی این شهر بدل شد و مناره بلند و نمادین این بنای تاریخی را بهطور کامل فرو ریخت.
تماسهای اضطراری با خدمات آتشنشانی حدود ساعت ۴۵ دقیقه بامداد ثبت شد. شعلههای آتش ابتدا از بخش مناره آغاز و با سرعتی غیرمنتظره به بخشهای چوبی و سقف گسترش یافت. با توجه به شدت شعلهها و وزش باد، آتشنشانان با اعلام وضعیت Grip 1 و سپس Grip 2 (سطوح اضطراری منطقهای) برای مدیریت بحران فراخوانده شدند.
بهدنبال شعلهور شدن آتش و خطر سقوط سازه، مقامات شهری دستور تخلیه فوری خانههای اطراف را صادر کردند. برق حدود ۹۰ خانه در نزدیکی کلیسا بهطور موقت قطع شد تا ایمنی ساکنان تضمین شود و تلاشهای آتشنشانی بدون خطر بیشتری ادامه پیدا کند.
شهردار آمستردام، فمکه هالسما (Femke Halsema) در بیانیهای، این حادثه را آتشسوزی بسیار شدید در این بنای تاریخی توصیف کرد و گفت اکنون اولویت اصلی امنیت و رفاه ساکنان پیرامون کلیسا است. هالسما همچنین از نبود تلفات جانی در این حادثه خبر داد، اگرچه خسارات به این بنای تاریخی بسیار سنگین است.
مناره این کلیسای نئوگوتیک که به ارتفاع ۵۰ متر میرسید، در حدود ساعت ۲:۳۰ بامداد فرو ریخت و بخشهای وسیعی از سقف و ساختار داخلی را از بین برد. تا ظهر روز گذشته ۱ ژانویه، آتشنشانان موفق شدند شعلهها را تحت کنترل درآورند، اما ساختمان به گفته مقامات قابل نجات نیست.
علت دقیق آتشسوزی هنوز مشخص نیست. برخی گزارشها اشاره کردهاند که ممکن است آتشبازیهای سال نو که در سراسر شهر رها شده بودند در بروز این حادثه نقش داشته باشند، ولی مقامات رسمی همچنان در حال تحقیق درباره نحوه آتشسوزی هستند.
این کلیسا در سال ۱۸۷۲ و به طراحی «پییر کویپرز»(Pierre Cuypers) معمار سرشناس هلندی ساخته شد و برای بیش از یک قرن، قلب جامعه مذهبی و فرهنگی آمستردام بود. پس از سال ۱۹۷۷ و کنار گذاشتن بهعنوان مکان مذهبی، به فضایی چندمنظوره برای رویدادها، کنسرتها و دفاتر تبدیل شد.
حادثه ویرانگر وندلکرک، بازتاب نگرانیهای عمیقتر درباره حفاظت از میراث فرهنگی و استانداردهای ایمنی ساختمانهای تاریخی را در پی داشته است. ساکنان و دوستداران تاریخ، امیدوارند که این بنا نیز مانند نمونههای مشابه در اروپا (از جمله نوتردام پاریس) بازسازی و احیا شود، اما کارشناسان هشدار دادند که این مسیر اگر هم ممکن باشد، هزینهبر و زمانبر خواهد بود.
در حالی که تحقیقات درباره علت آتشسوزی ادامه دارد و تلاشها برای ارزیابی امکان بازسازی در مراحل اولیه است، شهر آمستردام با یک بحران فرهنگی و معماری روبهرو شده که نمادی از تاریخ غنی آن را به چالش کشیده است.
