«شمشیرِ در آستانهی فرود»، تهدید مداخله آمریکا در ایران و توازن شکننده جنگ یا اعتراض
شمشیرِ در آستانه فرود و تهدید مداخله آمریکا در ایران و تنشزایی جامع، میتواند جنگی فراتر از اعتراضات را رقم بزند.
مجموعهای از گزارشهای معتبر بینالمللی، از جمله خبرگزاری رویترز، از احتمال مداخله نظامی مستقیم آمریکا در ایران خبر میدهند؛ مداخلهای که رهبران واشینگتن ممکن است ظرف ۲۴ ساعت آینده آغاز کنند، هرچند که زمان و دامنه آن هنوز مشخص نیست.
یکی از مقامهای اروپایی گفته است: «اقدام نظامی آمریکا در ایران بسیار محتمل بهنظر میرسد» و در تحلیلهای اولیه نام این گمانهزنی بهصورت عملیاتی مطرح شده که در ماههای اخیر بیسابقه بوده است.
در همین حال، یک مقام اسرائیلی نیز اظهار کرد: «به نظر میرسد ترامپ تصمیم نسبی به مداخله گرفته اما زمان و گستره آن هنوز مبهم است، موضوعی که به تشدید تنش در منطقه دامن میزند.»
این تحولات در حالی رخ میدهد که گزارشهای دیگر از تعدادی از نیروهای آمریکایی در پایگاه هوایی عدید در قطر خواستهاند این پایگاه را ترک کنند، هرچند این خروج گسترده نیست و بیشتر شبیه به یک «تغییر وضعیت نظامی» تلقی شده است تا یک عقبنشینی کامل.
مجموعه این اخبار در بستر بحران داخلی ایران رخ میدهد. اعتراضات سراسری که اکنون در حال وارد شدن به هفته سوم خود شده، بر اساس گزارش گروههای حقوق بشری، دستکم ۲۵۷۱ کشته که مستند هستند (آمار بسیاری از کشتهشدگان که احراز هویت آنها هنوز تائید نشده، در این آمار گنجانده نشده) و بیش از ۱۸ هزار بازداشت شده بر جای گذاشته است. آماری که از سرکوب شدید حکومتی حکایت دارد و همزمان باعث هشدارهای مستقیم ترامپ شده است که به مردم ایران گفته «کمک در راه است» و به خشونت بیرحمانه علیه معترضان هشدار داده است.
در کنار تهدید نظامی، سناریوهای دیگر نیز در حال بررسی هستند: از حملات سایبری تهاجمی علیه زیرساختها گرفته تا اقدامات هدفمند نظامی محدود، که هدف آن فشار به حکومت ایران است، نه جنگ سراسری، تحلیلهایی که از سوی رسانههای غربی نیز برجسته شدهاند.
پیشتر نیز گزارشهایی منتشر شده که نشان میدهد آمریکا در حال بررسی نوعی مداخله هدفمند برای حمایت از جنبش اعتراضی ایران است، اقدامی که نه الزاما به تهاجم گسترده منجر شود، بلکه تمرکز آن کمک به جنبش داخلی برای افزایش فشار بر حکومت میباشد.
همزمان، واکنشهای رسمی جمهوری اسلامی نیز تند و همراه با تهدیدهای متقابل بوده است: مقامات ایران هشدار دادهاند که در صورت حمله آمریکا، پایگاههای آمریکایی و اسرائیلی در منطقه اهداف مشروعی خواهند بود، اظهاراتی که بحران را از یک اعتراض داخلی به تهدید بالقوه به درگیری منطقهای تبدیل خواهد کرد.
در سطح منطقهای، کشورهای همسایه و بازیگران کلیدی مانند قطر، ترکیه و عربستان سعودی با احتیاط حرکت میکنند، از تلاش برای میانجیگری و کاهش تنش گرفته تا آمادهباش گسترده برای جلوگیری از گسترش جنگ.
در نهایت، آنچه امروز در ایران و منطقه شاهدیم، نه یک مناقشه ساده دیپلماتیک، که تقاطع بحران داخلی، اعتراضات خونین، فشارهای بینالمللی و احتمال ورود نظامی مستقیم آمریکا است، وضعیتی که میتواند مسیر منطقه را برای سالها تغییر دهد.
